Người Mường là một trong những cộng đồng dân tộc thiểu số có lịch sử cư trú lâu đời tại Phú Thọ, sở hữu hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú như Mo Mường, cồng chiêng, nhà sàn, lễ hội truyền thống, tri thức dân gian, tiếng nói và nghề thủ công truyền thống.
Trong bức tranh văn hóa đa sắc màu của các dân tộc thiểu số xứ Thanh, nếu người Mường có điệu Xường, người Thái có điệu Khặp, thì người Thổ lại tự hào gửi gắm tâm tình qua làn điệu 'Chậm đò ho'. Đây không chỉ là một hình thức diễn xướng dân gian, mà còn là sợi dây kết nối quá khứ và hiện tại; là 'linh hồn' trong đời sống tinh thần của đồng bào Thổ ở vùng đất Như Xuân.
Nam nghệ sĩ chia sẻ về nhân vật trong phim 'Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh' sau khi đón nhận những ý kiến từ khán giả.
Niềm hạnh phúc của NSND Tự Long đến từ sự yêu mến của khán giả dành cho Hộ Linh Tráng Sĩ: Bí Ẩn Mộ Vua Đinh. Mới đây, nam nghệ sĩ xúc động chia sẻ khoảnh khắc giao lưu cùng người hâm mộ tại TP.HCM.
Ở tuổi 53, NSND Tự Long lần đầu bén duyên điện ảnh khi góp mặt trong dự án 'Hộ linh tráng sĩ'. Với nam nghệ sĩ, đây là cái duyên đến đúng thời điểm sau nhiều năm lỡ hẹn màn ảnh rộng.
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị mở ra không gian phát triển mới cho văn hóa Việt Nam. Với vai trò là Thủ đô, Hà Nội đã gương mẫu, sáng tạo trong cụ thể hóa chủ trương của Đảng thành những giải pháp thiết thực, kiến tạo nền tảng để vươn tới mục tiêu trở thành trung tâm văn hóa, sáng tạo của khu vực và quốc tế.
Là một trong những điểm sáng trong phong trào 'Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa' của xã Sao Vàng, thôn Ba Ngọc đã có những cách làm hay, sáng tạo để thu hút được đông đảo người dân tích cực tham gia. Ông Phạm Văn Hiệp, Bí thư chi bộ thôn cho hay: Thôn hiện có 220 hộ, với 940 nhân khẩu, chủ yếu là dân tộc Mường sinh sống. Để nâng cao hiệu quả phong trào 'Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa', thôn đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động để người dân ủng hộ xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa, thể dục - thể thao.
Từng thấy bản làng xa lạ và buồn chán, Phùng Thị Thúy (2004) dần gắn bó với nơi mình sống từ những mớ rau, quả dưa được hàng xóm mang sang mỗi chiều. Sau bốn năm học tập tại Hà Nội, cô gái người Mường trở thành người đầu tiên trong bản tốt nghiệp đại học, mang theo mong muốn trở về để trẻ em quê hương tin rằng, các em cũng có thể bước vào giảng đường.
Ẩm thực không chỉ phản ánh nếp sống mà còn lưu giữ những giá trị văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Trên quê hương Đất Tổ, thịt chua của đồng bào Mường đã trở thành một dấu ấn riêng trong kho tàng ẩm thực của đồng bào các dân tộc. Từ món ăn dân dã gắn bó với đời sống cộng đồng, thịt chua đã phát triển trở thành sản phẩm OCOP tiêu biểu, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, khẳng định hiệu quả của việc bảo tồn bản sắc văn hóa gắn với phát triển kinh tế.
Giữa ngút ngàn sóng nước lòng hồ Hòa Bình, bản du lịch cộng đồng Đá Bia (xóm Đức Phong, xã Tiền Phong) hiện lên như một nét chấm phá thanh bình, ẩn chứa sức hút kỳ diệu. Từ một vùng đất từng chia cắt với bên ngoài, sau một gấc 'ngủ dài', Đá Bia 'bừng tỉnh' vươn mình trở thành điểm sáng du lịch cộng đồng đạt chuẩn OCOP 3 sao, viết nên câu chuyện từng bước thoát nghèo của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.
