Khám phá hành trình đầy thử thách của đoàn phim VTV ngược dòng Mekong đến Campuchia, ghi lại câu chuyện về loài cá biểu tượng của mùa nước nổi và văn hóa miền Tây.
Thời điểm này, lũ về khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang đạt đỉnh, nước ngập trắng các cánh đồng ở khu vực biên giới An Giang - thượng nguồn sông Cửu Long. Nước mang theo nhiều sản vật tự nhiên giúp người dân địa phương có thêm nguồn thu nhập.
Những ngày này, nước từ thượng nguồn sông Mê Kông đổ về nhiều, mang theo phù sa đỏ ngầu tưới mát cho vùng châu thổ Cửu Long. Cả miền Tây như khoác lên mình tấm áo mới - mênh mang, hiền hòa mà trù phú đến lạ thường.
Tuyến kênh Tha La mùa gió nam khẽ khàng đẩy từng cơn sóng lăn tăn. Trên chiếc ghe bầu tròng trành, người dân miệt mài lựa từng con cua, con cá để cân cho tiểu thương, tạo nên khung cảnh mộc mạc, chân quê trong mùa nước nổi.
Từ sản vật bình dị của mùa nước nổi, cá linh - loài cá nhỏ thân quen với người dân miền Tây qua đôi bàn tay khéo léo của chị Lê Thị Ngọc Tuyền (38 tuổi, xã Định Mỹ, tỉnh An Giang) đã trở thành nguyên liệu tạo nên nước mắm cá linh truyền thống thơm ngon, đạt chuẩn OCOP 3 sao.
Mùa nước nổi miền Tây không chỉ mang vẻ đẹp sông nước mênh mông mà còn là mùa của đặc sản dân dã, đậm đà hương vị khiến du khách khó quên
Ở miền Tây có một loài cá kỳ lạ có thể bò lên bờ, leo cây giữa rừng đước và sống được ngoài nước. Không chỉ độc đáo, thịt của chúng còn dai ngọt như thịt gà, trở thành đặc sản hiếm mỗi mùa nước rút.
Mùa mưa đến, những dòng phù sa cuộn chảy qua thượng nguồn sông Sài Gòn cũng là lúc một số người dân xã Tân Khai, tỉnh Đồng Nai lại bước vào mùa cất vó cá.
Ẩm thực không chỉ là hương vị món ăn mà còn là 'sứ giả văn hóa đặc biệt,' giúp du khách hiểu về phong tục, đời sống địa phương, tạo lợi thế cạnh tranh, gia tăng sức hút cho các điểm du lịch Việt Nam.
Từng khiến nhiều người nổi da gà ngay từ cái nhìn đầu tiên, 'rắn 4 chân' thực chất là loài rắn mối quen thuộc ở vùng quê nay đã trở thành đặc sản được săn lùng tại nhiều quán nhậu, nhà hàng miền Tây.
Từng bị xem là 'cá nghèo', ít người ngó ngàng, nhưng nay hai loại cá dân dã này lại trở thành đặc sản, giá tăng cao và được nhiều nhà hàng, thực khách lùng mua
Sở hữu lớp vỏ gạch đỏ au bắt mắt, thịt chắc, thơm và béo ngậy, loài hải sản này đang được nhiều người sành ăn đánh giá còn ngon hơn cả ghẹ. Dù chất lượng vượt trội, giá bán chỉ khoảng 100.000 đồng/kg, rẻ hơn cua khiến thị trường những ngày qua trở nên sôi động, nhiều nơi cháy hàng.
Mùa nước nổi miền Tây không chỉ mang vẻ đẹp sông nước mênh mông mà còn là mùa của 6 đặc sản dân dã, đậm đà hương vị khiến du khách khó quên.
Cùng với cá linh, cá basa là đặc sản thiên nhiên ưu ái cho tỉnh đầu nguồn sông nước, Đồng Tháp trong mùa nước nổi. Càng xuôi về hạ lưu các tỉnh khác, cá basa hiếm dần.
Mùa nước nổi (mùa lũ) thường bắt đầu từ tháng 8 đến tháng 11 hằng năm. Khi nước từ thượng nguồn dòng Mê Kông chảy về tràn đồng sẽ mang đến phù sa bồi đắp và những sản vật đặc trưng, dung dị của 'mùa nước lên'.
Có một vùng đất phương Nam khi vào thu như một bức họa mềm mại, mênh mang – đó là mùa nước nổi. Một mùa riêng biệt, chỉ hiện diện ở miền Tây sông nước – nơi trời thương, đất lành, cây cối miệt mài sinh sôi giữa biển nước dâng tràn.
Nước lũ hiện tràn khắp cánh đồng ở biên giới Tây Nam (khu vực An Giang, Đồng Tháp) mang theo nhiều loại cá tôm, người dân đầu nguồn tận dụng khai thác 'sản vật trời cho' để mưu sinh.
Cứ vào độ tháng 7 Âm lịch, khi con nước từ thượng nguồn sông Mê Kông tràn về, những cánh đồng ở Đồng Tháp biến thành biển nước mênh mông.
