Tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Tây: Đòn bẩy để 'đại ngàn' cất cánh

Ba tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng, đề xuất đầu tư dự án xây dựng đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Tây (CT.02) đoạn Pleiku - Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa. Đây được kỳ vọng là cung đường giúp Tây Nguyên có một hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, khơi thông dòng chảy kinh tế và bảo đảm an ninh quốc phòng.

Phá bỏ "nút thắt" hạ tầng

Hiện nay, việc lưu thông giữa các tỉnh Tây Nguyên và kết nối với các cảng biển miền Trung hay vùng kinh tế trọng điểm phía Nam vẫn phụ thuộc chủ yếu vào Quốc lộ 14 đã có nhiều đoạn xuống cấp hoặc quá tải. Theo Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển vùng Tây Nguyên, giao thông phải đi trước một bước để tạo động lực.

Vào tháng 10-2025, Bộ Xây dựng đã có văn bản đề nghị UBND các tỉnh: Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng nghiên cứu, có ý kiến về nội dung đề xuất đầu tư dự án CT.02.

Trong báo cáo gửi Bộ Xây dựng, UBND các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng đều thống nhất cao về sự cần thiết phải triển khai dự án CT.02 trước năm 2030. Dự kiến, tuyến cao tốc CT.02 đoạn Pleiku - Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa với chiều dài khoảng 257 km, sẽ là trục dọc xương sống, kết nối các trung tâm kinh tế, chính trị lớn nhất của vùng.

Về mặt kinh tế, tuyến đường này sẽ trực tiếp phục vụ việc vận chuyển nông sản - thế mạnh cốt lõi của Tây Nguyên, đến các đầu mối tiêu thụ một cách nhanh chóng và giảm chi phí logistics. Đặc biệt, đây là hành lang quan trọng để thúc đẩy công nghiệp khai khoáng và du lịch, tạo không gian phát triển mới cho các khu công nghiệp và đô thị dọc tuyến.

Quan trọng hơn, Tây Nguyên có vị trí chiến lược về quốc phòng và an ninh. Tuyến CT.02 hình thành với quy mô hiện đại chạy dọc phía Tây sẽ tăng cường năng lực cơ động, bảo đảm an ninh biên giới và ổn định trật tự xã hội.

Dự kiến tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Tây đoạn Pleiku - Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa có chiều dài 257 km

Đồng lòng gỡ khó, quyết tâm triển khai

Theo lãnh đạo 3 tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, nếu được đầu tư, CT.02 sẽ được thiết kế giai đoạn 1 với quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, tốc độ cho phép 100 km/giờ. Giai đoạn 2 có thể nâng lên 6 làn xe. Tuy nhiên, công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư được kiến nghị thực hiện một lần theo quy mô 6 làn xe (bề rộng nền đường 24,75 m) để thuận lợi cho việc nâng cấp, mở rộng trong tương lai.

Do đoạn tuyến đi qua địa phận tỉnh Đắk Lắk có chiều dài lớn nhất (khoảng 125,5 km) nên 2 tỉnh Gia Lai và Lâm Đồng đều thống nhất đề xuất giao UBND tỉnh Đắk Lắk làm cơ quan nhà nước có thẩm quyền chủ trì triển khai dự án.

Trong văn bản gửi Bộ Xây dựng, các địa phương đều thể hiện sự sẵn sàng nhập cuộc triển khai dự án trong thời gian sớm nhất theo phương thức đối tác công - tư (PPP) vì sẽ huy động được nguồn lực xã hội, giảm áp lực vốn ngân sách Nhà nước và phân chia rủi ro hợp lý giữa Nhà nước và nhà đầu tư trong quá trình đầu tư và khai thác dự án.

Tuy nhiên, các tỉnh này cũng chỉ ra những khó khăn về nguồn lực địa phương khi đang thực hiện cùng lúc nhiều dự án trọng điểm. Trong báo cáo gửi Bộ Xây dựng do ông Nguyễn Hồng Hải, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, ký cho biết trong giai đoạn 2026-2030, địa phương phải thực hiện cùng lúc đường cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc, Bảo Lộc - Liên Khương và các tuyến quốc lộ 27, 28... nên nguồn ngân sách địa phương rất hạn hẹp. Do đó, các tỉnh kiến nghị Chính phủ xem xét hỗ trợ nguồn vốn ngân sách Trung ương với tỉ lệ cao (có thể lên tới 70% tổng mức đầu tư) để bảo đảm tính khả thi cho phương án tài chính của dự án PPP.

Ngoài ra, tỉnh Gia Lai cũng cho biết tổng mức đầu tư của dự án là 77.000 tỉ đồng, trong đó đoạn đi qua địa bàn tỉnh Gia Lai là 56,7 km, với tổng mức đầu tư khoảng 17.000 tỉ đồng. Tuy nhiên, hiện tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn và nhu cầu đầu tư phát triển ngày càng tăng. Đồng thời, tỉnh đang phải tập trung nguồn lực để triển khai các dự án trọng điểm trên địa bàn. Do đó, ngân sách địa phương chưa có khả năng bố trí vốn để tham gia thực hiện dự án tại thời điểm này và đề nghị Trung ương hỗ trợ vốn.

Bài và ảnh: Hoàng Thanh