Có phải cứ chóng mặt là do cao huyết áp?

1. Choáng rõ hơn khi trời nóng, mất nước 

Nhiều người trước đây chỉ thỉnh thoảng hơi choáng khi đứng dậy có thể thấy triệu chứng rõ hơn vào những ngày nóng.

Nguyên nhân không nhất thiết là thuốc "bỗng nhiên trở nên quá mạnh".

Khi trời nóng, cơ thể tăng đưa máu ra da để tỏa nhiệt và tiết mồ hôi. Nếu người cao tuổi uống ít nước hoặc mất nhiều mồ hôi, lượng dịch trong lòng mạch có thể giảm.

Người lớn tuổi cũng thường cảm thấy khát kém hơn.

Các tình huống như:

Sốt.
Tiêu chảy.
Nôn.
Ăn uống kém.
Ở ngoài trời nóng lâu.
Uống ít nước.

Đều có thể làm hạ huyết áp tư thế xuất hiện rõ hơn. Hội Tim mạch châu Âu đặc biệt lưu ý người cao tuổi thận trọng khi đứng lên sau thời gian nằm lâu, sốt hoặc thiếu nước.

Tuy nhiên, người mắc suy tim hoặc bệnh thận không nên tự uống thật nhiều nước để "nâng huyết áp". Lượng dịch phù hợp còn tùy tình trạng bệnh và hướng dẫn riêng của bác sĩ.

Nếu một người đang điều trị tăng huyết áp nhưng cứ bước khỏi giường là thấy tối sầm mặt. Điều cần làm không phải là vội kết luận "thuốc quá liều". Ảnh M.H

2. Có phải cứ chóng mặt là do thuốc huyết áp?

Thuốc là một trong những yếu tố cần xem xét nhưng không phải nguyên nhân duy nhất.

Một số thuốc có thể làm hạ huyết áp tư thế dễ xuất hiện hơn, đặc biệt nếu chúng làm giãn mạch hoặc giảm thể tích tuần hoàn. Thuốc lợi tiểu quai, chẳng hạn, có liên quan đến hạ huyết áp tư thế do có thể làm giảm lượng dịch trong lòng mạch.

Nhưng ngoài thuốc điều trị tăng huyết áp, bác sĩ còn phải rà soát:

Thuốc điều trị tuyến tiền liệt.
Thuốc an thần hoặc gây ngủ.
Một số thuốc chống trầm cảm.
Thuốc điều trị Parkinson.
Thuốc lợi tiểu.
Thuốc tim mạch khác.
Rượu bia và một số sản phẩm bổ sung.

Vì người cao tuổi thường sử dụng nhiều thuốc cùng lúc, vấn đề đôi khi nằm ở sự cộng hưởng giữa nhiều thuốc, chứ không phải một viên thuốc huyết áp duy nhất.

3. Nếu đứng lên bị choáng, nên làm gì ngay lúc đó?

Điều đầu tiên là tránh cố bước tiếp.

Nếu đang đứng và thấy:

Hoa mắt.
Tối sầm.
Chân mềm.
Cảm giác sắp ngã.
hãy ngồi hoặc nằm xuống ở nơi an toàn.

Người cao tuổi không nên cố đi vào nhà vệ sinh, xuống cầu thang hoặc tự vịn tường bước tiếp khi đang choáng, bởi nguy cơ té ngã có thể lớn hơn chính cơn chóng mặt.

Khi thức dậy, đặc biệt vào ban đêm hoặc sáng sớm, có thể:Chuyển từ nằm sang ngồi.
Ngồi ở mép giường một lúc.
Cử động cổ chân và chân.
Đứng lên từ từ, có điểm tựa.
Chỉ bước đi khi cảm thấy ổn định.

Đây là biện pháp an toàn, không phải cách điều trị nguyên nhân.

4. Chóng mặt khi đứng cũng không phải lúc nào do huyết áp

Một nguyên tắc quan trọng là không được quy mọi cơn chóng mặt ở người cao tuổi cho "huyết áp".

Chóng mặt có thể liên quan đến:

Rối loạn tiền đình.
Rối loạn nhịp tim.
Thiếu máu.
Hạ đường huyết.
Mất nước.
Bệnh thần kinh.
Tác dụng phụ của thuốc.
Bệnh van tim.
Một số bệnh tim khác.

Nếu huyết áp khi đứng không giảm nhưng người bệnh vẫn thường xuyên chóng mặt hoặc ngất, bác sĩ có thể cần thực hiện thêm điện tâm đồ, xét nghiệm máu hoặc các thăm dò khác.

Ở một số trường hợp ngất hoặc gần ngất chưa rõ nguyên nhân, nghiệm pháp bàn nghiêng có thể được sử dụng để đánh giá phản ứng của huyết áp và nhịp tim khi cơ thể thay đổi tư thế.

Nếu huyết áp khi đứng không giảm nhưng người bệnh vẫn thường xuyên chóng mặt hoặc ngất, bác sĩ có thể cần thực hiện thêm điện tâm đồ, xét nghiệm máu hoặc các thăm dò khác. Ảnh CDC Hưng Yên

5. Khi nào cần xem lại thuốc?

Nên liên hệ bác sĩ nếu người bệnh:

Chóng mặt khi đứng xuất hiện nhiều lần.
Có lần gần ngất hoặc ngất.
Mới bắt đầu một thuốc mới.
Vừa tăng liều thuốc huyết áp.
Gần đây giảm cân nhiều.
Ăn uống kém.
Có tiêu chảy hoặc nôn.
Đã từng té ngã.
Huyết áp khi đứng giảm rõ lặp lại nhiều lần.

Việc rà thuốc không chỉ nhằm tìm loại cần giảm mà còn xem:

Có thuốc nào thực sự còn cần thiết không.
Có thuốc trùng tác dụng không.
Thời điểm uống có phù hợp không.
Chức năng thận có thay đổi không.
Người bệnh có đang bị mất nước không.

Ở người cao tuổi, mục tiêu điều trị cần được cá thể hóa dựa trên thể trạng, bệnh nền, mức độ yếu và khả năng chịu đựng điều trị.

Hãy đo huyết áp ở cả tư thế nằm và đứng, ghi lại thời điểm cơn choáng, rà soát thuốc cùng bác sĩ và tìm nguyên nhân thực sự.