Bài toán xanh hóa chuỗi giá trị

Doanh nghiệp xanh hóa chuỗi liên kết chế biến gắn với thị trường

HTX điều phối vùng nguyên liệu xanh

Sau 7 năm hoạt động, đại diện HTX Vườn Nhà Đà Lạt đúc kết: Nếu mỗi hộ tự sản xuất, tự tìm đầu ra thì rất khó khăn về tiếp cận đầy đủ thông tin thị trường, đáp ứng những đơn hàng yêu cầu cao và duy trì sự ổn định chất lượng, an toàn thực phẩm, nguồn gốc xuất xứ, quy cách đóng gói và khả năng cung ứng ổn định. Vì vậy, HTX không đơn thuần thu mua rồi tìm đầu ra. Vai trò quan trọng hơn ở đây là tổ chức lại sản xuất theo tín hiệu thị trường. HTX trao đổi thống nhất với các hộ liên kết về nhu cầu, chủng loại, chất lượng và thời điểm cung ứng; đồng thời phối hợp hướng dẫn chăm sóc, thu hoạch, sơ chế, phân loại, đóng gói sản phẩm có độ đồng đều cao hơn.

“HTX muốn xây dựng chuỗi giá trị bền vững phải tăng cường điều phối vùng nguyên liệu trên cơ sở liên kết, thống nhất và chia sẻ thông tin với thành viên. HTX phải chủ động tổ chức sản xuất thay vì chờ đến khi có đơn hàng mới tìm sản phẩm thu mua…”, bà Lương Thị Yến Vân - Giám đốc HTX Vườn Nhà Đà Lạt chia sẻ.

Nông dân tuân thủ quy trình sản xuất xanh, bền vững

Thực tế cho thấy, một chuỗi liên kết hiệu quả không thể chỉ dựa vào những hợp đồng tiêu thụ, mà phải được tổ chức lại từ cấu trúc sản xuất. Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt thị trường; HTX trở thành “bộ điều phối” vùng nguyên liệu, tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và tập hợp nông dân; còn nông dân là chủ thể trực tiếp tạo ra sản phẩm. Vì vậy, HTX cần vượt qua tư duy “tập hợp thành viên” để chuyển sang tư duy “tổ chức vùng nguyên liệu”. Giá trị của HTX không nằm ở số thành viên hay số chương trình hỗ trợ tiếp nhận, mà ở khả năng biến những hộ sản xuất riêng lẻ thành một vùng nguyên liệu có tổ chức, đồng nhất về chất lượng và gắn chặt với nhu cầu thị trường. Đây cũng là nền tảng để nâng chất lượng chuỗi giá trị và gia tăng giá trị nông sản.

Doanh nghiệp xanh hóa chuỗi phân phối

Thống kê toàn tỉnh hiện có 8 liên hiệp HTX, 959 HTX và 1.290 tổ hợp tác nông nghiệp. Trong đó, 192 HTX chủ trì đầu mối liên kết 428 chuỗi sản xuất và tiêu thụ nông sản, thu hút 47.590 hộ nông dân tham gia, tổng diện tích 85.000 ha, tương ứng sản lượng mỗi năm 20.000 tấn.

Kết quả qua từng chuỗi liên kết, HTX ngày càng khẳng định vai trò hạt nhân tổ chức nông hộ thành viên cùng thực hiện một quy trình sản xuất thống nhất; doanh nghiệp đưa những tiêu chuẩn về chất lượng sản xuất xanh, thương hiệu và giá trị gia tăng sản phẩm ra thị trường.

HTX phát huy hơn nữa vai trò tổ chức lại sản xuất, chế biến sản phẩm đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng theo tín hiệu thị trường

Theo Liên minh HTX tỉnh, mục tiêu trong giai đoạn tới phấn đấu ít nhất 50% HTX nông nghiệp hoạt động hiệu quả có liên kết chuỗi giá trị ổn định với doanh nghiệp và nông dân. Đồng thời lựa chọn, xây dựng các HTX kiểu mẫu, HTX đầu tàu và liên hiệp HTX theo ngành hàng để nhân rộng. Để đạt mục tiêu này cần giải pháp đầu tư đồng bộ hạ tầng vùng sản xuất, logistics, kho lạnh, sơ chế, chế biến; hỗ trợ chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu.

Với Liên minh HTX, cần chuyển mạnh từ tuyên truyền, vận động sang tư vấn quản trị, kết nối vốn, doanh nghiệp và thị trường. Doanh nghiệp phải chủ động ký hợp đồng tiêu thụ ổn định, đầu tư chế biến sâu; HTX nâng cao hơn nữa năng lực quản trị, minh bạch và tổ chức sản xuất; nông hộ tuân thủ quy trình, bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng xanh hóa chuỗi sản phẩm liên kết bền vững, lâu dài.

Tăng cường điều phối vùng nguyên liệu trên cơ sở liên kết, thống nhất và chia sẻ thông tin giữa đơn vị chủ trì với thành viên nông dân

Ông Nguyễn Văn Mười - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam khẳng định, khi kết nối đồng bộ từ nông hộ đến HTX, doanh nghiệp, cơ sở sơ chế, chế biến và thị trường, chuỗi giá trị sẽ minh bạch hơn. Bởi vậy, việc xanh hóa không chỉ câu chuyện trên cánh đồng, mà còn yêu cầu đổi mới cách tổ chức và quản trị. Đây chính là nền tảng để nông sản Việt Nam nói chung, nông sản Lâm Đồng nói riêng vươn xa hơn nữa trên thị trường.