Một đại gia đình ở Buôn Đôn (Đắk Lắk) với hơn 30 thành viên thuộc 5 dân tộc anh em đã tìm được cách sống gần nhau mà không ai phải bỏ phong tục, nếp sống của mình.
Không chỉ có phố cổ, Hồ Gươm hay những di sản nghìn năm, Hà Nội đang từng bước mở rộng bản đồ du lịch bằng những điểm đến cộng đồng giàu bản sắc ở vùng ngoại thành. Từ Mường Cốc (xã Mỹ Đức) với văn hóa Mường đặc trưng, Bản Miền (Ba Vì) mang đậm dấu ấn người Dao đến Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam - nơi hội tụ tinh hoa của 54 dân tộc anh em, những 'bản du lịch' đang mang đến cho Thủ đô một dòng sản phẩm khác biệt, đáp ứng xu hướng du lịch trải nghiệm, xanh, bền vững của du khách trong nước và quốc tế.
Bé trai 41 tháng tuổi người Mường bị rắn hổ mang cắn gây hoại tử nặng, các bác sĩ đã dùng da đầu để ghép và giữ lại đôi chân cho bé.
Giữa không gian núi rừng, nơi những bản Mường vẫn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống, cơm lam ngũ sắc là món ăn khiến bất cứ ai từng thưởng thức cũng khó quên. Không cầu kỳ, chỉ từ hạt nếp, ống nứa và những loại lá rừng, người Mường đã tạo nên một món ăn mang hương vị của núi, sắc màu của cỏ cây và cả triết lý sống hài hòa với thiên nhiên.
Vốn rất phong phú và nổi bật, văn hóa dân tộc Mường được cộng đồng Mường sinh sống trên vùng đất trung du, miền núi Phú Thọ trân trọng bảo tồn, gìn giữ. Những giá trị truyền thống tốt đẹp đang tiếp tục được trao truyền để 'ngọn lửa' bản sắc không bao giờ tắt, góp phần bồi đắp và phát huy niềm tự hào văn hóa dân tộc trong cuộc sống hôm nay.
Một thành phố chỉ thật sự lớn khi biết nâng niu cả những điều nhỏ bé nhất làm nên linh hồn của mình.
Dòng thác Mây nằm trên địa bàn thôn Lâm Sơn, xã Thạch Quảng vẫn đổ trắng qua những tầng đá như bao đời nay. Nhưng dưới chân dòng thác ấy, một bản Mường cũng đang từng ngày chuyển mình. Cuộc sống của người dân không chỉ đổi thay bởi những con đường mới hay lượng khách ngày một đông hơn, mà còn bởi du lịch sinh thái gắn với du lịch cộng đồng đang mở ra một sinh kế mới, giúp gìn giữ và đánh thức những giá trị văn hóa vốn đã hiện hữu từ bao đời.
Cửa voóng chính là những ô cửa sổ trong ngôi nhà sàn truyền thống của người Mường. Ngoài lấy sáng, đón gió, mỗi cửa voóng đều có tên gọi, vị trí và chức năng riêng, gắn với những quy ước hàm chứa ý nghĩa giáo dục, đối nhân xử thế...
Đây là quan điểm của những người làm du lịch cộng đồng ở Mường Cốc (xã Mỹ Đức, Hà Nội), bởi họ tin rằng không có cách quảng bá nào hiệu quả hơn một du khách rời đi với sự hài lòng và mong muốn quay trở lại.
Văn hóa Mường là một kho tàng đặc sắc, không chỉ được cộng đồng người Mường trân trọng mà còn nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và nhà văn hóa.
Điều người dân xã Xuân Đài trăn trở không chỉ là lưu giữ vài chiếc khung cửi hay những tấm thổ cẩm cũ, mà là làm thế nào để tiếng thoi lại trở thành âm thanh quen thuộc trong mỗi nếp nhà sàn. Bởi một di sản chỉ thực sự có sức sống khi được cộng đồng thực hành, trao truyền và tiếp tục sáng tạo trong đời sống đương đại.
