Cẩn trọng với thời tiết cực đoan

Ông Nguyễn Văn Huynh, Phó Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Lâm Đồng

Thưa ông, ông có thể cho biết diễn biến tình hình thiệt hại do thiên tai gây ra trên địa bàn Lâm Đồng từ đầu năm 2026 đến nay?

Ông Nguyễn Văn Huynh: Hiện nay, mặc dù mới trong giai đoạn đầu mùa mưa nhưng đã có những thiệt hại về người và tài sản. Theo Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh, chỉ tính từ ngày 17 - 23/6 Lâm Đồng đã xảy ra 2 đợt mưa kèm theo dông, lốc. Qua đó, ảnh hưởng đến nhiều địa phương như: Nam Thành, Đơn Dương, Hàm Thắng, Phú Thủy, Bình Thuận... Hậu quả, có 2 người bị thương; 59 căn nhà bị tốc mái, 3 tàu cá bị chìm... với giá trị thiệt hại ước trên 3,5 tỷ đồng. Tính từ đầu năm 2026 đến nay, thiên tai trên địa bàn tỉnh ước thiệt hại gần 37 tỷ đồng.

Đáng chú ý, các loại hình thiên tai thường xảy ra như: gió mạnh trên biển gây ra hiện tượng xâm thực, sạt lở bờ biển, đe dọa các khu dân cư và hạ tầng ven biển. Nắng nóng và hạn hán xảy từ tháng 3 đến giữa tháng 5 gây ra tình trạng khô hạn, thiếu nước ở một số khu vực ít mưa và không có các công trình thủy lợi. Riêng mùa mưa năm 2026 ở khu vực tỉnh Lâm Đồng bắt đầu từ khoảng giữa tháng 5. Đây là thời kỳ mưa dông, kèm theo lốc, sét, mưa lớn cục bộ, mưa đá xảy ra thường xuyên hơn.

Các lực lượng của phường Hàm Thắng đang khắc phục hậu quả do mưa lớn, lốc xoáy

Vào chiều tối 22/6, trên địa bàn một số xã, phường khu vực phía Đông Nam tỉnh đã xảy ra mưa lớn kèm lốc xoáy, sét đánh và một số nơi xuất hiện mưa đá. Theo ghi nhận, hiện tượng mưa đá lần đầu tiên xảy ra tại khu vực này. Ông có thể cho biết diễn biến và nguyên nhân xảy ra các hiện tượng trên?

Ông Nguyễn Văn Huynh:

Ngày 22/6, trên địa bàn tỉnh nhiều nơi đã có mưa rào và dông, một số nơi có mưa to như: Sông Lũy, Tuy Phong, Phan Thiết. Qua thống kê từ các trạm khí tượng trên địa bàn tỉnh đã có 7/10 trạm quan trắc đo được hiện tượng dông, trong mưa dông kèm theo sét, lốc xoáy, mưa đá và gió giật mạnh. Nguyên nhân của hiện tượng trên được nhận định là do sự tương tác của rìa xa phía Đông Nam vùng áp thấp nóng phía Tây và gió mùa Tây Nam mang hơi ẩm đã gây nên sự xáo trộn khí quyển.

Ngoài ra, áp cao cận nhiệt đới suy yếu cũng như sự nóng lên của bề mặt đệm trong thời gian nắng liên tục. Do đó, đã góp phần không nhỏ đến sự hình thành và phát triển của những vùng mây đối lưu. Từ những vùng mây đối lưu phát triển mạnh này sinh ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như: sét, lốc xoáy, mưa đá và gió giật mạnh xảy ra ở một số xã, phường khu vực phía Đông Nam tỉnh gồm: Hàm Thắng, Phú Thủy, Phan Thiết, Lương Sơn và một số khu vực khác trong tỉnh.

Đối với hiện tượng mưa đá thường khó xảy ra hơn so với các hiện tượng khác. Bởi các hiện tượng sét, lốc xoáy và gió giật mạnh là hệ quả của quá trình đối lưu phát triển. Trong khi mưa đá lại đòi hỏi một sự “hội tụ” của nhiều yếu tố vật lý cùng một lúc. Phía Đông Nam tỉnh là khu vực có đặc trưng khí hậu khô hạn, do đó việc hình thành mưa đá khó hơn những khu vực khác. Đợt thiên tai trong chiều 22/6 thiệt hại chủ yếu do mưa lớn, lốc xoáy và gió giật mạnh gây ra. Còn mưa đá xảy ra do kích thước nhỏ và phạm vi hẹp nên ít gây ra thiệt hại.

Mặc dù Đài Khí tượng thủy văn Lâm Đồng đã thường xuyên theo dõi diễn biến của thời tiết, phát các bản tin cảnh báo thời tiết nguy hiểm. Tuy nhiên, các hiện tượng thời tiết cực đoan diễn ra rất nhanh, cường độ mạnh nên đã gây ra những thiệt hại đáng tiếc.

Các địa phương huy động lực lượng tại chỗ khắc phục hậu quả thiên tai

Ông có thể cho biết, xu hướng tình hình thời tiết địa bàn tỉnh nói chung và Đông Nam Lâm Đồng nói riêng từ nay đến cuối năm, đặc biệt là cao điểm mùa mưa bão? Đồng thời, ngành chức năng có những giải pháp, khuyến cáo gì đối với các địa phương và người dân để giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai gây ra?

Ông Nguyễn Văn Huynh:

Hiện tượng El Nino đã chính thức hình thành trong tháng 6/2026 với tốc độ phát triển tương đối nhanh. Chu kỳ El Nino lần này được nhận định là rất đặc biệt khi cộng hưởng với xu hướng ấm lên toàn cầu. Do đó, có nguy cơ trở thành một trong những đợt El Nino mạnh nhất trong lịch sử kể từ năm 1950.

Riêng tỉnh Lâm Đồng đang trong mùa mưa chính. Theo nhận định, tổng lượng mưa từ nay đến cuối năm có thể thấp hơn so với trung bình nhiều năm, nhưng tần suất các trận mưa cực đoan (mưa cường độ lớn trong thời gian ngắn) lại có xu hướng gia tăng. Nền nhiệt độ có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm. Các hiện tượng thời tiết nguy hiểm sét, lốc xoáy, gió giật mạnh cũng gia tăng về cường độ và phạm vi ảnh hưởng. Đặc biệt các loại thiên tai khác như: lũ, lũ quét, sạt lở đất. Lượng mưa thiếu hụt có thể dẫn đến tình trạng hạn hán, thiếu nước cho mùa khô năm sau.

Người dân chụp lại hình ảnh xuất hiện mưa đá tại xã Hồng Sơn

Vì vậy, trong phòng, chống thiên tai cần sự phối hợp giữa dự báo, chuẩn bị sớm, phối hợp tốt và hành động đúng thời điểm của cả chính quyền lẫn người dân. Để giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai gây ra, ngành khí tượng thủy văn đang từng bước nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo sớm và truyền thông kịp thời, chính xác đến chính quyền và người dân. Ngoài ra, một trong những biện pháp quan trọng ở các địa phương là việc rà soát khu vực nguy hiểm, chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư và thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ”. Đối với người dân, cần thường xuyên theo dõi thông tin cảnh báo, chuẩn bị nhu yếu phẩm, gia cố nhà cửa, chấp hành hướng dẫn sơ tán và tuyệt đối không chủ quan trước các hiện tượng thời tiết cực đoan. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành chuyên môn, chính quyền và người dân sẽ góp phần hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!