Viết tiếp khát vọng phát triển trên đất Quảng Trị anh hùng

Với không gian phát triển rộng mở hơn, Quảng Trị hướng tới mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực miền Trung. Ảnh: chinhphu.vn

Sức sống mới trên vùng đất thiêng

Có những vùng đất không chỉ được nhận diện bằng địa giới hành chính mà còn được định danh bởi ký ức của cả một dân tộc. Quảng Trị là một vùng đất như thế.

Nằm ở “khúc ruột miền Trung”, Quảng Trị từng là một trong những chiến trường khốc liệt nhất trong cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước. Thành Cổ Quảng Trị, đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải, Vĩnh Linh, Đường 9, Khe Sanh, Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9... không chỉ là những địa danh lịch sử, mà còn là những “địa chỉ đỏ” nhắc nhớ về một thời kỳ mà độc lập, hòa bình và thống nhất được đánh đổi bằng máu xương của biết bao thế hệ.

Nhưng Quảng Trị hôm nay không chỉ được nhìn từ những dấu tích của chiến tranh. Trên mảnh đất từng hứng chịu bom đạn, những vùng quê hồi sinh, đô thị mở rộng, công trình mới, khu công nghiệp, dự án năng lượng, giao thông và dịch vụ đang từng bước tạo nên diện mạo mới.

Những kết quả kinh tế đạt được cho thấy sức bật của địa phương. Năm 2025, tỉnh đạt mức tăng trưởng GRDP khoảng 8%, hoàn thành và vượt 17/17 chỉ tiêu chủ yếu. 6 tháng đầu năm 2026, GRDP tăng 8,1% so với cùng kỳ; công nghiệp - xây dựng tăng 11,36%, dịch vụ tăng 7,91%; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 8,8%; tổng mức bán lẻ hàng hóa tăng 11,6%. Du lịch đón khoảng 5,64 triệu lượt khách, tăng hơn 15% so với cùng kỳ, doanh thu đạt gần 6.500 tỷ đồng.

Đằng sau những con số ấy là sự chuyển động của cơ cấu kinh tế, trong đó công nghiệp, năng lượng, logistics, dịch vụ và du lịch đang từng bước trở thành những động lực tăng trưởng mới.

Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương khẳng định, Quảng Trị hôm nay, từ vùng đất lửa anh hùng, đang vươn mình mạnh mẽ trở thành vùng đất hội tụ nhiều tiềm năng, lợi thế, mở ra vận hội phát triển mới; đạt được nhiều kết quả quan trọng trên các lĩnh vực, hướng tới mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực miền Trung.

Tái định vị không gian, mở rộng dư địa phát triển

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt đặc biệt khi Quảng Bình và Quảng Trị hợp nhất, hình thành tỉnh Quảng Trị mới. Ý nghĩa của sự thay đổi không chỉ nằm ở việc mở rộng địa giới hành chính, mà quan trọng hơn là mở ra cơ hội tổ chức lại không gian kinh tế, kết nối nguồn lực và hình thành những động lực phát triển có quy mô lớn hơn.

Từ biển Đông đến biên giới Việt - Lào; từ các cảng biển Hòn La, Mỹ Thủy đến các cửa khẩu quốc tế; từ giao thông Bắc - Nam đến hành lang kinh tế Đông - Tây, một cấu trúc liên kết mới đang dần hiện rõ.

Trong không gian ấy, yêu cầu đặt ra không còn là khai thác từng lợi thế riêng lẻ, mà phải tổ chức các lợi thế thành một chỉnh thể. Biển cần gắn với công nghiệp, năng lượng, đô thị và logistics; cảng biển phải kết nối với khu kinh tế, công nghiệp chế biến và mạng lưới giao thông; cửa khẩu phải trở thành điểm kết nối thương mại, dịch vụ và chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định mục tiêu xây dựng Quảng Trị trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực miền Trung, với tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 9-10%/năm; đến năm 2045 trở thành tỉnh phát triển khá, là trung tâm năng lượng, logistics và du lịch đặc sắc của cả nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tại cuộc làm việc với Tỉnh ủy Quảng Trị cuối tháng 4 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu tái định vị không gian phát triển với chiến lược “vươn Đông, tỏa Tây”.

