Mùa nước nổi năm nay mực nước lên không cao, nguồn lợi thủy sản không nhiều, nhưng đặc trưng về cảnh sắc và những nghề mưu sinh nhờ con lũ vẫn còn nguyên đó với người dân nơi đây.
Mùa nước nổi vùng Đồng Tháp Mười diễn ra vào khoảng tháng 7 đến tháng 10 âm lịch hằng năm. Tập quán sinh hoạt trong đời sống và kế sinh nhai của người dân vùng Đồng Tháp Mười trong mùa nước nổi năm nay có những gam màu đối lập.
Cơn bấc xốn xang, từng chiếc ghe đục nổ máy xình xịch 'chẻ' sóng khai thác cá linh trên ngã ba sông Châu Đốc. Bao đời nay, nghề xúc cá bằng vợt ở đây vẫn diễn ra rộn ràng vào cuối mùa lũ.
Chị kể má chồng sớm nay đòi chị chở đi đập tràn coi nước. Bà má bảo nghe nước về lớn lắm. Khỏi xác nhận bằng mắt chị cũng biết bà mơ. Dạo này bà hay mơ kiểu vậy. Nhưng bà già giảy nảy dữ quá khi con dâu nói mình chiêm bao. Mùi nước rõ ràng vậy mà mơ được sao, bây mơ thì có. Sự quả quyết của má khiến chị đâm ra ngờ chính mình.
Chị kể má chồng sớm nay đòi chị chở đi đập tràn coi nước. Bà má bảo nghe nước về lớn lắm. Khỏi xác nhận bằng mắt chị cũng biết bà mơ. Dạo này bà hay mơ kiểu vậy. Nhưng bà già giảy nảy dữ quá khi con dâu nói mình chiêm bao. Mùi nước rõ ràng vậy mà mơ được sao, bây mơ thì có. Sự quả quyết của má khiến chị đâm ra ngờ chính mình.
Nhịp sống sôi động của mùa nước nổi không chỉ được tìm thấy ở không khí đánh bắt thủy sản ngoài đồng, mà còn rộn ràng ở các khu chợ, dọc đường, bến sông… với cảnh mua bán xôm tụ. Về cuối mùa lũ, các mặt hàng đều rẻ hơn, người dân tranh thủ mua về chế biến các món ăn đặc sắc cho gia đình.
Trong mùa cá ra sông, người dân có thêm nguồn thu nhập đáng kể nhờ đánh bắt được nhiều loại cá như cá chạch, cá lăng, cá chốt, cá linh...
Hiện nay, nước lũ đang rút nhanh tại một số địa phương đầu nguồn của tỉnh Đồng Tháp. Các cánh đồng tháo nước ra để làm đất, chuẩn bị xuống giống vụ lúa Đông - Xuân, những loại thủy sản trên đồng ruộng bắt đầu bơi ra các nhánh sông. Đây cũng là thời điểm người dân tranh thủ đánh bắt cá ra sông, giúp bà con có thêm nguồn thu nhập đáng kể, trang trải cuộc sống.
Trước thực trạng nguồn lợi thủy sản ngày càng kiệt quệ, thời gian gần đây, nhiều nơi ở ĐBSCL đã xuất hiện các mô hình tận dụng mùa lũ làm du lịch. Đây là nét đặc trưng 'có một không hai' của mùa nước nổi, thu hút khách du lịch trong và ngoài nước.
Hằng năm, từ khoảng tháng 6 Âm lịch, các làng nghề phục vụ mùa nước nổi ở vùng biên giới Tây Nam trở nên nhộn nhịp. Tuy nhiên, những năm gần đây, lũ thấp, nguồn lợi thủy sản ngày càng cạn kiệt khiến làng nghề trở nên thoi thóp, đìu hiu.
Chợ Châu Đốc (An Giang) được mệnh danh là 'vương quốc mắm' với hàng trăm loại mắm làm từ cá, tôm, ba khía..., giá cả phải chăng.
