Văn hóa từ cơ sở tạo sức mạnh nội sinh

Từ chuyện làm đường, giữ xóm ấp khang trang đến nếp sống nghĩa tình, văn hóa đang hiện diện rõ trong đời sống ở nhiều địa phương, góp phần nâng chất phong trào và thúc đẩy phát triển.

Chuyện học xưa & nay: Giai thoại thú vị về hai vị Trạng nguyên triều Mạc

Nếu như Trạng nguyên Phạm Duy Quyết là người có nhiều tên gọi nhất trong lịch sử khoa bảng, thì Nguyễn Kỳ lại là Trạng nguyên duy nhất về chùa vinh quy bái tổ.

Tái hiện không gian khoa cử xưa

Bảo tàng tỉnh tổ chức khoa thi Minh kinh bác học năm 2025, với chủ đề 'Văn minh Đại Việt' mang bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc, thu hút đông đảo học sinh tham gia.

Từ đất 'quần sơn la bái' đến làng khoa bảng Bình Vọng

Tọa lạc trên thế đất được ví như 'quần sơn la bái', Bình Vọng là một trong những làng khoa bảng tiêu biểu suốt chín thế kỷ nho học.

Hoàng giáp Lê Nhân Tế

Làng Yên Nam (thôn 8, xã Quảng Ninh ngày nay) dẫu không phải là nơi Hoàng giáp Lê Nhân Tế sinh ra và lớn lên; cũng không phải là nơi ông mất hay được an táng; và càng không phải nơi ông đã từng làm việc hoặc là nơi diễn ra các sự kiện quan trọng gắn với cuộc đời hoạt động của ông. Nhưng lại là nơi hậu duệ lựa chọn để thờ phụng hương khói cho ông.

Tái hiện không gian khoa cử xưa tại Bảo tàng tỉnh An Giang qua Khoa thi 'Minh kinh bác học'

Ngày 7-12, Bảo tàng tỉnh An Giang tổ chức hoạt động trải nghiệm 'Khoa thi Minh kinh bác học' lần thứ III năm 2025 với chủ đề 'Văn minh Đại Việt' mang đậm bản sắc truyền thống văn hóa Việt.

Kỳ thi lịch sử tái hiện qua ống kính người Pháp

Những tấm ảnh khổ lớn được đặt trong không gian triển lãm độc đáo, lấy cảm hứng từ chính kiến trúc của các trường thi xưa, kiến tạo từ chất liệu truyền thống - tre trúc. Đây là một trải nghiệm thị giác sinh động trong phong cách thiết kế hiện đại.

Triệu Lộc - Vùng quê cổ yên bình

Trong dòng chảy liên tục của lịch sử và công cuộc đổi mới đất nước, sự ra đời của xã Triệu Lộc mới, được hình thành từ bốn xã phía Tây huyện Hậu Lộc - Triệu Lộc, Châu Lộc, Đại Lộc và Tiến Lộc - là một minh chứng tiêu biểu cho bước chuyển mình mang tầm chiến lược. Đây không chỉ là sự kết nối về địa lý - hành chính, mà còn là sự giao thoa, hòa quyện giữa văn hóa, lịch sử, truyền thống và khát vọng phát triển.

Những bức ảnh tư liệu lịch sử về kỳ thi Hương khoa Đinh Dậu năm 1897

Trong khuôn khổ biennale nhiếp ảnh quốc tế Photo Hanoi '25, những bức ảnh của nhiếp ảnh gia người Pháp Firmin - André Salles ghi lại kỳ thi Hương khoa Đinh Dậu năm 1897 tại Nam Định sẽ được giới thiệu trong một không gian triển lãm độc đáo, lấy cảm hứng từ chính kiến trúc của các trường thi xưa.