Ngày 13-9, theo Viện Quy hoạch thủy lợi miền Nam, mực nước lũ kết hợp với triều cường làm nhiều nơi ở ĐBSCL vượt báo động 3. Triều cường biển Tây sẽ tiếp tục dâng cao trong những ngày tới.
Tờ mờ sáng, khi ông mặt trời còn chưa lên hẳn, những đám mây xám bạc còn lững lờ trôi nhẹ; vậy mà phía xa xa trên cánh đồng mênh mông nước ở phường Vĩnh Tế, An Giang, những người dân đã ra đồng đặt dớn, giăng lưới, đặt lờ bắt cá linh, cá chốt, cá rô, cua đồng, tôm, rồi nhổ bông súng, bắn ếch… bán cho thương lái.
Loại cá này nấu được nhiều món ngon với thịt có hương vị ngọt, béo hấp dẫn.
Như một lời hẹn ước, khi con nước 'trở mình' là người dân An Giang nhất định phải tìm mua cá linh non chế biến món ăn, bởi tâm lý 'chưa ăn cá linh non xem như chưa đón mùa nước nổi.'
Đối với người dân miền Tây, cá linh non như là món quà đặc biệt, gắn với ký ức và tình cảm quê hương. Đầu mùa, cá linh non nhỏ như đầu đũa, xương mềm, được dùng chiên bột, kho me, kho mắm.
Cứ khoảng tháng 7 âm lịch hằng năm, khi nước sông Mekong đỏ quánh phù sa ào ạt đổ về, tràn vào ruộng đồng cũng là thời điểm người dân đầu nguồn tất bật vào mùa khai thác, đánh bắt cá linh non.
Vào mùa nước nổi hằng năm ở miền Tây, nhiều người lại mê mẩn món đặc sản này.
Đến nay, tỉnh đã trao quyền sử dụng nhãn hiệu chứng nhận (NHCN) An Giang cho 33 chủ thể tổ chức, cá nhân sản xuất, với 74 sản phẩm.
Từ tháng 7 đến tháng 10 âm lịch, mùa nước nổi ở An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ mang đến nhiều sản vật 'trời cho' như cá linh, lươn đồng, bông súng, hẹ nước và đặc biệt là bông điên điển.
Mùa cá linh non ở vùng đầu nguồn lũ miền Tây không chỉ là nét đặc trưng sinh thái, mà còn là nguồn lực kinh tế quan trọng cho cư dân biên giới An Giang, Đồng Tháp. Từ 'lộc trời' theo dòng Mekong, người dân đã khéo léo khai thác, chế biến, tạo sinh kế bền vững và góp phần đảm bảo an sinh xã hội nơi phên giậu Tổ quốc.
Những địa phương ở vùng đầu nguồn của tỉnh Đồng Tháp, trong đó có xã Thường Phước đang vào mùa lũ (hay còn gọi là mùa nước nổi).
Sơn chống xuồng đi dọc theo dãy lưới được dựng lên bằng cọc tràm và dừng lại ở cuối một thứ lưới ống mà dân Nam bộ gọi là dớn. Anh ta tháo đầu dớn, dốc xuống lòng xuồng. Đủ loại cá nhỏ tuôn ra từ miệng dớn, nào rô đồng, lươn, cá sặc, nhưng nhiều nhất là một thứ cá chỉ to bằng đầu đũa. 'Cá linh non đấy', Sơn bảo.
Mùa nước nổi lại về, phủ trắng cánh đồng Đồng Tháp Mười. Trong dòng nước bạc, người dân tất bật giăng lưới, hái bông điên điển, nhặt rau nhút… Những nghề 'ăn theo' con nước không chỉ giữ hồn quê, mà còn giúp bà con trang trải cuộc sống.
Sông nước miền Tây, cứ độ tháng bảy, tháng tám âm lịch, nước từ thượng nguồn sông Mekong đổ về lại dâng cao, mang theo phù sa, tôm cá. Người dân gọi đó là 'mùa nước nổi', mùa của những nỗi lo nhưng cũng đầy ắp chuyện vui, gần gũi tình quân dân...
Mùa nước nổi về sớm đã mang theo sản vật đặc trưng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long là cá linh non, giúp ngư dân và nhiều lao động nông thôn tại các xã vùng biên giới tỉnh An Giang có thêm thu nhập và cải thiện cuộc sống.
Lũ về, người dân tất bật mưu sinh với những nghề 'ăn theo' con nước, góp phần giúp bà con có thêm thu nhập, trang trải cuộc sống trong những tháng nước ngập đồng.
Các địa phương đầu nguồn ở tỉnh Đồng Tháp đang vào mùa lũ, nước tràn ngập các cánh đồng, mang theo phù sa và nhiều sản vật mùa nước nổi.
Đây là loại cá đặc sản miền Tây, trước kia giá rẻ và gắn với bữa cơm dân dã, nay được ưa chuộng và xuất hiện trong nhiều nhà hàng phục vụ du khách.