Văn hóa chỉ thực sự sống khi còn cộng đồng, còn nơi chốn và còn những con người thực hành nó trong đời sống hằng ngày.
Bộ mặt nông thôn ngày càng khởi sắc, các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn và phát huy, môi trường văn hóa ở cộng đồng dân cư ngày càng tiến bộ, văn minh là những 'quả ngọt' từ phong trào 'Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa' ở xã Như Thanh.
Danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia chưa kịp mang đến sức sống mới thì những chiếc khung cửi ở Xuân Đài đã lại chìm vào im lặng. Khách tham quan thưa dần. Sản phẩm không có đầu ra ổn định. Những người từng hào hứng tham gia các lớp truyền nghề lần lượt rời khung cửi để tìm kế sinh nhai. Sau những ngày vui được ghi danh, làng nghề dệt thổ cẩm của người Mường ở Xuân Đài lại trở về với vẻ trầm lặng. Trước nguy cơ nghề truyền thống dần biến mất trong đời sống cộng đồng, nỗi trăn trở của các nghệ nhân ngày càng trĩu nặng.
Sinh ra và lớn lên trên những vùng đất còn nhiều khó khăn, những đảng viên trẻ hiểu hơn ai hết sự thiếu thốn, vất vả của cuộc sống nơi đây. Thay vì lựa chọn rời quê hương để tìm kiếm cơ hội ở nơi khác, họ đã quyết tâm ở lại, hoặc trở về sau những năm học tập, công tác xa nhà, mang theo khát vọng cống hiến và góp sức làm đổi thay quê hương. Từ việc làm bình dị nhưng thiết thực, những con người ấy đang từng ngày lan tỏa tinh thần dấn thân, vì cộng đồng và làm hồi sinh những vùng đất khó.
Suối cá thần Cẩm Lương là điểm đến nổi tiếng của Thanh Hóa, nơi hàng nghìn cá thể cá quý hiếm được bảo vệ giữa không gian thiên nhiên trong lành và những giá trị văn hóa đặc sắc của người Mường.
Có một thời, tiếng thoi đưa lách cách từ sáng sớm đến khuya muộn, hòa cùng tiếng suối, tiếng chiêng tạo nên thanh âm quen thuộc của những bản Mường nơi vùng cao Xuân Đài. Từ bàn tay cần mẫn của bao thế hệ phụ nữ Mường, những tấm thổ cẩm đã dệt nên ký ức, phong tục, cốt cách và niềm tự hào của cả một cộng đồng. Thế nhưng, giữa vòng quay của cuộc sống hiện đại, những khung cửi từng một thời rộn rã reo vui đang lặng im dưới lớp bụi thời gian. Những tưởng được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia chính là cơ hội để hồi sinh, nhưng nghề dệt thổ cẩm của người Mường Xuân Đài vẫn khắc khoải, tiếng thoi ngày một vắng giữa đại ngàn...
Bảo tồn và phát huy văn hóa các dân tộc thiểu số là nhiệm vụ quan trọng trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Báo chí giữ vai trò tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức xã hội về gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Là những xã vùng cao thuộc diện khó khăn nhất khu vực Phú Thọ trước đây, đời sống của bà con các dân tộc thuộc khu vực Tam Cửu (gồm các xã Đông Cửu, Khả Cửu, Thượng Cửu) nay là xã Khả Cửu chủ yếu trông chờ vào nông, lâm nghiệp. Do nhiều điều kiện khách quan, việc xây dựng sản phẩm OCOP gặp rất nhiều khó khăn. Tuy nhiên, với quyết tâm của chính quyền địa phương, điều đó đang dần thay đổi.
Tôi gặp mế là người dân tộc Thái trong phiên chợ Mường Xia, xã Sơn Thủy vào một buổi sáng chủ nhật còn vương hơi sương. Trước mặt mế là vài chiếc chõ đồ xôi đan bằng tre luồng, màu vàng nâu óng ánh. Thấy tôi dừng lại, mế mỉm cười, nâng một chiếc chõ lên giới thiệu với người khách lạ. Nụ cười của mế hiền trong nắng mai.
