'Đội hổ năng lượng' của ông Trump lúng túng vì cú sốc Iran

Khủng hoảng dầu mỏ thử thách “đội hổ” của ông Trump. Ảnh: Politico.

Từng được Tổng thống Mỹ Donald Trump ca ngợi sẽ mở ra “kỷ nguyên vàng” thịnh vượng cho nước Mỹ và ổn định năng lượng toàn cầu, đội ngũ theo đuổi chiến lược “thống trị năng lượng” của ông hiện lại đối mặt những chỉ trích ngày càng gay gắt khi giá dầu thế giới tăng vọt sau cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Iran.

Mười lăm tháng sau khi thành lập, “Tiger Team” - nhóm điều phối năng lượng của chính quyền Trump do Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum và Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright dẫn dắt - đang tỏ ra lúng túng trước làn sóng tăng giá dầu toàn cầu. Nhà Trắng phải gấp rút tìm cách ngăn chặn nguy cơ lạm phát năng lượng bùng phát.

Trong khi ông Burgum vẫn lặp lại quan điểm của Nhà Trắng rằng cú sốc giá năng lượng chỉ mang tính tạm thời, các trợ lý trong chính quyền cho biết những lần xuất hiện dày đặc trên truyền thông và các sự kiện xã hội như tiệc sinh nhật của ông trùm truyền thông Rupert Murdoch đã khiến nhiều quan chức “ngán ngẩm”. theo Politico.

Nỗ lực của ông Wright nhằm trấn an thị trường rằng nguồn cung dầu vẫn dồi dào cũng không tạo được hiệu quả rõ rệt. Thậm chí, Bộ Năng lượng Mỹ còn phải nhanh chóng xóa một bài đăng trên mạng xã hội sau khi nhầm lẫn cho rằng tàu chiến Mỹ đã hộ tống một tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz - thông tin từng khiến thị trường dầu biến động mạnh.

Giá dầu tăng vọt, chính quyền xoay xở

Theo các chuyên gia năng lượng, chính quyền Trump đã đánh giá thấp tác động của cuộc chiến đối với thị trường dầu mỏ. Dù sản lượng dầu thô của Mỹ đang ở mức gần kỷ lục, giá xăng bán lẻ đã tăng khoảng 60 cent mỗi gallon chỉ trong chưa đầy hai tuần.

Ban đầu, Nhà Trắng cho rằng thị trường năng lượng toàn cầu sẽ sớm hạ nhiệt khi nguy cơ Iran phong tỏa eo biển Hormuz giảm dần. Tuy nhiên, đến ngày 11/3, Washington đã ủng hộ kế hoạch của Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA) kêu gọi hàng chục quốc gia giải phóng tới 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược.

Ông Wright thông báo Mỹ sẽ xuất kho 172 triệu thùng dầu từ kho Dự trữ dầu mỏ chiến lược của Mỹ (Strategic Petroleum Reserve) trong vòng 120 ngày như một phần của kế hoạch này. Tuy nhiên, thị trường dầu Mỹ hầu như không phản ứng đáng kể và giá dầu tiếp tục tăng trong phiên giao dịch tối cùng ngày.

“Chúng tôi sẽ xuất kho một phần rồi sau đó bơm đầy trở lại”, ông Trump nói với đài truyền hình Local 12 tại Cincinnati. “Trước mắt, giảm bớt một chút sẽ giúp hạ giá”.

Các bồn chứa dầu thô tại trung tâm trung chuyển dầu Cushing ở Cushing, bang Oklahoma (Mỹ). Ảnh: Reuters.

Sự rối ren càng tăng khi tài khoản X của Bộ trưởng Wright đăng tải thông tin rằng Hải quân Mỹ đã hộ tống thành công một tàu chở dầu qua eo Hormuz. Bài đăng nhanh chóng bị xóa với lý do “nhầm lẫn của nhân viên”, nhưng trước đó đã khiến giá dầu dao động mạnh.

Các nghị sĩ đảng Dân chủ lập tức chỉ trích chính quyền vì cho rằng Washington không đưa ra mục tiêu rõ ràng khi tấn công Iran, cũng như thiếu chiến lược ổn định khu vực Vịnh Ba Tư - nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu.