Tôi sinh ra, lớn lên ở Tây Nguyên, nơi có thừa núi cao, suối sâu nhưng không có cái mênh mông của sông nước miệt vườn, càng không mấy khi có dịp được nghe đờn ca tài tử, xem cải lương 'sống' như miền Tây Nam bộ.
Hàng năm, độ tháng 9 hoặc tháng 10 âm lịch, khu vực bờ kè TX. Tân Châu (tỉnh An Giang) lại nhộn nhịp cảnh đẩy dồn bắt cá linh - hình thức đánh bắt cá đặc trưng ở vùng đầu nguồn thường hoạt động vào cuối mùa nước nổi.
Hàng năm, độ tháng 9 hoặc tháng 10 âm lịch, khu vực bờ kè TX. Tân Châu (tỉnh An Giang) lại nhộn nhịp cảnh đẩy dồn bắt cá linh - hình thức đánh bắt cá đặc trưng ở vùng đầu nguồn thường hoạt động vào cuối mùa nước nổi.
Mùa khô, Chắc Ri là con rạch nhỏ, men theo đồng ruộng xanh ngắt, thuộc phường Vĩnh Nguơn (TP. Châu Đốc, tỉnh An Giang). Nhưng khi nước nổi tràn đồng, xóa nhòa ranh giới đường mòn, đường đê, Chắc Ri trở thành 'ốc đảo'. Nhịp sống mùa nước cứ thế nhẹ nhàng trôi qua ở địa danh đặc biệt này.
Đặc sản Bạc Liêu như lẩu mắm, ba khía, bún bò cay, bánh củ cải là những món ăn du khách nên thưởng thức khi tới địa phương này.
Chiếc vỏ lãi nổ máy chan chát, lướt nhanh trên mặt nước đưa chúng tôi trải nghiệm đánh bắt cá, tôm trên đồng lũ. Khung cảnh khai thác sản vật thật nhộn nhịp, tạo nên bức tranh đa sắc trong mùa nước nổi.
Nước ngập cánh đồng mang theo nhiều tôm, cá vào trú ẩn sinh sôi nên bà con nông dân tranh thủ ra đồng giăng câu, giăng lưới, đặt lờ, đặt lợp, đặt dớn... để có thêm thu nhập cho gia đình lúc nông nhàn.
Những ngày này, khắp cánh đồng ở đầu nguồn lũ vùng biên giới An Giang nước ngập mênh mông. Đây là dịp người dân làng nghề làm lọp tất bật sản xuất phục vụ đánh bắt cá trong mùa nước nổi.
'Mùa nước nổi tràn đồng/ Là mùa cà na chín/ Em lính qua lính quýnh/ - Đi hái cà na, anh!' – câu thơ như trả lời cho câu hỏi 'Mùa ca na bắt đầu khi nào?' với nhiều người chưa biết đến miền Tây.
Giá cao, nhưng thực khách muốn thưởng thức cá linh thiên nhiên không hề dễ, đôi khi mua nhầm phải cá trôi hoặc nhiều loại cá khác có hình dạng na ná.
Sau nhiều ngày chờ đợi, những ngày đầu tháng 10, người dân ở vùng Đồng Tháp Mười (trên địa bàn tỉnh Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp) đã thấy lũ tràn đồng. Mặc dù lũ về muộn so với các năm trước, song mùa lũ năm nay cũng mang tới nhiều sản vật có giá trị kinh tế cao.
Mỗi năm cứ vào tầm từ tháng 7 đến tháng 10 âm lịch, con nước từ thượng nguồn sông Mê Kông đổ về như báo hiệu bắt đầu mùa nước nổi. Chính vào thời điểm này các cánh đồng ở Vĩnh Long mênh mông nước, dòng Cổ Chiên cũng khoác lên mình màu áo mới mang đậm hơi thở của hương vị phù sa tạo thành khung cảnh tuyệt đẹp trong đôi mắt của kẻ si tình.
Cá linh như 'món quà' mùa nước nổi được thiên nhiên ưu ái tặng cho vùng đất miền Tây với chất thịt ngọt, mềm. Vì vậy, những món ngon từ cá linh đậm đà, béo ngậy sẽ khiến bất kỳ ai cũng phải xuýt xoa...