Cứ đến mùa gặt, mẹ lại gọi điện bảo: 'Cuối tuần về nhà ăn cơm mới con nhé!'. Lời nhắc ấy nhẹ nhàng nhưng gần như chưa bao giờ vắng trong gia đình tôi. Tôi biết, ở căn nhà nhỏ nơi bản Mường quê mình, mẹ đã lựa những hạt lúa đầu mùa, xát thành gạo mới, trắng ngần và chuẩn bị mâm lễ cúng tổ tiên.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, Phú Thọ đón trên 10,5 triệu lượt khách, riêng các xã vùng cao ghi nhận tăng trưởng tích cực, cho thấy hiệu quả ứng dụng công nghệ số trong quảng bá và phát triển du lịch.
Từng choáng ngợp trước nhịp sống thủ đô và áp lực của môi trường nhà đài chuyên nghiệp, Nguyễn Thùy Dung (chuyên ngành Biên tập truyền hình, trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội) chưa từng chọn cách trốn tránh. Bằng triết lý sống tự lập mạnh mẽ, cô gái người Mường đã biến mọi thử thách thành chất xúc tác để viết nên câu chuyện thanh xuân đầy kiêu hãnh.
Ngoài bày bán các sản vật độc đáo được bà con địa phương khai thác từ núi rừng hoặc tự cung tự cấp, khu chợ này còn hấp dẫn du khách với nhiều món ngon, thức quà bình dân như bún chả, bánh rán, chè…
Không chỉ gây ấn tượng về hình thức, cỗ lá của đồng bào dân tộc Mường ở Phú Thọ còn hút khách với nhiều đặc sản thơm ngon, trong đó có món không phải ai cũng dám thưởng thức.
Chiếc xe lăn bánh chậm rãi trên Quốc lộ 15A qua địa bàn thôn Chiềng Khạt, xã Đồng Lương trong ánh nắng chiều bỏng rát. Trên những thửa ruộng bậc thang, nước loang ánh bạc đang được bà con cày bừa, chuẩn bị cho một vụ mùa mới.
Phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương, xã Lai Đồng đang đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng gắn với phát triển kinh tế nông nghiệp và bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường. Hướng đi này không chỉ góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân mà còn tạo động lực phát triển kinh tế bền vững, từng bước đưa Lai Đồng trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch vùng Đất Tổ.
Bản Mường Cốc, xã Mỹ Đức đang níu chân du khách bằng mô hình du lịch cộng đồng và chuỗi trải nghiệm chân thực 'Một ngày làm người Mường'. Hoạt động này đã giúp du khách chạm vào bình yên qua hành trình 'du lịch xanh' nói không với rác thải nhựa.
Áp lực chi phí hàng không nội địa đang thúc đẩy chuỗi sản phẩm du lịch đường bộ ngắn ngày trong bán kính dưới 300km từ Hà Nội bùng nổ trong mùa hè này. Giữa làn sóng đó, điểm đến du lịch cộng đồng Mường Cốc (xã Mỹ Đức) đang nổi lên với định hướng phát triển theo mô hình du lịch xanh, du lịch tái tạo, giảm phát thải và Net Zero, hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.
Tối ngày 1.7 tại xã Mỹ Đức, TP. Hà Nội, Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với UBND xã Mỹ Đức tổ chức Lễ công bố sản phẩm du lịch cộng đồng Mường Cốc với chủ đề 'Mường Cốc - Chạm vào bình yên'.
Sau khi chính thức ra mắt sản phẩm du lịch cộng đồng, Mường Cốc (xã Mỹ Đức, Hà Nội) đang từng bước hoàn thiện hệ sinh thái trải nghiệm theo định hướng du lịch xanh, lấy cộng đồng làm trung tâm.
