Giữa đại ngàn Trường Sơn Đông, có một người đàn ông quanh năm lặng lẽ sưu tập, giữ gìn, phát huy giá trị nhạc cụ và vật dụng sinh hoạt truyền thống của người Co. Đó là Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) Dương Lai, trú tại làng Ták Kót, xã Trà Liên, TP Đà Nẵng.
Từ không gian đình, miếu đất Tổ, Hát Xoan Phú Thọ vẫn bền bỉ hiện diện trong đời sống cộng đồng. Dịp Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng 2026, những làn điệu Xoan cổ tiếp tục ngân vang, đưa du khách trở về với cội nguồn văn hóa và chiều sâu tâm linh.
Văn hóa Việt Nam được kết tinh từ văn hóa của 54 dân tộc anh em, tạo nên một chỉnh thể đa dạng mà thống nhất. Để các giá trị ấy được gìn giữ và trao truyền, có vai trò rất quan trọng của các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín.
Bên cạnh các chính sách bảo tồn, văn hóa dân tộc 'sống' được nhờ sự nuôi dưỡng từ chính nội lực của cộng đồng. Ở khắp các vùng miền, nhiều người vẫn đang bền bỉ, lặng lẽ dành cả cuộc đời để làm 'ngọn lửa' giữ hồn bản sắc cho dân tộc mình.
Nằm bên đèo Pha Đin huyền thoại, xã Mường É là nơi hội tụ bản sắc của bốn dân tộc Thái, Khơ Mú, Kháng và Mông. Chính sự đa dạng này đã tạo nên một bức tranh văn hóa đa sắc màu, trở thành nguồn lực để địa phương đẩy mạnh bảo tồn gắn liền với phát triển du lịch bền vững.
Không chỉ là vùng chuyên canh rau, hoa của khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai, phường An Phú còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Jrai.
Cao Bằng - một miền quê 'Non nước hữu tình' đa thanh, đa sắc có nhiều lễ hội ở khắp các xã trong toàn tỉnh, nhưng không có lễ hội nào lại diễn ra dài ngày, công phu, cầu kì như Lễ hội Nàng Hai ở Tiên Thành (nay là xã Thạch An). Ngay sau tết đắp nọi (30 tháng Giêng âm lịch) là các trai làng, gái bản lại hò nhau lên rừng chặt cây, chẻ lạt và kiếm lá cây báng, cây móc về đề dựng căn nhà lá nhỏ để đón Mẹ Trăng về truyền dạy những bài lượn cho các Nàng Hai. Cuộc truyền dạy này kéo dài trên một tháng, mãi đến ngày 22/3 âm lịch lễ hội mới chính thức được diễn ra.
Nhà nước hỗ trợ phát triển ngành nghề nông thôn, làng nghề theo định hướng có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các nội dung đặc thù, không trùng lặp với chính sách hỗ trợ khác theo quy định của pháp luật.
Hò bả trạo (bá trạo) là một loại hình diễn xướng dân ca mang đậm tính nghi lễ của cư dân ven biển. Hiện nay, hò bả trạo đang được các nghệ nhân và người dân tỉnh Khánh Hòa nỗ lực truyền dạy cho thế hệ trẻ, góp phần giữ gìn sức sống bền bỉ, văn hóa cội nguồn.
Tại Miếu Lãi Lèn (Phú Thọ), trong không gian giáo trống, giáo pháo rộn ràng của các phường Xoan gốc như làm sống lại không khí thời Hùng Vương dựng nước. Hát Xoan - làn điệu cổ có tuổi hàng ngàn năm từ chỗ đứng trước nguy cơ mai một nay đã trải qua hành trình hồi sinh bền bỉ, trở thành biểu tượng văn hóa đặc sắc của vùng Đất Tổ.
Không chỉ là người lưu giữ, trao truyền, nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số ở Đồng Nai đang trở thành chủ thể quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
Tại dự thảo Nghị định quy định về phát triển ngành nghề nông thôn và làng nghề bền vững, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất các tiêu chí công nhận làng nghề, nghề truyền thống.
Ngày 24-4, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức gặp mặt, tri ân 126 nhà giáo đi B giai đoạn 1961-1975.
Giữa nhịp sống hiện đại, người cao tuổi (NCT) không chỉ là những kho tàng sống lưu giữ ký ức và bản sắc văn hóa, họ còn là điểm tựa tinh thần, là người truyền cảm hứng và dẫn dắt các thế hệ cùng xây dựng cộng đồng đoàn kết.
