Đầu tư cho dân số là đầu tư cho phát triển bền vững
ĐBP - Những năm qua, tỉnh Điện Biên xác định dân số vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển; có tác động trực tiếp, lâu dài đến tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng - an ninh.
Ngày 11/12 vừa qua, Quốc hội thông qua Nghị quyết về Chương trình mục tiêu quốc gia chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035. Trong đó, Dự án Nâng cao năng lực mạng lưới y tế cơ sở được xác định là nội dung trọng tâm của chương trình, giữ vai trò then chốt thực hiện hiệu quả các mục tiêu dân số và phát triển. Dự án hướng tới củng cố toàn diện hệ thống y tế tuyến cơ sở, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó bảo đảm người dân được tiếp cận đầy đủ, công bằng các dịch vụ dân số thiết yếu...
Người dân xã Thanh Nưa được tư vấn sức khỏe tại nhà.
Trên cơ sở đó, Bộ Y tế đã phối hợp chặt chẽ với các địa phương để rà soát, tổng hợp nhu cầu thực tiễn của từng vùng, từng địa bàn, làm căn cứ xây dựng kế hoạch đầu tư trong giai đoạn tới. Theo đó, chương trình dự kiến xây mới hơn 700 trạm y tế và sửa chữa, nâng cấp trên 1.000 trạm y tế hiện có trên phạm vi cả nước nhằm từng bước hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của Nhân dân.
Đối với tỉnh Điện Biên, việc triển khai dự án có ý nghĩa hết sức quan trọng, bởi tỉnh có địa bàn rộng, địa hình chia cắt, giao thông đi lại khó khăn, nhiều xã vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế trong khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế. Toàn tỉnh hiện có 45 trạm y tế xã, phường; trong đó hơn 96% trạm y tế đã có nữ hộ sinh hoặc y sĩ sản, nhi; gần 70% xã, phường đạt tiêu chí quốc gia về y tế xã. Đây là “thời điểm vàng” để tỉnh tiếp tục tranh thủ nguồn lực đầu tư, nâng cao hơn nữa chất lượng y tế cơ sở trong giai đoạn 2026 - 2035.
Nhìn lại 5 năm triển khai Chiến lược Dân số Việt Nam giai đoạn 2020 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh cho thấy, bên cạnh nhiều chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch, công tác dân số vẫn còn không ít khó khăn, thách thức. Một số chỉ tiêu quan trọng chưa đạt kế hoạch như: Tỷ lệ người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên, tỷ lệ trẻ sơ sinh được tầm soát, tuổi thọ trung bình…
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh còn nhiều khó khăn, địa bàn rộng, dân cư phân tán, trình độ dân trí không đồng đều; khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, dân số chất lượng cao, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế. Bên cạnh đó, nguồn lực đầu tư cho công tác dân số chưa đáp ứng yêu cầu; cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực tại một số trạm y tế cơ sở còn thiếu và chưa đồng bộ. Công tác truyền thông, thay đổi hành vi về dân số, chăm sóc sức khỏe sinh sản, chăm sóc người cao tuổi chưa thực sự sâu rộng và bền vững.
Từ góc nhìn người dân, đặc biệt là người cao tuổi tại các địa bàn nông thôn, vùng cao, biên giới, việc được chăm sóc, theo dõi sức khỏe thường xuyên ngay tại tuyến y tế cơ sở là nhu cầu thiết thực, góp phần giúp bà con yên tâm hơn trong cuộc sống. Bà Lò Thị Mỷ, xã Thanh Nưa chia sẻ: “Thời gian qua, người cao tuổi được cán bộ y tế tuyên truyền, hướng dẫn chăm sóc sức khỏe thường xuyên. Nếu trạm y tế tiếp tục được đầu tư thêm trang thiết bị và thuốc, việc khám, theo dõi sức khỏe cho người già sẽ thuận lợi hơn, giúp chúng tôi yên tâm sinh hoạt và lao động phù hợp với tuổi”.
Ở góc độ chuyên môn, chị Lường Thị Thảo, Phòng Dân số - Truyền thông và Giáo dục sức khỏe (Trung tâm Y tế Mường Ảng) cho biết: Do địa bàn rộng, giao thông khó khăn, người dân vùng sâu, vùng xa còn gặp nhiều hạn chế khi tiếp cận các dịch vụ dân số và chăm sóc sức khỏe tại tuyến y tế cơ sở. Bên cạnh những rào cản về phong tục, tập quán và tâm lý e ngại của bà con thì cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực tại một số trạm y tế còn thiếu, chưa đáp ứng yêu cầu. Nếu tuyến y tế cơ sở được đầu tư đồng bộ, người dân sẽ được tiếp cận sớm và đầy đủ hơn các dịch vụ dân số, góp phần từng bước nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn.
Từ thực tiễn đó cho thấy, công tác dân số tại cơ sở đang đứng trước yêu cầu đầu tư bài bản, lâu dài và đồng bộ hơn, không chỉ để giải quyết những khó khăn trước mắt mà còn nhằm nâng cao chất lượng dân số ngay từ đầu, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.
Chia sẻ về vấn đề này, theo chị Giàng Thị Dí, Phó Trưởng phòng Dân số - Truyền thông và Giáo dục sức khỏe (Trung tâm Y tế Nậm Pồ): Việc tăng cường đầu tư cho y tế cơ sở có ý nghĩa then chốt trong nâng cao chất lượng dân số. Khi hệ thống y tế cơ sở được củng cố, các dịch vụ dân số như: Chăm sóc sức khỏe sinh sản, khám sức khỏe tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh sẽ được triển khai hiệu quả, giúp người dân, nhất là bà con vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, được tiếp cận dịch vụ kịp thời, chất lượng”.
Khi hệ thống y tế tuyến cơ sở được củng cố đồng bộ, người dân sẽ được tiếp cận kịp thời, đầy đủ các dịch vụ dân số và chăm sóc sức khỏe thiết yếu. Qua đó, chất lượng dân số từng bước được nâng cao, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh và ổn định lâu dài. Việc triển khai hiệu quả Dự án Nâng cao năng lực mạng lưới y tế cơ sở trong Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035 có ý nghĩa chiến lược, góp phần định hình hướng phát triển bền vững cho địa phương trong những năm tới.
