Về xứ Thanh đón 'Tết xưa làng cổ'

Nằm nép mình bên dòng sông Mã, bên cạnh cầu Hàm Rồng, làng cổ Đông Sơn vẫn giữ được nét cổ kính, rêu phong, nhuốm màu thời gian. Tốc độ đô thị hóa nhanh ở Thanh Hóa những năm gần đây càng làm cho ngôi làng, nơi hơn 100 năm trước phát hiện ra chiếc trống đồng Đông Sơn trở thành “của hiếm”.

Làng cổ Đông Sơn là "của hiếm" giữa lòng xứ Thanh - điểm đến hấp dẫn những người yêu văn hóa truyền thống

Thời gian đằng đẵng và những thăng trầm của lịch sử, sự tàn phá của chiến tranh nhưng làng cổ Đông Sơn vẫn giữ được những nét quê giữa lòng phố, đặc trưng của làng quê Bắc Trung bộ. Từ trung tâm tỉnh Thanh Hóa, chỉ mất chừng 5 phút chạy xe, phố xá sẽ ở lại phía sau, du khách lạc bước vào một không gian hoàn toàn mới mà cũ. Là bởi giữa phố phường tấp nập, sôi động, bon chen vẫn hiện hữu một nơi thanh bình, yên ả, với những tán cây xanh rủ bóng ôm lấy mái ngói thâm nâu.

Đón Tết, làng cổ rực rỡ sắc xuân. Ảnh: Quách Du

Trở về làng cổ sống với hoài niệm, nghe thời gian như ngừng lại, trôi xuôi về miền ký ức. Người già như sống cùng muôn năm cũ, người trẻ thêm hiểu, thêm yêu gốc rễ, cội nguồn. Đông Sơn với những đền đài rêu phong, lễ hội mùa xuân tưng bừng, văn hóa ẩm thực phong phú nhiều năm qua trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách muôn phương.

Từ năm 2023, phường Hàm Rồng bắt đầu tổ chức "Tết xưa làng cổ"

Bắt đầu từ năm 2023, nhằm tạo ra một sản phẩm văn hóa, du lịch mới, phường Hàm Rồng đã lần đầu tiên tổ chức “Tết xưa làng cổ” tại làng cổ Đông Sơn. Ba năm qua, từ 25 tháng Chạp, ngôi làng rộng chừng 4 cây số vuông năm nào cũng đón tết sớm. Từ nhiều ngày trước Tết, không khí đã tưng bừng, rộn ràng. Từ cổng làng đến cuối ngõ, nhà nhà trưng câu đối, dựng cây nêu, nấu bánh chưng, trang hoàng nhà cửa, tất cả đều là không gian “Tết xưa” mang đậm phong vị cổ truyền.

Chợ quê tại không gian "Tết xưa làng cổ" Đông Sơn

“Tết xưa làng cổ” mô phỏng gần như nguyên vẹn không gian văn hóa Tết cổ truyền dân tộc của một làng quê Bắc Trung Bộ. Một khoảng đất rộng nằm ở giữa làng được chọn làm chợ quê. Chợ cạnh chùa, kế bên là những nếp nhà trăm tuổi có hàng rào đá nhuốm màu rêu, những con đường lát gạch đỏ quạnh…

Những người đi xa về gần, nhất là người Việt ở nước ngoài về quê đón tết Nguyên Đán rất háo hức đến làng cổ Đông Sơn trải nghiệm “Tết xưa làng cổ”. Ở đó có chợ quê với hàng trăm món ngon đã trở thành một phần ký ức tuổi thơ của những người thuộc thế hệ 8X trở về trước. Mỗi gian chợ là một mái tranh, vách nứa được bài trí thêm các sản phẩm từ tre, trúc, mây…

Khách quốc tế háo hức với không gian xưa tại Làng cổ Đông Sơn

Vị quê đọng lại trong bánh khoái tép, bánh cuốn, bánh xèo, bánh lá, bánh răng bừa, đánh đa, bánh đúc bên bếp củi ấm nồng khói bay cay xè mắt…Những chum vại, ấm liễn, sọt, thừng, thúng đấu…bán chẳng ai còn hào hứng mua nhưng có thể níu chân bất kỳ ai ghé ngang qua. Cảm xúc nguồn cội khi tết đến xuân về khiến nhiều người thèm khát quay về thời thiếu thốn với không gian Tết những năm tháng tem phiếu, nơi cân đường, lạng thịt, chai rượu chanh, bánh pháo tép, cái bánh chưng trở thành hàng xa xỉ. Tất cả đều được tái hiện lại trong một không gian đầy hoài niệm khiến du khách dùng dằng không muốn bước đi.