Những điều ít ai biết về kỳ thi Hương năm Đinh Dậu 1897 tại Nam Định

Kỳ thi đánh dấu những ảnh hưởng đầu tiên của người Pháp lên công tác giáo dục tại Việt Nam, chuyển dần từ nền tảng Nho học sang mô hình phương Tây, đặt nền móng cho nhiều thay đổi nhận thức xã hội.

Triển lãm 'Khoa thi Hương cuối thế kỷ XIX': Đối thoại quá khứ và hiện tại qua những bức ảnh hiếm tại Văn Miếu

Những hình ảnh tư liệu quý giá của nhiếp ảnh gia Firmin-André Salles về kỳ thi Hương năm 1897 tại Nam Định lần đầu tiên được trưng bày trong một không gian kiến trúc tre độc đáo, là điểm nhấn của Photo Hanoi '25. Không gian trưng bày lấy cảm hứng từ chính trường thi xưa, mời gọi người xem bước vào 'một trường thi tưởng tượng' để chiêm ngưỡng di sản giáo dục Việt Nam.

Không khí trường thi hơn 120 năm trước qua những bức ảnh quý hiếm

Bộ ảnh của nhiếp ảnh gia người Pháp Firmin - André Salles, ghi lại chân thực một trong những khoa thi Hương cuối cùng, cách đây hơn 120 năm, đang được giới thiệu tại Hà Nội.

Hồi tưởng về khoa thi Hương cuối triều Nguyễn qua ống kính nhiếp ảnh gia người Pháp

Ngày 6/11, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với một số đơn vị hữu quan tổ chức triển lãm 'Khoa thi Hương cuối thế kỷ XIX' giới thiệu những bức ảnh quý về sự kiện khoa cử cuối cùng của triều Nguyễn.

Triển lãm ảnh quý hiếm về khoa thi Hương cuối thế kỷ XIX

Ngày 6/11, những bức ảnh của nhiếp ảnh gia người Pháp Firmin - André Salles ghi lại kỳ thi Hương khoa Đinh Dậu năm 1897 tại Nam Định được trưng bày tại triển lãm 'Khoa thi Hương cuối thế kỷ XIX'.

Triển lãm giới thiệu hình ảnh khoa cử Việt Nam cuối thế kỷ XIX

Sáng 6/11, Triển lãm ảnh 'Khoa thi Hương cuối thế kỷ XIX' đã khai mạc tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, giới thiệu tới công chúng bộ ảnh quý của nhiếp ảnh gia người Pháp Firmin-André Salles, phản ánh sinh động nền giáo dục khoa bảng Việt Nam cuối thế kỷ XIX.

Ngắm 'Khoa thi Hương cuối thế kỷ 19' qua ảnh André Salles

Ngày 6/11, trong khuôn khổ Photo Hanoi '25, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám sẽ diễn ra triển lãm ảnh 'Khoa thi Hương cuối thế kỷ 19'.

Hoang lạnh Văn Thánh Miếu triều Nguyễn sau khi lỡ hẹn trùng tu

Sau hơn 200 năm tồn tại, di tích Văn Thánh Miếu triều Nguyễn xuống cấp nghiêm trọng, năm 2022 được chính quyền duyệt chi kinh phí trùng tu nhưng sau đó lỡ hẹn.

Nguyễn Hiền: Trạng nguyên 13 tuổi trẻ nhất lịch sử Việt Nam

Nguyễn Hiền (1234-1255) đã đi vào lịch sử khoa bảng Việt Nam khi đỗ Trạng nguyên dưới triều vua Trần Thái Tông lúc mới 13 tuổi, nổi danh với tài năng và trí tuệ hơn người.

Chuyện học xưa & nay: Hai nhà nho cùng tên, khác danh phận, cùng chí hướng

Cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20, hai nhà nho cùng tên Võ Hoành là minh chứng sống cho tinh thần yêu nước.

Du Lâm: Nổi danh đất học Kinh Bắc xưa

Nằm bên dòng sông Đuống, Du Lâm không chỉ được biết đến là quê ngoại của vua Lý Thái Tổ mà còn nổi danh là vùng đất học của Kinh Bắc xưa.