Thượng nghị sĩ Chris Murphy cho rằng chính quyền “không có kế hoạch” để đảm bảo tuyến hàng hải qua Hormuz luôn mở.

“Hiện tại họ thậm chí không biết làm thế nào để đảm bảo tuyến đường này hoạt động an toàn trở lại”, ông Murphy viết trên mạng xã hội. “Điều này khó có thể chấp nhận, vì kịch bản này hoàn toàn có thể dự đoán trước”.

“Hội đồng thống trị năng lượng” thiếu thực quyền?

Để trấn an thị trường, chính quyền Trump đã đưa ra nhiều biện pháp: đề xuất cơ chế bảo hiểm của Mỹ cho tàu chở dầu đi qua Hormuz, nới lỏng trừng phạt đối với dầu Nga bán cho Ấn Độ và tuyên bố tàu chiến Mỹ sẽ bảo vệ các tàu chở dầu trước tên lửa và UAV của Iran.

Tuy nhiên, Hải quân Mỹ sau đó cho biết họ không thể đảm bảo an ninh cho toàn bộ tàu thương mại, dù đã nhận được yêu cầu bảo vệ từ các công ty vận tải. Các vụ tấn công nhằm vào ba tàu hàng cùng nỗ lực rải thủy lôi của Iran trong khu vực tiếp tục khiến ngành vận tải biển căng thẳng.

Giới phân tích cho rằng những thông điệp thiếu nhất quán từ Washington đã góp phần khiến thị trường dầu biến động dữ dội, với giá dầu dao động trong biên độ tới 40 USD mỗi thùng chỉ trong tuần này.

“Bộ Năng lượng gần như không tham gia sâu vào toàn bộ vấn đề, dù năng lượng là yếu tố then chốt của cuộc khủng hoảng”, chuyên gia hàng hóa Bob Yawger của Mizuho Securities nhận xét. “Và nỗ lực đầu tiên của họ để đưa ra thông điệp lớn lại phản tác dụng”.

Một tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz ngày 11/3. Ảnh: Reuters.

Trung tâm điều phối chính sách năng lượng của chính quyền Trump là Hội đồng Thống trị Năng lượng Quốc gia (NEDC), được thành lập theo sắc lệnh của tổng thống với ông Burgum làm chủ tịch và ông Wright làm phó chủ tịch.

Hội đồng này được thiết kế như cơ chế phối hợp toàn bộ bộ máy liên bang về năng lượng, với sự tham gia của Ngoại trưởng Marco Rubio, lãnh đạo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Lee Zeldin và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent.

Giám đốc điều hành hội đồng, Jarrod Agen, từng mô tả NEDC là “đội hổ” chuyên gia làm việc tại tòa nhà Eisenhower để điều phối chính sách năng lượng toàn liên bang.

Cho đến nay, NEDC chủ yếu tập trung thúc đẩy khai thác khoáng sản chiến lược, mở rộng xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng của Mỹ và ủng hộ dự án đường ống khí đốt hàng tỷ USD tại Alaska. Tuy nhiên, nhiều nhà vận động hành lang trong ngành dầu khí cho rằng vai trò thực tế của hội đồng trong khủng hoảng năng lượng hiện nay khá mờ nhạt.

“Đối với tôi, đó giống một bộ phận quan hệ công chúng hơn là cơ quan hoạch định chính sách,” một nhà vận động ngành dầu khí nhận xét. “Ngoài việc làm cửa ngõ tiếp cận chính quyền, tôi không rõ họ thực sự làm gì”.

Dù giá dầu tăng mạnh có lợi cho các công ty năng lượng Mỹ, mức tăng từ khoảng 60 USD/thùng trước chiến sự lên hiện nay vẫn chưa đủ để thuyết phục họ mở rộng khoan dầu.

Theo ông Brook Simmons, người đứng đầu Petroleum Alliance of Oklahoma, ngành dầu khí cần tín hiệu rõ ràng hơn về nhu cầu dài hạn trước khi đầu tư thêm giàn khoan.

“Đúng là cú sốc giá có thể chỉ tạm thời”, ông nói. “Nhưng ngành năng lượng vẫn chưa biết ‘tạm thời’ kéo dài bao lâu, khi chưa có dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy xung đột sắp kết thúc”.

Phương Linh