Cộng đồng dân tộc Thái ở Điện Biên sở hữu di sản văn hóa độc đáo, phong phú và đa dạng. Là người con dân tộc Thái ở Điện Biên, với tình yêu văn hóa dân tộc mình, nhiều năm nay chị Vì Thị Đỉnh, bản Hoong Lếch Cang, xã Thanh Nưa miệt mài sưu tầm và truyền dạy những giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ cùng bà con trong bản.
Sơn La có 12 dân tộc cùng sinh sống, tạo nên kho tàng văn hóa truyền thống phong phú, đa dạng, giàu bản sắc. Thực hiện Dự án 6 về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số, gắn với phát triển du lịch (Chương trình MTQG 1719), các cấp, ngành trong tỉnh tập trung đầu tư, xây dựng thiết chế văn hóa; hỗ trợ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc, gắn với phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng.
Đối với các địa phương ở khu vực phía Bắc tỉnh, văn hóa truyền thống không chỉ là ký ức, là di sản, mà còn là nguồn lực quan trọng trong phát triển. Từ thực tiễn cơ sở cho thấy, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa thông qua hoạt động của các đội, câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ cộng đồng đang trở thành hướng đi phù hợp, góp phần làm giàu thêm đời sống tinh thần của nhân dân.
Dưới mái nhà nhỏ ở ấp Văn Đức B, xã An Trạch, bà Lê Thị Rẫy (86 tuổi) cần mẫn trao truyền tình yêu bánh dân gian cho các thế hệ con, cháu trong gia đình.
Các đại biểu Quốc hội cho rằng, bảo tồn văn hóa không thể chỉ dừng ở đầu tư thiết chế hay lưu giữ di sản, mà phải gắn chặt với đời sống cộng đồng, bảo đảm không gian thực hành văn hóa và duy trì truyền dạy cho thế hệ trẻ. Theo các đại biểu, chỉ khi người dân thực sự sống cùng văn hóa và nhìn thấy giá trị của văn hóa trong đời sống hôm nay, công tác bảo tồn mới có thể bền vững.
Tại phiên thảo luận sáng 22/4 của Quốc hội, đại biểu Nàng Xô Vi (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi) đề xuất cần có chính sách trợ cấp thường xuyên, bảo hiểm và hỗ trợ truyền dạy đối với nghệ nhân ở các dân tộc rất ít người. Đây được xem là giải pháp cấp thiết nhằm giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một.
Thảo luận dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu Quốc hội đánh giá cao cách tiếp cận của dự thảo Nghị quyết: không chỉ giữ gìn di sản như một đối tượng trưng bày mà gắn di sản với đời sống cộng đồng, với sinh kế, với phát triển địa phương. Chỉ khi di sản sống trong cộng đồng thì di sản mới có sức bền.
Sáng 22/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận về Nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam.
Thảo luận ở hội trường, đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ cơ chế chấp nhận rủi ro, thiết kế chính sách thí điểm minh bạch, khả thi; tháo gỡ 'điểm nghẽn' về nguồn lực, chuyển đổi số; đồng thời tăng cường chính sách bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc gắn với thực tiễn đời sống.
Đại biểu Quốc hội cho rằng, chỉ khi người dân có thu nhập từ hoạt động văn hóa, họ sẽ chủ động gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa.
Để văn hóa truyền thống thực sự là nền tảng tinh thần và động lực phát triển, các chính sách phải hướng đến chủ thể là cộng đồng và nghệ nhân, đồng thời giải quyết bài toán sinh kế bền vững.
Thảo luận về dự thảo Nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam, nhiều đại biểu Quốc hội thống nhất cao với sự cần thiết ban hành nhưng đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện các cơ chế then chốt.
Trong bối cảnh nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, một bộ phận người trẻ ở Thái Nguyên đang ngày càng quan tâm hơn tới bản sắc dân tộc. Từ lễ hội đến đời sống, sự tham gia của người trẻ mở ra tín hiệu tích cực, nhưng cũng đặt ra yêu cầu về cách gìn giữ bền vững.
Đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung bảo tồn và phát huy văn hóa các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch cộng đồng, dịch vụ văn hóa và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Chỉ khi người dân có thu nhập từ hoạt động văn hóa, họ sẽ chủ động gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa.
Với vai trò Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bảo tồn di sản văn hóa dân tộc Thái xã Tạ Khoa, bà Lừ Thị Điêu, ở bản Khoa đã và đang tích cực truyền dạy văn hóa truyền thống dân tộc Thái cho thế hệ trẻ, góp sức khơi dậy tình yêu, ý thức gìn giữ bản sắc trong cộng đồng.
Quan họ không chỉ là giai điệu dân ca mà còn là nhịp cầu kết nối truyền thống với thế hệ trẻ, nhất là học sinh - chủ nhân tương lai của đất nước.
