Muối là sản phẩm thiết yếu, nguyên liệu đầu vào cho nhiều ngành công nghiệp, y tế. Tuy nhiên diện tích, sản lượng muối đang giảm trong thời gian gần đây và rất cần những chính sách điều chỉnh phù hợp.
Nhiều đời nay, nghề làm muối trên cát đã gắn bó với người dân xã Quỳnh Phú (Quỳnh Nghĩa, Quỳnh Long, An Hòa và Sơn Hải cũ), tỉnh Nghệ An. Nghề làm muối cũng trải qua nhiều sóng gió thăng trầm những khi 'mất mùa, được giá', 'được mùa, mất giá'. Những năm gần đây, sau khi quy hoạch lại vùng sản xuất muối, nghề làm muối Quỳnh Phú đã từng bước ổn định hơn, ứng dụng khoa học kỹ thuật đưa muối đi đến nhiều tỉnh, thành khắp cả nước và có giá trị cao.
Nghề muối truyền thống vốn lắm nhọc nhằn nhưng giá trị kinh tế không cao. Những diêm dân ở Nghệ An đã chủ động tìm lối đi mới, nâng cao giá trị cho hạt muối quê hương. Từ hạt muối thô mặn chát, họ chế biến thành muối hầm, được nung nhiều giờ trong lò đất, giải phóng các tạp chất để giữ lại các khoáng chất, cho ra đời những hạt muối tinh khiết tốt cho sức khỏe, có giá trị kinh tế cao gấp nhiều lần.
Đứng trước bài toán duy trì, nâng cao giá trị cho nghề làm muối, tại tỉnh Ninh Bình đã hình thành liên kết sản xuất muối sạch, tạo ra nhiều sản phẩm từ muối biển có lợi cho sức khỏe. Các sản phẩm này đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu sang các nước, góp phần nâng cao thu nhập và đời sống cho diêm dân địa phương...
Ánh nắng của tiết đông hanh hao làm cho nước biển bốc hơi nhanh, để lại những hạt muối trắng lấp lánh, kết tinh từ vị mặn của biển và công sức của diêm dân xã Giao Bình thanh khiết mà đậm đà tự nhiên.
Diêm dân Ninh Bình đổi mới sản xuất, phát triển muối sạch, hướng tới sinh kế bền vững gắn với du lịch và giữ gìn nghề truyền thống.
Với khát vọng giữ nghề truyền thống, HTX Thắng Lợi đã nâng tầm hạt muối bằng cách hầm trong nồi đất. Muối hầm không chỉ dùng để nêm nếm mà còn giúp thanh tâm, giải độc và kết hợp với gia vị tạo nên những món ăn thực dưỡng, tốt cho sức khỏe.
VHO – Đồng muối Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi là một trong những địa phương sản xuất muối lớn nhất khu vực miền Trung. Sau đợt mưa bão vừa qua, trên cánh đồng muối chỉ còn lại tấm bạt rách tả tơi, những thanh tre từng dùng để kê muối....
Do giá muối xuống thấp, chỉ còn từ 2.000 - 3.000 đồng/kg nên nhiều diêm dân xã Hoa Lộc, tỉnh Thanh Hóa đã phải bỏ hoang ruộng muối để đi tìm việc khác mưu sinh. Nhiều lao động không thể xin được việc làm mới do đã quá tuổi lao động, hiện đồng muối chỉ còn những người già, trẻ nhỏ bám vào nghề để mưu sinh.
Những năm qua, do giá muối xuống thấp, chỉ còn từ 2.000 – 3.000 đồng/kg nên nhiểu diêm dân xã Hoa Lộc, tỉnh Thanh Hóa đã phải bỏ hoang ruộng muối để đi tìm việc khác mưu sinh. Nhiều lao động không thể xin được việc làm mới do đã quá tuổi lao động, hiện đồng muối chỉ còn những người già, trẻ nhỏ bám vào nghề để mưu sinh.