Không gian đầy hoài niệm được trang hoàng thêm sắc xuân mới

Điều đặc biệt là làng cổ Đông Sơn đón tết xưa không chỉ bằng những gì họ có mà gần như tái hiện nguyên bản Tết cổ truyền của nhiều làng quê Bắc Trung Bộ khác. Vậy nên, người ở đâu đến đây cũng thấy như đang trở về nhà, về làng mình vậy. Từ trải nghiệm đi cà kheo, bịt mắt đập nồi, ném còn, chọi gà, bịt mắt bắt vịt… đều có ở ngày Tết làng cổ Đông Sơn.

Ông Nguyễn Việt Hùng, Bí thư Đảng ủy phường Hàm Rồng cho biết, Tết Bính Ngọ 2026 là năm đầu tiên thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Phường Hàm Rồng mở rộng địa giới hành chính, tăng dân số gấp nhiều lần so với trước nên “Tết xưa làng cổ” năm nay quy mô lớn hơn nhưng vẫn hướng đến mục tiêu cũ. Đó là tạo ra một không gian vui chơi, trải nghiệm đậm đà bản sắc văn hóa trong dịp Tết đến xuân về, giữ gìn nét đẹp truyền thống của cha ông, qua đó giới thiệu, quảng bá tiềm năng du lịch của làng cổ Đông Sơn nói riêng và phường Hàm Rồng nói chung.

Hội thi gói bánh chưng trong chương trình "Tết xưa làng cổ"

Tết Nguyên Đán Bính Ngọ 2026, chương trình “Tết xưa làng cổ” có thêm nhiều trải nghiệm mới cho du khách như các điểm check-in được trang trí cầu kỳ hơn theo hướng đậm chất cổ truyền với chất liệu “nhà quê” hơn. Làm sao để khi những hình ảnh lan tỏa trên không gian mạng, mỗi du khách sẽ trở thành những sứ giả văn hóa – du lịch quảng bá cho giá trị của làng cổ Đông Sơn.

Tết xưa làng cổ là một trong những hoạt động nhằm quảng bá du lịch Hàm Rồng - Thanh Hóa

Cùng với đó, trong chính những ngôi nhà cổ trăm tuổi, phường Hàm Rồng cũng tái hiện lại không gian “Bếp tết nhà ta”, nơi có nồi bánh chưng nghi ngút khói với tiếng nổ tí tách của củi, mùi thơm của ngô nướng…Các hoạt động như thi văn nghệ, cho chữ đầu xuân, trưng bày sản phẩm Ocop với chè Vằng, rau má, rượu quê…tiếp tục được duy trì và mở rộng quy mô. Đặc biệt, Tết Bính Ngọ các tổ dân phố của phường tham gia thi gói và nấu bánh chưng. Sản phẩm sau khi chấm giải được phát cho các hộ gia đình nghèo như một món quà Tết ý nghĩa.

Thung lũng hoa ở động Tiên Sơn, làng cổ Đông Sơn cũng là một điểm du xuân ngập tràn hương vị Tết xưa

Bên cạnh chương trình “Tết xưa làng cổ” do phường Hàm Rồng tổ chức, tại làng cổ Đông Sơn, có một không gian khác cũng tái hiện lại hình ảnh Tết xưa phục vụ khách du lịch từ cuối tháng 11 âm lịch, đó là động Tiên Sơn. Tại đây, du khách được chiêm ngưỡng, chụp ảnh với khung cảnh nên thơ hữu tình của một vùng núi non Hàm Rồng ngập tràn hoa lá, cỏ cây. Sau thành công với thung lũng cúc họa mi những ngày đầu đông, chủ đầu tư khu du lịch Kim Quy đã thiết kế, bài trí một không gian đậm màu sắc Tết Nguyên Đán với hình ảnh làng quê cây rơm, mái rạ, đèn lồng, cúc mâm xôi, bánh chưng… Tất cả đã góp phần tạo nên không khí đón xuân đậm phong vị truyền thống trên vùng đất cổ Đông Sơn – Hàm Rồng; đồng thời là một sản phẩm du lịch mới hút khách ở xứ Thanh.

Quang Duy