EU đơn giản hóa hành chính để tìm lại vị thế

Nghị viện châu Âu đã thông quy nhiều điều luật giúp cắt giảm các quy định quản lý hành chính rườm rà, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Ảnh: Politico

Trên trang thông tin điện tử của Nghị viện châu Âu, Chủ tịch Nghị viện châu Âu Roberta Metsola tuyên bố trước các nhà lãnh đạo EU rằng sáng kiến đơn giản hóa của khối này mang lại nhiều việc làm, ổn định và an ninh hơn, bà không chỉ đưa ra lời hứa suông.

Từ tháng 2 đến tháng 12/2025, EU đã thông qua hàng loạt gói cải cách “omnibus” (gói luật tổng hợp sửa đổi nhiều lĩnh vực cùng lúc) - từ nông nghiệp đến quốc phòng, từ carbon đến hóa chất - với một mục tiêu xuyên suốt: biến đơn giản hóa từ khẩu hiệu thành công cụ kinh tế chiến lược, theo trang web của Nghị viện châu Âu (europarl.europa.eu).

Thách thức trọng tâm trong chiến lược đơn giản hóa của EU nằm ở mục tiêu cắt giảm gánh nặng hành chính đại trà nhưng vẫn duy trì hiệu quả chính sách. Ví dụ rõ nét nhất là cải cách Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM), công cụ đánh thuế carbon đối với hàng nhập khẩu từ các nước có quy định khí thải kém nghiêm ngặt hơn EU, được thông qua tháng 9/2025.

Bằng cách thiết lập ngưỡng miễn trừ mới 50 tấn mỗi nhà nhập khẩu mỗi năm, CBAM đã giải phóng 90% nhà nhập khẩu, chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng cá nhân, khỏi các thủ tục hành chính phức tạp. Tuy nhiên, tham vọng khí hậu của khối này vẫn không hề bị hy sinh khi mà 99% tổng lượng CO2 từ nhập khẩu sắt, thép, nhôm, xi măng và phân bón vẫn nằm trong tầm kiểm soát.

Nghị sĩ Antonio Decaro của Italia, người phụ trách báo cáo chính về CBAM, giải thích rằng cơ chế này được thiết kế để ngăn chặn rò rỉ carbon và bảo vệ các ngành công nghiệp châu Âu, đồng thời EU đã lắng nghe yêu cầu từ doanh nghiệp về việc đơn giản hóa quy trình và tạo điều kiện cho khả năng cạnh tranh cũng như tăng trưởng.

Nhưng đơn giản hóa không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm giấy tờ. EU đang biến nó thành đòn bẩy tài chính. Chương trình InvestEU - công cụ chính để thu hút đầu tư công và tư - được tăng cường với khoản đảm bảo 2,9 tỷ euro, cho phép huy động thêm 50 tỷ euro vào các lĩnh vực như công nghệ sạch, số hóa và cơ sở hạ tầng bền vững, được Nghị viện thông qua tháng 11/2025.

Trong nông nghiệp, những con số đã nói lên tất cả: Ủy ban châu Âu ước tính các quy tắc đơn giản hơn có thể tiết kiệm hằng năm tới 1,6 tỷ euro cho nông dân và hơn 200 triệu euro cho các nước thành viên. Nghị viện đã nâng mức hỗ trợ hằng năm cho nông hộ nhỏ lên 3.000 euro và khoản thanh toán một lần lên tới 75.000 euro để phát triển kinh doanh. Nguyên tắc “chỉ một lần” được áp dụng: nông dân chỉ phải trải qua tối đa một cuộc kiểm tra hiện trường chính thức mỗi năm.

Nghị sĩ André Rodrigues từ Bồ Đào Nha, người phụ trách báo cáo chính về cải cách chính sách nông nghiệp chung của EU (CAP), khẳng định EU đang gửi tín hiệu rõ ràng tới gần chín triệu nông dân: châu Âu đã lắng nghe và quyết tâm giải quyết vấn đề “mê cung quan liêu” này.

Thậm chí trong lĩnh vực hóa chất, một trong những ngành chịu quy định nặng nề nhất, cũng đã có các biện pháp đơn giản hóa dự kiến tiết kiệm cho ngành ít nhất 363 triệu euro mỗi năm thông qua việc hợp lý hóa đánh giá an toàn và tạo nền tảng dữ liệu chung.

Đằng sau những con số vừa đề cập ở trên là một nhận thức chiến lược: trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt, khả năng cắt giảm chi phí tuân thủ pháp luật không chỉ giúp doanh nghiệp châu Âu tồn tại mà còn tạo không gian tài chính để họ đổi mới và mở rộng. EU không từ bỏ các tiêu chuẩn cao về môi trường hay xã hội, mà đang tái thiết kế cách thức để đạt được chúng hiệu quả hơn.