Giá muối giảm chỉ còn 2.000-3.000 đồng/kg khiến nhiều hộ dân xã Hoa Lộc phải bỏ ruộng muối đi làm thuê. Những cánh đồng muối trắng giờ chỉ còn người già và trẻ nhỏ bám trụ mưu sinh.
Một dự án nâng cấp hạ tầng đồng muối trị giá hơn 120 tỷ đồng tại Cà Mau đang vấp phải sự phản ứng của người dân khi những cây cầu mới được xây dựng có độ thông thuyền quá thấp, vô tình trở thành 'rào cản' ngăn ghe xuồng vận chuyển muối, đẩy người dân vào cảnh khốn đốn.
Những cây cầu đường bộ vượt kênh, rạch được ngân sách đầu tư xây mới phục vụ phát triển đồng muối Đông Hải (Cà Mau), nhưng 'quên' tính cho phương tiện đường thủy, nên cầu xây xong có độ thông thuyền quá thấp, lại thành rào ngăn tàu ghe của bà con, thương lái không thể vào vùng muối.
Những ngày qua, tại 'chảo lửa' Hà Tĩnh nắng nóng gay gắt nhưng những diêm dân ở làng nghề Châu Hạ vẫn cần mẫn làm việc xuyên trưa trên các ruộng muối, có thời điểm lên đến 40 độ C.
Xã Hoa Lộc là một trong số ít địa phương ven biển của tỉnh Thanh Hóa còn giữ được nghề làm muối truyền thống. Với người dân nơi đây, mỗi hạt muối không chỉ đậm vị mặn của biển, mà còn thấm đẫm mồ hôi diêm dân.
Từ đầu vụ muối năm 2025 đến nay, diêm dân nhiều địa phương đối mặt muôn vàn khó khăn do thời tiết mưa nắng thất thường khiến sản lượng giảm mạnh, trong khi giá muối liên tục sụt giảm, tiêu thụ chậm, khiến thu nhập bấp bênh.
Làm muối là nghề truyền thống của người dân ven biển Hà Tĩnh, nhưng những năm gần đây giá muối xuống thấp, sản phẩm làm ra ế ẩm, nên nghề này đối diện với rất nhiều khó khăn.
Từng là 'thủ phủ' nghề làm muối ở Hà Tĩnh, nhưng giờ đây cả cánh đồng rộng hàng chục ha lại bỏ hoang, chỉ còn ít người bám trụ với nghề.
Những ngày mưa lớn vừa qua đã khiến hàng loạt cánh đồng muối tại các xã ven biển thuộc huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An rơi vào tình trạng ngập úng, hư hỏng nặng, gây thiệt hại cho người dân làm nghề muối.
Dưới cái nắng Hè như đổ lửa, trên đồng muối Sa Huỳnh (Quảng Ngãi), diêm dân vẫn gồng mình đội nắng cào, gom những hạt muối đã kết tinh thành những ụ nhỏ. Cảnh sắc thiên nhiên và cuộc sống, con người nơi đây đã tạo nên một sức hấp dẫn kỳ lạ.
Thuận lợi trong tiêu thụ và giá bán, diêm dân Bạc Liêu phấn khởi và kỳ vọng vào các vụ sản xuất sau này.
Những ngày này, dưới thời tiết nắng nóng oi bức, diêm dân ở phường Phổ Thạnh (thị xã Đức Phổ, Quảng Ngãi) vẫn tất bật, cần mẫn lao động trên cánh đồng muối Sa Huỳnh.
'Đội' nắng nóng gay gắt, các diêm dân ở làng nghề làm muối hơn 200 năm tuổi miệt mài xuống đồng thu hoạch vì đây là điều kiện thời tiết muối kết tinh nhanh.
Những ngày này, tại khu vực Hòn Khói (thị xã Ninh Hòa), vùng sản xuất muối truyền thống của tỉnh Khánh Hòa, không khí sản xuất kém vui vì thời tiết thất thường khiến năng suất, sản lượng muối đạt thấp, giá muối cũng không cao.
