Bước ngoặt về năng lượng sạch tại châu Âu

Nhà máy năng lượng mặt trời tại châu Âu. Ảnh: Ember-energy

Các tuabin quay gió và tấm pin quang điện mặt trời tạo ra 30% lượng điện tại khu vực Liên minh châu Âu (EU) vào năm ngoái, trong khi các nhà máy điện đốt than, dầu và khí đốt chỉ tạo ra 29%.

Guardian trích dẫn nhận định của bà Beatrice Petrovich, chuyên gia tại Viện nghiên cứu năng lượng Ember và là tác giả chính của báo cáo trên: “Đây là cột mốc quan trọng, có ý nghĩa chiến lược đối với EU, vốn ngày càng lo ngại về sự phụ thuộc vào các quốc gia khác về năng lượng”.

Các nhà phân tích cho biết, xu hướng này được thúc đẩy bởi sự bùng nổ của năng lượng mặt trời, vốn tạo ra kỷ lục 13%, trong khi nguồn năng lượng từ gió chiếm 17% điện năng của EU.

Hà Lan, quốc gia vốn có khí hậu ôn đới hải dương, ít ánh nắng so với nhiều quốc gia khác, nhưng năng lượng mặt trời cung cấp hơn 20%. Tại 19 quốc gia EU, điện than hiện chỉ chiếm chưa đến 5% tổng sản lượng điện.

Trong khi đó, khí đốt hóa thạch tăng 8% vào năm ngoái, chủ yếu do sản lượng thủy điện giảm vì ảnh hưởng thời tiết nắng nóng và thiếu mưa, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức đỉnh năm 2019. Việc đốt than giảm xuống mức thấp kỷ lục, chiếm chưa đến 10% tổng lượng điện của EU.

Dù vậy, ông Petras Katinas, nhà phân tích tại Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và không khí sạch (CREA) có trụ sở tại Litva khẳng định: “Thách thức hiện nay của châu Âu không phải là sản xuất điện, mà là có thể triển khai lưới điện, pin lưu trữ và tính linh hoạt nhanh đến mức nào”, theo Guardian.

Các nhà khoa học khí hậu và năng lượng nhấn mạnh, phần lớn điện năng cần thiết để vận hành nền kinh tế không phát thải carbon sẽ đến từ ánh nắng mặt trời và gió. Những dấu hiệu ban đầu thể hiện nhu cầu điện năng cao điểm vào buổi tối, thường đòi hỏi phải đốt khí đốt với chi phí rất lớn đối với người tiêu dùng, đang bắt đầu được đáp ứng bằng pin năng lượng sạch tại châu Âu.

Đáng chú ý, tại Italia, quốc gia sở hữu 1/5 công suất pin đang hoạt động của EU và một loạt các dự án có thể sắp đi theo quỹ đạo tương tự như California (Mỹ), nơi pin thường xuyên đáp ứng 20% nhu cầu điện năng cao điểm buổi tối và đang dần thay thế khí đốt.

Trong 5 năm qua, điện năng từ nhiên liệu hóa thạch giảm từ 36,7% tổng lượng điện của EU xuống còn 29%. Năng lượng mặt trời, “động lực chính” trong việc chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch hiện có giá thành khai thác rẻ hơn. Nghiên cứu từ Đại học Surrey tiết lộ, chi phí sản xuất một đơn vị điện năng từ năng lượng mặt trời chỉ khoảng 0,023 euro ở những quốc gia nhiều nắng nhất. Chuyên gia Gerhard Salge của Hitachi Energy nói: “Các công nghệ đã có sẵn. Giờ đây, chúng ta cần triển khai với tốc độ và quy mô lớn”, theo Euronews.

KIM OANH