Thảo luận tại tổ về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam sáng 20/4, các ĐBQH đặc biệt quan tâm đến các chính sách dành cho những người đang hoạt động trong các lĩnh vực nghệ thuật. Từ chuyển đổi việc làm cho nghệ sĩ hết tuổi nghề đến cơ chế hỗ trợ nghệ nhân dân gian để tránh đứt gãy truyền thừa di sản..., yêu cầu đặt ra là phải thiết kế cơ chế đủ cụ thể, đủ linh hoạt để Nghị quyết đi ngay vào cuộc sống.
Đề xuất chế độ đãi ngộ cho nghệ nhân, những 'báu vật nhân văn sống' của đại biểu Quốc hội đã nhận được sự đồng tình từ những nghệ nhân.
Bài cuối: Giải bài toán phát triển văn hóa ở Cao Bằng theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW
Ngày 20-4, Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI bắt đầu đợt làm việc thứ hai, xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng về lập pháp, giám sát và các vấn đề quan trọng quốc gia, các kế hoạch 5 năm.
Sáng 20/4, thảo luận tại Tổ 15 (gồm các Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng và tỉnh Phú Thọ) về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, một số ý kiến đề nghị, để sử dụng các trụ sở công dôi dư cho hoạt động văn hóa, Chính phủ cần có hướng dẫn chi tiết hơn về hồ sơ thủ tục, giảm bớt các thủ tục hành chính rườm rà để tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân muốn thuê hoặc sử dụng trụ sở này.
Ngày 20/4, Quốc hội thảo luận tại Tổ về dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam. Đa số các ý kiến của đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đều khẳng định sự cần thiết ban hành dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam. Đây là một bước đi rất quan trọng nhằm thể chế hóa quan điểm của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đúng với tinh thần 'văn hóa soi đường cho quốc dân đi'.
Thảo luận tại Tổ 5 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Hưng Yên và Gia Lai) sáng 20/4 về dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam, các ĐBQH đề nghị, cần ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ, thu hút người trẻ theo học nghệ thuật truyền thống.
Thảo luận tại Tổ 8 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Bắc Ninh, Cà Mau) về dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam, các đại biểu đề nghị cần làm rõ mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển. Theo đó, bảo tồn không thể tách rời phát triển, nếu di sản không được đưa vào đời sống đương đại, không có 'đầu ra' thì rất khó để tồn tại bền vững.
Thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, các đại biểu Tổ 16 (Cao Bằng, Đắk Lắk, Tuyên Quang) kiến nghị để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng cụ thể hơn, đồng thời gắn chặt với điều kiện thực tiễn, nhất là tại các địa phương miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Nhiều đại biểu cho rằng, sau tuổi 35 các nghệ sĩ thường suy giảm khả năng biểu diễn nhưng lại chưa đến tuổi nghỉ hưu theo quy định chung. Do đó cần bổ sung cơ chế, trợ cấp chuyển đổi nghề 1 lần để nghệ sĩ yên tâm cống hiến trong giai đoạn sung sức nhất.
Về Hà Nội tham dự hoạt động Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4/2026, nhiều đại biểu là nghệ nhân đã chia sẻ với TG&VN những trăn trở, kinh nghiệm trong bảo tồn di sản, nhấn mạnh vai trò của cộng đồng và thế hệ trẻ trong hành trình gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Góp ý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Trần Thị Hoa Ry đề nghị tiếp tục quán triệt rõ hơn yêu cầu bảo đảm chính sách dân tộc trong toàn bộ thiết kế của Nghị quyết, không chỉ dừng ở một điều khoản riêng về bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số.
Thực hiện kế hoạch chung của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội về triển khai Đề án sân khấu học đường năm 2026, sáu đơn vị nghệ thuật trực thuộc Sở đang đẩy mạnh các hoạt động đưa nghệ thuật biểu diễn vào trường học. Đáng chú ý, Đề án không chỉ dừng lại ở việc mang đến cho các em những buổi biểu diễn thú vị, mà còn hướng tới truyền dạy, trải nghiệm, phát hiện năng khiếu và từng bước hình thành các câu lạc bộ nghệ thuật học đường.
Ngày 19/4 (tức mùng 3 tháng 3 Âm lịch), tại đình Tháp Cái, thôn Tháp Cái, xã Xuân Ái, UBND xã Xuân Ái tổ chức Lễ cầu mùa truyền thống năm 2026, thu hút đông đảo cán bộ, Nhân dân và du khách tham dự.
Nhân Ngày Văn hoá các dân tộc Việt Nam (19/4), tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có buổi gặp mặt thân mật Đoàn đại biểu gồm các già làng, trưởng bản, nghệ nhân và người có uy tín tiêu biểu.