Đak Nhau đột phá chuyển đổi cơ cấu cây trồng

Cán bộ xã Đak Nhau tham quan mô hình Sản xuất tiêu hữu cơ của Tổ hợp tác Sản xuất tiêu sạch. Ảnh: Vũ Thuyên

Với tiềm năng, lợi thế đó, Đak Nhau đã đề ra chương trình đột phá trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng để nâng cao thu nhập cho người dân, đảm bảo phát triển bền vững. Mục tiêu là phát huy tốt vai trò chủ thể của nông dân trong việc tham gia sản xuất, hợp tác, liên kết, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, khôi phục và phát triển ngành nghề nông thôn.

Lợi ích kép từ sản xuất hữu cơ

Nhận thấy giá trị kinh tế từ sản xuất nông nghiệp sạch, năm 2018, các hộ nông dân ở xã Đak Nhau đã liên kết, tập hợp thành lập Tổ hợp tác (THT) Sản xuất tiêu sạch với 34 thành viên, diện tích 36ha. Sau khi thành lập, THT được Công ty TNHH Chế biến gia vị Nedspice - Việt Nam tập huấn quy trình sản xuất tiêu sạch và cam kết bao tiêu đầu ra với giá cao hơn thị trường. Dù giá trị kinh tế tiêu sạch cao hơn so với sản xuất tiêu truyền thống, thế nhưng so với sản xuất tiêu hữu cơ thì không bằng nên THT tiếp tục chuyển dần sang sản xuất theo mô hình hữu cơ. Từ đầu năm 2025 đến nay, đã có 3 thành viên chuyển đổi với tổng diện tích 6ha.

Anh Phan Ngọc Toản, Chủ nhiệm THT Sản xuất tiêu sạch cho biết: Quy trình sản xuất tiêu hữu cơ chặt chẽ, kỹ lưỡng hơn rất nhiều so với trồng tiêu truyền thống, vì không dùng bất kỳ loại phân bón, thuốc hóa học nào, kể cả thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ. Sản xuất tiêu hữu cơ hoàn toàn sử dụng bằng phân chuồng hoai mục, phân vi sinh và các chế phẩm sinh học trong danh mục cho phép sử dụng. Dù canh tác vất vả hơn và năng suất không bằng sản xuất tiêu truyền thống, tiêu sạch nhưng bù lại sản xuất hữu cơ đem lại rất nhiều lợi ích thiết thực. Đó là giá trị cao hơn từ 20-25% so với sản xuất truyền thống. Ngoài giá trị kinh tế, sản xuất hữu cơ còn đem lại giá trị về sức khỏe cho con người, đảm bảo môi trường sống trong lành, trước biến đổi khí hậu khắc nghiệt như hiện nay.

“Không chỉ người sử dụng sản phẩm được an toàn mà trước tiên người trồng tiêu hữu cơ sức khỏe luôn được bảo vệ. Bởi nông dân khi bón phân hóa học, xịt thuốc trừ sâu, trừ cỏ về nhà cơ thể mệt mỏi, còn bây giờ đi làm về cảm nhận người khỏe khoắn, chỉ mệt khi lao động chân tay. Với lợi ích đó, THT sẽ vận động các thành viên còn lại chuyển đổi sang mô hình Trồng tiêu hữu cơ” - anh Phan Ngọc Toản chia sẻ.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đak Nhau Nguyễn Trọng Lâm cho biết: Qua tham quan mô hình của THT Sản xuất tiêu sạch cho thấy, đây là mô hình tiên phong, đột phá trong sản xuất hữu cơ trên địa bàn xã thời điểm hiện tại. Đây cũng là mô hình phù hợp với nông nghiệp sạch, nông nghiệp xanh trong xu thế hiện nay. So với mô hình truyền thống, lợi ích kinh tế của sản xuất tiêu hữu cơ đem lại cao hơn, bền vững hơn, an toàn hơn, đặc biệt là đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng và người trực tiếp sản xuất. Phát huy hiệu quả của mô hình, thời gian tới, chúng tôi sẽ giao Hội Nông dân xã tiếp tục tìm kiếm, nhân rộng các mô hình sản xuất hữu cơ, đồng thời nghiên cứu các giải pháp sản xuất của một số đơn vị bạn để áp dụng cho nông dân của xã với mục tiêu vì một nền nông nghiệp xanh, sạch, đảm bảo phát triển bền vững.