Khoa cử và cách tuyển chọn nhân tài phục vụ quốc gia thời xưa

Sách 'Lược khảo về khoa cử Việt Nam' của học giả Trần Văn Giáp (Nguyễn Phúc An khảo chú) mang đến cho độc giả cái nhìn về khoa cử thời phong kiến tại Việt Nam và cách tuyển chọn nhân tài phục vụ quốc gia thời xưa.

Nguyễn Phong Dy: Từ chí sĩ đến Đình nguyên tiến sĩ

'Nguyệt Viên mười tám ông nghè/ Ông cưỡi ngựa tía, ông che tán vàng'. Nguyệt Viên là một địa danh có truyền thống hiếu học, khoa bảng bậc nhất xứ Thanh. Trong đó có Tiến sĩ đồng xuất thân Nguyễn Phong Dy (Di) - vị quan trạng cuối cùng của khoa cử Nho học thời phong kiến.

Tư tưởng Phật giáo thời Lý - Trần trong dòng chảy lịch sử Việt Nam

Những tư tưởng nhập thế, nhân đạo, những tư tưởng trong giáo lý của đạo Phật… đã từng bước thấm nhuần trong lòng con dân thời Lý - Trần nói riêng, cũng như dân tộc Việt nói chung

Đất học Kim Sơn sinh 5 hiền tài

Làng Kim Sơn, tên Nôm là làng Then thuộc xã Kim Sơn, huyện Gia Lâm (nay là xã Gia Lâm, Hà Nội), không chỉ là đất phát quan với những Tể tướng, Thượng thư mà còn nổi tiếng là 'cái nôi' của những vị đại khoa nức tiếng thiên hạ.

Chuyện học xưa & nay: Vị đại khoa và khát vọng khắc họa bản sắc vùng đất Ô châu

Không chỉ là đại khoa, Dương Văn An còn là tác giả của 'Ô châu cận lục' - cuốn địa chí đầu tiên ghi chép toàn diện về vùng đất Thuận – Quảng, phản ánh tầm nhìn của một trí thức lớn thời nhà Mạc.

Ra mắt ấn phẩm 'Lược khảo về khoa cử Việt Nam'

Nhà xuất bản Tổng hợp TPHCM vừa ra mắt ấn phẩm 'Lược khảo về khoa cử Việt Nam' của tác giả Trần Văn Giáp, do Nguyễn Phúc An khảo chú. Tập sách mang đến cho độc giả cái nhìn về khoa cử thời phong kiến tại Việt Nam và cách tuyển chọn nhân tài phục vụ quốc gia thời xưa.

Ra mắt 'Lược khảo về khoa cử Việt Nam: Từ khởi thủy đến khoa Mậu Ngọ 1918'

NXB Tổng hợp TP.HCM ra mắt Lược khảo về khoa cử Việt Nam của Trần Văn Giáp, tái hiện lịch sử khoa cử từ 1075 đến khoa thi cuối 1918.

Chuyện học xưa & nay: Từ đại quan triều Nguyễn trở thành Bộ trưởng không bộ

Từng giữ chức Thị lang, Tham tri, Tuần vũ triều nhà Nguyễn, Tổng đốc Nghệ An thuộc chính phủ Trần Trọng Kim, sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công,

Ông Nghè Đông Tác: Người mang khí tiết kẻ sĩ Bắc Hà thời ly loạn

Giữa bối cảnh đất nước xảy ra biến động chính trị và xâm lăng ngoại bang, ông Nghè Đông Tác - Tiến sĩ Nguyễn Văn Lý vẫn giữ khí tiết thanh cao, giáo hóa hậu sinh, can gián vua khỏi sai lầm, trọn vẹn đạo lý, xứng đáng là một kẻ sĩ Bắc Hà.