Tối 1/7, tại Lễ công bố sản phẩm du lịch cộng đồng Mường Cốc, lãnh đạo Sở Du lịch Hà Nội nhấn mạnh, Mường Cốc sẽ khẳng định vị thế là một mô hình du lịch cộng đồng tiêu biểu của Thủ đô.
Ngày 1-7, Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với UBND xã Mỹ Đức tổ chức Hội nghị kết nối, phát triển du lịch cộng đồng Mường Cốc nhằm phát triển sản phẩm du lịch mới tại Mường Cốc, góp phần thúc đẩy liên kết vùng, đào tạo kỹ năng và tạo sinh kế cho người dân. Đây là sản phẩm du lịch cộng đồng theo định hướng du lịch xanh, được kỳ vọng tạo sức bật mới cho du lịch Thủ đô.
Giữa núi rừng xanh thẳm của xã Mường Thàng, di tích Vó Vua (giếng Vua) từ lâu đã trở thành địa danh linh thiêng, gắn liền với huyền tích về Mệ Dạ Hoàng Pà - người vợ thứ hai của Đức Thánh Tản Viên Sơn Thánh cùng người con nhỏ trong chuyến chu du xuống cõi trần. Câu chuyện được lưu truyền qua nhiều thế hệ không chỉ mang màu sắc huyền thoại mà còn phản ánh đời sống văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của đồng bào Mường nơi đây.
Hướng tới mục tiêu phát triển du lịch hiệu quả, bền vững, ngành du lịch tỉnh đang tập trung xây dựng môi trường du lịch xanh - sạch - đẹp, an toàn, thân thiện. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo ấn tượng tốt đẹp với du khách mà còn góp phần khẳng định giá trị, sức hấp dẫn và thương hiệu của các điểm đến.
Hiện nay, toàn tỉnh Phú Thọ đang có 5.049 thôn, xóm, khu dân cư, tổ dân phố. Theo Nghị định 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố thì thôn cần có trên 150 hộ, tổ dân phố cần có 300 hộ. Tuy nhiên, với những yếu tố đặc thù, đợt này toàn tỉnh sẽ sắp xếp 3.606 thôn, tổ dân phố để thành lập 1.639 thôn, tổ dân phố mới; có 83 thôn, tổ dân phố tuy chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định nhưng do đặc thù nên sẽ không sắp xếp.
Mỗi độ tháng Hai, tháng Ba âm lịch là lúc bà con dân tộc Mường ở Phú Thọ bước vào mùa lấy trứng kiến để làm nhân bánh. Từ sản vật của núi rừng, qua bàn tay khéo léo của người dân, những chiếc bánh trứng kiến mang hương vị đặc trưng được làm nên, trở thành món ăn độc đáo gắn với đời sống văn hóa của cộng đồng.
Không chỉ hấp dẫn cả về hình thức lẫn hương vị, món đặc sản này còn được người Mường ở Phú Thọ và thực khách thập phương ưa chuộng vì được cho là tốt cho sức khỏe.
Thuần khiết, tự nhiên mà gắn bó mật thiết như hơi thở, bao đời nay, câu ví, rang đã trở nên quen thuộc, một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người Mường xã Lai Đồng. Từ các lễ hội truyền thống, ngày Tết đến những đêm trăng thanh vắng bên sườn đồi, ven suối và cả trên đồng ruộng, nương rẫy giữa ngày mùa, những câu hát đằm thắm, mượt mà cất cao vừa như tiếp nối mạch nguồn truyền thống hào hùng của cha ông, vừa như tiếng reo vui của cuộc sống mới, lại xao xuyến như lời mời gọi giao duyên, lắng đọng như lời tự sự, giãi bày tâm trạng...
Nhà sàn truyền thống của người Mường ở Phú Thọ không chỉ là nơi cư trú mà còn lưu giữ ký ức cộng đồng, tri thức bản địa và bản sắc văn hóa dân tộc. Trước tác động của đô thị hóa và chuyển đổi số, việc bảo tồn loại hình di sản này đang đặt ra nhiều yêu cầu mới.