Đẩy mạnh cải cách thực chất, gỡ nút thắt thể chế

Toàn cảnh Diễn đàn. Ảnh: Tùng Đinh

Tiết kiệm hơn 5.000 tỷ đồng nhờ cải cách thủ tục hành chính

Ngày 18/6, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Diễn đàn đối thoại về thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường năm 2026.

Phát biểu tại Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, cải cách thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh là yêu cầu quan trọng nhằm khơi thông nguồn lực, giảm chi phí xã hội, tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Đối với ngành nông nghiệp và môi trường, nhiệm vụ này càng có ý nghĩa đặc biệt khi phạm vi quản lý rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều lĩnh vực thiết yếu như: đất đai, tài nguyên, môi trường, thủy sản, lâm nghiệp, chăn nuôi, thú y, trồng trọt và bảo vệ thực vật.

Thực hiện chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ, thời gian qua Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tập trung rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương. Bộ là một trong ba Bộ được Chính phủ biểu dương vì đạt và vượt các chỉ tiêu được giao; đồng thời, được giao xây dựng các Nghị quyết riêng về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Bà Trần Thị Nga, chuyên viên cao cấp Vụ Pháp chế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, việc triển khai Nghị quyết số 17/2026/NQ-CP, Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP và Thông tư số 22/2026/TT-BNNMT đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong cải cách thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và phân quyền, phân cấp quản lý nhà nước.

So với năm 2024, Bộ đã cắt giảm gần 9.000 ngày giải quyết thủ tục hành chính, tương đương 53,39%; tiết kiệm 5.310 tỷ đồng chi phí tuân thủ, tương đương 54,73%. Số lượng thủ tục hành chính giảm từ 650 xuống còn 555 thủ tục. Giai đoạn 2025 - 2026, Bộ đã bãi bỏ 108 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 88 thủ tục và thực hiện phân cấp, phân quyền đối với 58 thủ tục.

Công tác phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh, giúp số thủ tục thuộc thẩm quyền cấp Bộ giảm từ 267 xuống còn 148 thủ tục; chỉ chiếm 26,67% tổng số thủ tục hành chính.

Đối với điều kiện đầu tư kinh doanh, Bộ đã bãi bỏ 13 trong tổng số 40 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và thu hẹp phạm vi đối với 3 ngành nghề khác, đạt tỷ lệ cắt giảm 36,25%, vượt yêu cầu tối thiểu 30% của Chính phủ. So với phương án đề xuất ban đầu, Bộ đã thực hiện phân cấp 58/61 thủ tục dự kiến, bãi bỏ 86 thủ tục, cao hơn mức đề xuất là 83 thủ tục.

Việc cắt giảm, đơn giản hóa và phân quyền thủ tục hành chính được thực hiện theo nguyên tắc tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp. Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu lực; bảo đảm công khai, minh bạch. Quá trình cải cách cũng gắn với tăng cường hậu kiểm, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Tiếp tục gỡ vướng, cải thiện môi trường kinh doanh

Tại Diễn đàn, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá cao nỗ lực cải cách của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, sửa đổi các quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh và triển khai các Nghị quyết của Chính phủ nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều dư địa để tiếp tục cải cách theo hướng thực chất hơn.

VCCI cho rằng, việc tiếp tục rà soát, tháo gỡ các nhóm vướng mắc nêu trên sẽ góp phần nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ; đồng thời tạo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định và thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, thú y và thức ăn chăn nuôi, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam Nguyễn Thanh Sơn cho rằng, hiện vẫn còn thiếu sự thống nhất trong cách hiểu và thực hiện quy định kiểm tra nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y giữa các địa phương.

Do đó, ông Sơn kiến nghị, bỏ hoặc đơn giản hóa kiểm tra đầu vào nguyên liệu nhập khẩu, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ đăng ký thuốc thú y và thức ăn chăn nuôi; cải tiến quy định về nhãn sản phẩm, áp dụng cơ chế một cửa và giảm hồ sơ giấy.

Đồng thời, chuyển từ quản lý theo “danh mục được phép” sang “danh mục cấm”, bỏ hoặc đơn giản hóa khảo nghiệm đối với các phụ gia đã được quốc tế công nhận; xem xét bỏ thủ tục gia hạn lưu hành thuốc thú y, giảm các quy định trùng lặp trong đánh giá sản xuất và cho phép công nhận kết quả thử nghiệm quốc tế nhằm giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Một trong những vấn đề cũng được các doanh nghiệp quan tâm là quy trình cấp giấy phép môi trường. Bà Lê Thị Hồng Nhi, Phó Tổng Giám đốc Truyền thông, Đối ngoại và Phát triển bền vững Unilever Việt Nam cho rằng, cần đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục môi trường; áp dụng cơ chế ưu tiên cho doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt hoặc sử dụng công nghệ thân thiện môi trường nhằm thúc đẩy đầu tư xanh.

Bên cạnh đó, rà soát sự chồng chéo giữa báo cáo đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường để giảm chi phí, khối lượng hồ sơ và thống nhất thực thi giữa các địa phương. Đối với cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), cần xây dựng theo lộ trình phù hợp, bảo đảm tính khả thi, minh bạch và ổn định lâu dài.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, cải cách không dừng lại ở các con số mà cần tiếp tục đi vào thực chất, được đo bằng mức độ thuận lợi, hài lòng của người dân, doanh nghiệp và hiệu quả quản lý nhà nước.

Từ những ý kiến của doanh nghiệp, Bộ sẽ rà soát lại toàn bộ quy trình tiếp nhận, xử lý và phản hồi kiến nghị. Đồng thời, các đơn vị chuyên môn được yêu cầu tiếp tục đánh giá, rà soát các quy định còn bất cập để mạnh dạn đề xuất sửa đổi hoặc bãi bỏ. Những thủ tục, giấy phép hay điều kiện kinh doanh đã được doanh nghiệp phản ánh nhiều năm nhưng vẫn gây khó khăn cần được xem xét một cách nghiêm túc, trên tinh thần giữ lại những quy định thực sự cần thiết và mạnh dạn loại bỏ những nội dung không còn phù hợp với thực tiễn.