Hướng đi mới trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Ông Điểu Pyon, Bí thư Chi bộ thôn Đak Nung, xã Đak Nhau là người tiên phong chuyển hướng đi mới. Trên tổng diện tích 3,6ha, ông thanh lý vườn điều già cỗi trồng sầu riêng, vài năm sau đó tiếp tục trồng xen cà phê. Chỉ sau 6 năm triển khai mô hình mới, vườn sầu riêng xen cà phê của gia đình ông Pyon đã cho thu bói với giá trị vượt trội so với vườn điều trước đây.

Ông Điểu Pyon chia sẻ: “Lúc đầu triển khai mô hình mới gặp không ít khó khăn về kỹ thuật chăm sóc, bón phân, xịt thuốc. Sau thời gian tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm những người đi trước, cùng với đó được cán bộ khuyến nông, các đại lý bán phân, thuốc bảo vệ thực vật hướng dẫn nên gia đình tôi áp dụng thực hiện”. Năm 2025, lúc bắt đầu thu bói nhưng gia đình đã thu được 10 tấn sầu riêng, 5 tấn cà phê nhân với tổng 650 triệu đồng sau khi trừ chi phí, cao hơn gấp nhiều lần so với trồng điều.

Điều đặc biệt, vườn cây xen canh được ông Pyon trồng đảm bảo theo kích thước, đúng quy trình kỹ thuật, cùng với đó lắp đặt hệ thống tưới nước tự động vừa tăng năng suất vừa hạn chế sức lao động và tiết kiệm nước. Hiệu quả vượt trội từ mô hình xen canh của Bí thư Chi bộ thôn không chỉ được đồng bào DTTS trong khu dân cư mà ở nhiều khu vực khác đến tham quan, học tập, nhân rộng. Tiêu biểu là nông dân trẻ Điểu Lách với hơn 1ha điều già cỗi, từ năm 2021 được anh chuyển đổi sang trồng sầu riêng xen cà phê và bước đầu tạo nguồn thu vượt trội.

Anh Điểu Lách cho biết: Với diện tích đất trồng điều khiêm tốn nên thu không đủ bù chi, vì thế sau khi học hỏi kinh nghiệm, anh mạnh dạn chuyển đổi sang trồng sầu riêng kết hợp trồng xen cà phê. Dù công chăm sóc vất vả và tốn chi phí đầu tư ban đầu, nhưng bù lại nguồn thu nhập tăng vượt trội, mới cho thu bói năm đầu nhưng bằng 5ha điều cộng lại.

Chủ tịch UBND xã Đak Nhau Tô Hoài Nam cho biết: Với lợi thế đất đai màu mỡ, trong khi người dân, nhất là hộ DTTS được canh tác, sản xuất trên chính mảnh đất của mình nên các hộ dân đã mạnh dạn ứng dụng khoa học - kỹ thuật, tham quan học hỏi những mô hình hay, cách làm hiệu quả để chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Đặc biệt, người dân đã thay đổi tư duy làm kinh tế, thực hiện mô hình xen canh, nhất là những cây trồng giá trị, đem lại hiệu quả kinh tế cao so với mô hình truyền thống trước đây.

Với ý chí vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng của người dân, sự quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, kỳ vọng trong tương lai không xa, khoảng cách về trình độ sản xuất, mức sống giữa cộng đồng các dân tộc ở Đak Nhau nói riêng, toàn tỉnh Đồng Nai nói chung sẽ không còn. Từ đó sẽ xây dựng xã hội văn minh, hiện đại, hùng cường.

Vũ Thuyên