Vua Lý Nhân Tông với đạo Phật

Vua Lý Nhân Tông là vị vua rất coi trọng và quan tâm đến đạo Phật. Nhà vua cho lập nhiều chùa, tạo nên thắng cảnh cho đất nước. Chùa Một Cột, trước đó là chùa Diên Hựu đã được nâng cấp thành một cảnh trí phong quang.

Chuyện học xưa & nay: Các đại khoa khuyên chúa Trịnh từ bỏ thú vui tầm phào

Không chỉ khuyên chủ từ bỏ những thú vui tầm phào, vị Tiến sĩ còn to gan bẻ cổ gà chọi của phủ chúa. Trong khi đó, một vị đại khoa khác vì để bảo vệ tôn ti, sẵn sàng đập đầu vào cột trụ.

Đi xa để thấy gần gũi

Hơn 20 năm, người viết mới có dịp về thăm lại Huế. Huế vẫn đẹp, vẫn thơ. Người Huế vẫn cứ dịu dàng, chầm chậm với những mô, tê, răng, rứa, ni, hè…

Đất học Liên Hà 10 quan Tiến sĩ

Xã Liên Hà, huyện Đông Anh (nay là xã Thư Lâm, Hà Nội) không chỉ là vùng đất cổ, mà còn là vùng đất học nổi tiếng xuyên suốt hàng chục thế kỷ.

Chuyện học xưa & nay: Từ Hương cống đến bậc danh gia đệ nhất triều Nguyễn

Dù xuất thân chỉ là một Hương cống nhưng với tài năng vượt trội, Đặng Văn Hòa trở thành vị Tổng đốc đầu tiên của Hà Nội, Thượng thư 5 Bộ, ở ngôi tứ trụ triều đình, đáng làm khuôn mẫu cho các bậc mũ áo.

Chuyện giáo dục thời nhà Nguyễn

Xứ Bắc và Trung nền khoa bảng phát triển sớm, nhiều nhân tài của đất nước được phát hiện giúp dân, giúp nước, thì vùng đất phương Nam, nhân tài xuất hiện muộn. Phải đến thế kỷ 19, Chúa Nguyễn có mặt, vùng đất Gia Định mới hội nhập vào hệ thống giáo dục thi cử Nho học cả nước.

Chuyện học xưa & nay: Vị đại khoa dành cả đời chấn hưng giáo dục

Trái ngược với tư tưởng 'học để làm quan' thời phong kiến, Tiến sĩ Trần Đình Phong chỉ mong muốn làm một thầy đồ chuyên tâm dạy học.

Di tích Văn Miếu – Võ Miếu ở Huế xuống cấp và hoang phế

Trong khi di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội được bảo tồn khá tốt và UNESCO đưa vào danh mục di sản tư liệu thuộc chương trình Ký ức thế giới năm 2010, thì ở cố đô Huế, hai di sản Văn Miếu và Võ Miếu (còn gọi là Văn Thánh - Võ Thánh), dù ra đời muộn hơn nhưng đến nay đã xuống cấp và hoang phế.

Chuyện học xưa & nay: Hai vị Hoàng giáp từng phải đi làm thuê trừ nợ

Lưu Ngạn Quang và Đinh Thúc Thông là hai vị đại khoa có hoàn cảnh vô cùng nghèo khó.

Vị tiến sĩ nổi danh nào từng là chú bé mò cua, hơn 50 tuổi mới thi đỗ đại khoa?

Mặc dù thi cử và thành danh muộn, ông là tác giả của câu nói lưu danh muôn đời, một trong những biểu tượng của nghìn năm văn hiến nước nhà.

Chuyện tình vị Hoàng giáp với hai tiểu thư dòng Tôn Thất

Sau khi đỗ đạt, Tiến sĩ Nguyễn Thượng Hiền lấy 2 người vợ họ Tôn Thất thuộc tông thất hoàng gia triều Nguyễn.