Đức lên tiếng về khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân
Thủ tướng Đức Friedrich Merz tuyên bố Berlin không theo đuổi việc phát triển vũ khí hạt nhân riêng, song bày tỏ quan tâm tới khả năng lồng ghép năng lực răn đe hạt nhân của Pháp và Anh vào một cơ chế bảo đảm an ninh tương tự 'ô hạt nhân' của Mỹ trong khuôn khổ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Các kỹ thuật viên chuẩn bị máy bay Tornado cất cánh tại nhà chứa máy bay ở Căn cứ Không quân Nörvenich, Đức, hồi tháng 4/2025. Ảnh: Getty Images
Theo trang Defense News, trong cuộc phỏng vấn ngày 19/2, Thủ tướng Merz khẳng định: “Tôi không muốn Đức xem xét phát triển vũ khí hạt nhân riêng”.
Thay vào đó, ông đề xuất thảo luận khả năng nâng vai trò của Pháp và Anh lên tương đương với “ô hạt nhân” của Mỹ nhằm tăng cường bảo vệ châu Âu và bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ của NATO. Theo ông, tương tự như với Mỹ, quyết định cuối cùng về việc sử dụng các loại vũ khí này vẫn thuộc về Paris và London.
Hiện nay, cả Pháp và Anh đều duy trì lực lượng răn đe hạt nhân chủ yếu dựa trên tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm. Pháp còn sở hữu hơn 50 tên lửa hành trình mang đầu đạn hạt nhân phóng từ trên không, có thể triển khai trên tiêm kích Rafale hoạt động từ căn cứ trên bộ hoặc tàu sân bay.
Theo học thuyết chia sẻ hạt nhân của NATO, các máy bay Tornado của Đức và tiêm kích F-35A dự kiến được trang bị để mang bom hạt nhân của Mỹ lưu trữ tại Đức. Tuy nhiên, Berlin không có thẩm quyền đơn phương quyết định việc sử dụng các vũ khí này.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trước đây từng đề xuất khả năng mở rộng cơ chế răn đe hạt nhân của Pháp để bảo đảm an ninh cho Đức. Dù vậy, Pháp lâu nay vẫn giữ lực lượng hạt nhân ngoài cơ chế chỉ huy và kiểm soát của NATO nhằm bảo toàn điều mà Paris gọi là quyền tự chủ chiến lược.
“Thời thế đã thay đổi và tôi cho rằng ít nhất chúng ta nên thảo luận về đề nghị từ phía Pháp”, Thủ tướng Merz nói, cho rằng trong bối cảnh hiện nay, đề xuất như vậy “không thể bị bỏ qua mà không xem xét”.
Phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich ngày 13/2, Tổng thống Macron cho biết ông sẽ có bài phát biểu trong vài tuần tới để làm rõ học thuyết hạt nhân của Pháp. Truyền thông địa phương đưa tin bài phát biểu có thể diễn ra vào cuối tháng 2. Ông cũng nhắc lại quan điểm của cựu Tổng thống Charles de Gaulle rằng “lợi ích sống còn của Pháp” có yếu tố gắn với châu Âu.
Theo nhà lãnh đạo Pháp, Paris đã tiến hành đối thoại chiến lược với Thủ tướng Merz cùng một số lãnh đạo châu Âu khác nhằm tìm cách điều chỉnh học thuyết quốc gia - bao gồm hợp tác đặc biệt, tập trận chung và các lợi ích an ninh chung với những quốc gia chủ chốt.
Tổng thống Macron cho rằng đối thoại này có ý nghĩa quan trọng trong việc định hình cách tiếp cận toàn diện đối với răn đe hạt nhân, đồng thời thúc đẩy sự đồng thuận về tư duy chiến lược và văn hóa an ninh giữa Đức và Pháp.
Pháp cũng đang thảo luận với Thụy Điển về một số nội dung liên quan, song theo ông Macron, đây là cuộc trao đổi “rất cụ thể, với cách tiếp cận rất riêng”, và không cung cấp thêm chi tiết.
Trong bối cảnh xung đột tại Ukraine tiếp diễn và quan hệ giữa Nga với nhiều nước châu Âu rơi vào căng thẳng, vấn đề răn đe hạt nhân ngày càng được quan tâm trên toàn lục địa. Đức đang đứng trước yêu cầu điều chỉnh vai trò quân sự tại châu Âu, đồng thời từng bước thay đổi định hướng quốc phòng và đối ngoại vốn mang tính thận trọng kéo dài nhiều thập kỷ.
Thủ tướng Merz lưu ý Berlin chịu ràng buộc bởi luật pháp trong nước và các cam kết quốc tế về những phương án răn đe hạt nhân có thể xem xét, trong đó có Hiệp ước 2+4 giữa hai miền Đông - Tây Đức và các nước đồng minh Thế chiến II, cũng như Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), vốn cấm phổ biến vũ khí hạt nhân cho các quốc gia chưa sở hữu trước năm 1967.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát biểu trong cuộc họp báo tại Berlin. Ảnh: THX/TTXVN
Ông Merz cho biết ý tưởng hợp tác hạt nhân Pháp - Đức thực tế đã được đề cập từ thời Tổng thống Charles de Gaulle trong thập niên 1960, và hiện nay các cuộc thảo luận mới chỉ ở giai đoạn ban đầu.
“Chúng tôi đang ở ngay điểm khởi đầu. Điều duy nhất diễn ra cho tới nay là Thủ tướng Đức nói với Tổng thống Pháp: ‘Chúng ta hãy cùng trao đổi về vấn đề này’, ngoài ra chưa có gì hơn”, ông nói.
Trước đó, Pháp và Anh đã nhất trí tăng cường phối hợp trong lĩnh vực răn đe hạt nhân từ tháng 7 năm ngoái, đồng thời nhấn mạnh khó có khả năng xuất hiện tình huống đe dọa lợi ích sống còn của một bên mà không đồng thời ảnh hưởng tới bên còn lại. Hai nước cũng khẳng định không có mối đe dọa nghiêm trọng nào đối với châu Âu mà lại không dẫn tới phản ứng từ cả Paris và London.