“Vươn Đông” là lấy hướng biển làm trung tâm mở rộng của nền kinh tế, phát huy lợi thế cảng biển, công nghiệp, năng lượng và dịch vụ. “Tỏa Tây” là phát huy hành lang kinh tế Đông - Tây, tăng cường kết nối với Lào, Thái Lan và rộng hơn là các thị trường trong tiểu vùng Mekong.

Khi đó, trục Đông - Tây không chỉ là tuyến giao thông mà trở thành trục phát triển, kết nối cảng biển, khu kinh tế, khu công nghiệp, cửa khẩu, logistics và đô thị. Trục Bắc - Nam là cột sống liên kết các cực tăng trưởng. Lợi thế địa lý chỉ thực sự trở thành lợi thế kinh tế khi được đặt trong một cấu trúc liên kết đồng bộ. Đây chính là sự chuyển đổi từ tư duy khai thác lợi thế sang tư duy tổ chức lợi thế.

Biến giá trị thành nguồn lực, biến khát vọng thành động lực

Quảng Trị có một lợi thế đặc biệt: Hệ thống di sản chiến tranh và ký ức lịch sử có giá trị sâu sắc đối với dân tộc và có sức lan tỏa quốc tế.

Những địa danh từng chứng kiến chiến tranh hôm nay có thể trở thành điểm kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa giáo dục truyền thống và phát triển du lịch, giữa ký ức chiến tranh và thông điệp hòa bình.

Trong tầm nhìn mới, Quảng Trị định hướng trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn, trung tâm du lịch mạo hiểm ở khu vực châu Á, một trong những trung tâm du lịch nghỉ dưỡng biển đặc sắc của miền Trung và là điểm đến của khát vọng hòa bình. Theo Quy hoạch điều chỉnh, tỉnh xác định tổ chức phát triển 10 không gian du lịch chủ đạo. Điều đó đặt ra một cách tiếp cận mới: Di sản không chỉ để bảo tồn, mà còn phải được phát huy đúng giá trị; ký ức không chỉ để gìn giữ, mà có thể trở thành nguồn lực cho phát triển.

Từ Thành Cổ Quảng Trị, Hiền Lương - Bến Hải, Vĩnh Linh, Đường 9, Khe Sanh đến Trường Sơn; từ biển đến rừng, Quảng Trị có điều kiện hình thành những sản phẩm du lịch có chiều sâu, khác biệt và giàu bản sắc. Đặc biệt, thông điệp hòa bình có thể trở thành giá trị xuyên suốt, tạo nên bản sắc riêng cho thương hiệu du lịch địa phương.

Tuy nhiên, không gian rộng hơn không tự tạo ra tăng trưởng; tiềm năng lớn cũng không tự chuyển hóa thành nguồn lực. Một nghị quyết chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được chuyển hóa thành quyết sách, dự án, công trình và kết quả cụ thể.

Đây là thách thức lớn đối với Quảng Trị trong chặng đường phía trước. Không gian phát triển rộng hơn đòi hỏi năng lực quy hoạch và điều phối vùng cao hơn; các dự án quy mô lớn hơn đòi hỏi khả năng huy động, phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn; mục tiêu tăng trưởng cao hơn đòi hỏi hạ tầng, nguồn nhân lực, môi trường đầu tư và năng lực quản trị phải được nâng lên tương xứng.

Từ “đất lửa” đến một cực tăng trưởng mới của miền Trung, Quảng Trị đang đứng trước một cơ hội lịch sử để tái định vị chính mình. Không gian đã rộng mở hơn. Những lợi thế được nhìn nhận trong một cấu trúc mới. Những mục tiêu phát triển đã được xác lập. Vấn đề còn lại là biến không gian thành nguồn lực, biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, biến nghị quyết thành hành động và biến khát vọng thành kết quả phát triển.

Để từ vùng “đất lửa” năm xưa, Quảng Trị hôm nay không chỉ hồi sinh mà còn vươn lên; không chỉ phát triển mà còn trở thành điểm kết nối quan trọng của miền Trung và hành lang kinh tế Đông - Tây; không chỉ gìn giữ ký ức về hòa bình mà còn góp phần lan tỏa những giá trị của hòa bình, hợp tác và phát triển.

Viết tiếp câu chuyện Quảng Trị, vì thế, cũng chính là viết tiếp câu chuyện về sức sống Việt Nam: Từ gian khó đi lên, từ mất mát dựng xây và từ khát vọng hòa bình kiến tạo một tương lai phát triển./.