Dù khó khăn, vất vả, cư dân Sa Huỳnh vẫn gìn giữ nghề làm muối truyền thống và lưu truyền qua nhiều thế hệ cho đến ngày nay.
Cánh đồng muối Sa Huỳnh ở phường Phổ Thạnh, thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi không chỉ là nơi sản xuất muối quan trọng, mà còn là biểu tượng của làng nghề truyền thống.
Khi nắng bắt đầu 'rót' xuống miền Trung bỏng rát, cánh đồng muối Sa Huỳnh (phường Phổ Thạnh, thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi) lại bước vào mùa rộn ràng. Dưới cái nắng như 'rang lửa', hàng trăm diêm dân vẫn cần mẫn mưu sinh bán mặt cho đất, bán lưng cho trời.
Mới đây, Hội Nông dân tỉnh Phú Yên, UBND thị xã Sông Cầu, Ban Quản lý Hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội cùng doanh nghiệp đã tổ chức sự kiện 'Ra mắt không gian trưng bày sản phẩm muối Tuyết Diêm, Phú Yên tại Hà Nội'. Phó chủ tịch Quốc Hội Lê Minh Hoan đã tới tham dự sự kiện này.
Trong những ngày này, đi đến đâu trên cánh đồng muối Lưu Hoa Thanh, xã Tân Thuận, huyện Ðầm Dơi, cũng đều nghe rộn vang tiếng cười nói của diêm dân đang vào cao điểm vụ muối năm nay.
Gắn liền với lịch sử khai hoang lập ấp, những làng nghề truyền thống đặc trưng của miền biển như nghề làm muối đã được hình thành ở vùng đất Đông Nam bộ như Mô Xoài, An Ngãi, Long Sơn (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) hay Lý Nhơn, Thạnh An (Cần Giờ, TPHCM)... Vốn là nghề nhọc nhằn thấm đẫm mồ hôi, mang đậm vị mặn của biển và nắng gió phương Nam, nhưng nay với quá trình đô thị hóa và chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, nghề làm muối đang đứng trước những thách thức lớn lao để tồn tại, phát triển.
Từ xa xưa, muối không chỉ là gia vị mà còn là một yếu tố thiết yếu cho sức khỏe con người. Tuy nhiên, ít ai biết rằng vào thời cổ đại, muối từng là mặt hàng khan hiếm và đắt đỏ đến mức nhiều người nghèo không thể mua nổi. Vậy khi không có muối, họ đã dùng gì để chế biến món ăn?
Nghề muối dù rất vất vả, sản xuất phụ thuộc vào thời tiết, nhưng thu nhập của diêm dân lại rất bấp bênh, bởi hiện nay, các khâu trong sản xuất muối hầu hết đều làm bằng thủ công, năng suất thấp, lao động nặng nhọc nên để phát triển nghề muối được bền vững, đạt hiệu quả cao.
Nghề muối Việt Nam được hình thành phát triển theo bước chân mở và giữ cõi của tiền nhân hàng ngàn năm trước. Đã có một thời hoàng kim, nhưng bao trùm lên thân phận những diêm dân vẫn đầy... mặn chát.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cho biết, Festival nghề muối là dịp để tôn vinh những diêm dân cõng nắng, gánh mưa; đẩy mạnh xúc tiến, thu hút đầu tư, nâng cao giá trị 'hạt ngọc của biển'.
Hiện nay, nghề muối là sinh kế, tạo việc làm cho khoảng 12.000 hộ diêm dân tại 9 vùng sản xuất muối của 21 tỉnh, thành phố ven biển.
'Sự quan tâm, đầu tư của các cấp, các ngành, hướng đến đa dạng hóa sản phẩm, không chỉ là muối ăn mà còn là muối làm đẹp, muối chữa bệnh, muối phục vụ sản xuất công nghiệp… phát triển nghề làm muối truyền thống, đưa muối Bạc Liêu nói riêng, cả nước nói chung vươn xa hơn nữa', Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu Phạm Văn Thiều nhấn mạnh.