Cần cơ chế 'đặt hàng' phản biện, đánh giá tác động độc lập

Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Thân Trung Kiên: Tập trung nguồn lực công vào các khâu đột phá

Tỉnh Bắc Ninh đang bước vào giai đoạn 2026 - 2030 với một vị thế và tâm thế hoàn toàn mới. Mặc dù tốc độ tăng trưởng và quy mô nền kinh tế đang đứng top 5 cả nước, nhưng với mục tiêu rất cao Đại hội Đảng bộ tỉnh đã đặt ra, thách thức trước mắt trong nâng cao chất lượng chính sách, nhất là các nghị quyết của HĐND tỉnh là hết sức to lớn. Đặc biệt trong bối cảnh đòi hỏi việc phân bổ nguồn lực ngân sách “hữu hạn” cho những nhu cầu “vô hạn” để bảo đảm tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 11 - 12%/năm, phấn đấu đưa tỉnh Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc trung ương.

Để nâng cao chất lượng các nghị quyết của HĐND, cần tập trung nguồn lực công vào các khâu đột phá để dẫn dắt và kích hoạt nguồn lực tư dựa trên các nguyên tắc cốt lõi như: tập trung nguồn lực ngân sách cho các dự án/lĩnh vực có khả năng tạo ra tác động lan tỏa cho nền kinh tế. Sử dụng vốn ngân sách làm "vốn mồi" cho các dự án PPP (đối tác công tư), đặc biệt trong hạ tầng giao thông và hạ tầng xã hội. Phân bổ dựa trên hiệu quả ngân sách cho các đơn vị, địa phương gắn liền với cam kết đầu ra (KPIs) cụ thể. Đồng thời, quan tâm bố trí ưu tiên nguồn lực xây dựng các nghị quyết đặc thù cho các lĩnh vực như: xây dựng hạ tầng giao thông, xây dựng hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn và công nghệ cao, chính sách hỗ trợ chuyển đổi số và xây dựng chính quyền kiến tạo, chính sách phát triển văn hóa, con người Bắc Ninh để tạo động lực phát triển đột phá.

Cùng với đó, nâng cao chất lượng từ khâu xây dựng và soạn thảo nghị quyết, cần hình thành tư duy xây dựng chính sách dựa trên số liệu định lượng, phân tích cụ thể chi phí/lợi ích của các kịch bản khác nhau, đánh giá toàn diện tác động xã hội. Đối với các nghị quyết quan trọng, nhạy cảm (đất đai, phí, lệ phí, thu hút tài năng, nguồn nhân lực chất lượng cao…) nên có cơ chế “đặt hàng” các tổ chức độc lập (viện nghiên cứu, trường đại học) phản biện và đánh giá tác động độc lập để đối chiếu. Đối với các nghị quyết đặc thù, đề nghị UBND tỉnh nghiên cứu, thảo luận về chủ trương xây dựng các nghị quyết tổng thể để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định thay vì trình đơn lẻ từng nghị quyết…

Nguyên Phó Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Nguyễn Thế Toản: Mở rộng, tăng quyền chủ động cho Thường trực HĐND

Thực tiễn tiếp tục đặt ra yêu cầu nghiên cứu mở rộng, tăng quyền chủ động cho Thường trực HĐND trong quyết định của HĐND đối với một số vấn đề cấp bách phát sinh giữa hai kỳ họp, trong tổ chức giám sát, giải trình, chất vấn chuyên đề. Bên cạnh đó, cần có cơ chế rõ ràng, hiệu lực hơn trong việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các kiến nghị sau giám sát, sau chất vấn, để các kết luận của HĐND thực sự đi vào cuộc sống.

Kinh nghiệm cho thấy, khi Thường trực, các Ban HĐND tỉnh thực sự vững vàng, chủ động, quyết liệt hơn; đại biểu HĐND chuyên trách và đại biểu là thành viên các Ban phát huy tốt hơn bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm, HĐND tỉnh sẽ có thêm nhiều hoạt động thiết thực, thực chất như: giám sát chuyên đề đi thẳng vào các “điểm nghẽn” trong phát triển; chất vấn, giải trình rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; thẩm tra nghị quyết có phản biện sâu, sát thực tiễn; tăng cường khảo sát, tiếp xúc cử tri gắn với xây dựng chính sách.

Khi đó, các nghị quyết của HĐND sẽ không chỉ dừng ở việc cụ thể hóa chủ trương, chính sách của Trung ương, mà còn có thể bổ sung những giải pháp sáng tạo, linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, kịp thời tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy cải cách, bảo đảm an sinh xã hội và tạo động lực cho phát triển nhanh, bền vững.

Bí thư Đảng bộ, Chủ tịch HĐND xã Chi Lăng Bùi Thanh Hương: Tạo hành lang pháp lý cần thiết phát triển công nghệ cao

Đứng trước cả thời cơ, thách thức đan xen, yêu cầu cấp bách đặt ra là phải đổi mới mô hình phát triển, đó là mô hình chuyển đổi mạnh sang phát triển theo chiều sâu, dựa trên đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nhân lực chất lượng cao. Để hiện thực mục tiêu, khát vọng đưa Bắc Ninh sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, trong đó phát triển công nghệ cao có vai trò then chốt, tạo động lực tăng trưởng mới, cần xây dựng các nghị quyết chuyên đề về công nghiệp mũi nhọn, tạo hành lang pháp lý cần thiết để triển khai hiệu quả các chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư, phát triển công nghệ cao; ban hành cơ chế đặc thù hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực bán dẫn, AI và năng lượng sạch.

Quyết nghị các chính sách ưu đãi về mặt bằng, hạ tầng điện lưới ưu tiên cho các khu công nghiệp công nghệ cao đạt chuẩn sinh thái; chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp phụ trợ nội địa đủ năng lực tham gia vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu; các chính sách hỗ trợ chuyển đổi số dành riêng cho doanh nghiệp phụ trợ nội địa và hộ kinh doanh tại các xã trọng điểm công nghiệp, công nghiệp công nghệ cao, biến người nông dân thành công nhân kỹ thuật hoặc chủ thể dịch vụ công nghệ...

Cùng với đó, HĐND tăng cường giám sát thường xuyên, giám sát chuyên đề, đặc biệt là giám sát việc thực hiện cam kết của nhà đầu tư, kiểm tra định kỳ việc chuyển giao công nghệ và tỷ lệ nội địa hóa của các tập đoàn lớn. Giám sát chặt các chỉ tiêu về môi trường, xử lý chất thải đặc thù của ngành điện tử và bán dẫn…

An Nhiên ghi