Túc Văn - Từ bục giảng đến trang thơ

(Thương nhớ nhà giáo, nhà thơ Nguyễn Văn Túc)

Chiều ấy, sau nén hương tưởng niệm, tôi bước lên tầng tìm gác sách của nhà giáo - nhà thơ Nguyễn Văn Túc (Bút danh Túc văn). Giữa mùi giấy cũ, gỗ cũ cùng những chồng sách lặng im như còn giữ hơi ấm của người vừa rời đi...Và từ khoảng lặng ấy, chân dung một nhà giáo - nhà thơ của đất và người Thái Nguyên chầm chậm hiện về.

Tập thơ "Tình yêu mùa xuân" của tác giả Túc Văn

Nhà giáo - Nhà thơ Túc Văn (nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Việt Bắc), hội viên Hội VHNT tỉnh Thái Nguyên, sinh năm 1936, từ biệt cõi đời ở tuổi 91. Nhắc đến Túc Văn, người ta không chỉ nhớ đến một người thầy tận tụy với sự nghiệp giáo dục mà còn nhớ đến một tâm hồn yêu thơ, yêu quê hương và luôn nặng lòng với tiếng nói, phong tục, con người nơi mình sinh ra và gắn bó. Những năm tháng đứng trên bục giảng đã giúp ông hiểu sâu hơn về con người, về cuộc sống; còn thơ ca lại giúp ông bộc lộ những suy nghĩ, tình cảm và những rung động sâu xa trước quê hương đất nước. Chính vì vậy khi về nghỉ hưu ông là người đã dành nhiều tâm huyết cho Hội giáo chức Hội người cao tuổi và các CLB thơ ca của của địa phương. Với những cống hiến của mình, ông được Đảng và Nhà nước trao tặng Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng, Huân chương Kháng chiến hạng Ba, Kỷ niệm chương vì sự nghiệp văn học nghệ thuật cùng nhiều bằng khen, giấy khen các cấp. Những phần thưởng ấy là dấu mốc cho một cuộc đời tận tụy, trách nhiệm và giàu cống hiến.

Có những người được nhớ vì sự nghiệp. Có những người được nhớ vì nhân cách. Nhà giáo, nhà thơ Túc Văn để lại cả hai. Điều còn ở lại lâu nhất có lẽ không chỉ là những chức danh ông từng giữ, mà là ông đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng gia đình, đồng nghiệp, học trò và những người yêu mến văn hóa, văn học quê hương về nhân cách.

Túc Văn người đến với thơ từ “mùa thu cuộc đời”.

Nhà thơ Túc Văn

Ông đến với thơ khá muộn, khi đã ngoài năm mươi tuổi. Bài thơ sớm nhất được ông viết vào năm 1986 “Niềm riêng chưa cạn” nhân kỷ niêm 20 năm Ngày thành lập Trường Đại học Sư phạm Việt Bắc. Nhưng điều kỳ lạ là thơ không hề đến muộn trong tâm hồn ông. Có lẽ thơ đã có trong ông từ rất lâu nó âm thầm tích tụ qua từng mùa phấn trắng, từng vui buồn của một đời người. Đến một ngày, những cảm xúc ấy không còn đủ chỗ để cất giữ nữa mà thành thơ.

Đọc ba tập thơ: Lời Hoa (Xuất bản năm 1990), Tiếng lòng (Xuất bản năm 2005), Tình yêu mùa xuân (Xuất bản năm 2013- NXB Hội Nhà văn Việt Nam) và một số sáng tác gần đây của ông, ta nhận ra chân dung một nhà thơ qua chính thế giới nghệ thuật. Thơ Túc Văn mang vẻ đẹp của sự chân thành, mộc mạc và đằm sâu; trong đó quê hương, con người và ký ức văn hóa cuộc sống hòa quyện với những suy tư về thời gian và cuộc đời.

Túc văn một hồn thơ của nghĩa tình

Túc Văn vốn là thầy giáo. Nghề dạy học tạo cho ông một cách nhìn cuộc sống đầy nhân ái và bao dung. Dẫu viết về tình yêu, quê hương hay bè bạn văn chương, câu chữ của ông vẫn giữ được sự chừng mực của một người thày từng đứng trên bục giảng. Ngay cả khi viết về tình yêu, thơ ông vẫn trong trẻo như bài "Lời hoa":

"Anh ơi, hãy là nắng,
Sưởi ấm đài hoa em.
Anh ơi, hãy là gió,
Lay động cánh hoa mềm."

Một nét đẹp trong thơ Túc Văn là lòng biết ơn đối với các bậc tiền nhân.
Ông viết về Tản đà, Hàn Mặc Tử, Nguyễn Bính, Xuân Diệu, Chế Lan Viên... Những bài thơ ấy giống như những nén hương văn chương. Ông đứng trước những tượng đài thi ca bằng tâm thế của một người tri ân. Ở bài Viếng nhà thơ Xuân Diệu, ông viết:

"Bây giờ anh chết nhưng không chết
Mãi mãi thơ anh nặng nghĩa tình"

Hay khi viết về Nguyễn Bính trong bài thơ “Nghĩ về thơ Nguyễn Bính” ông không cầu kỳ trong thi pháp, nhưng lại giàu sự đồng cảm và chỉ cần vài dòng đã chạm đúng cốt cách thi sĩ:

Thật xúc động gác sách của nhà thơ Túc Văn còn gìn giữ nhiều cuốn sách do bạn bè văn chương qua nhiều thế hệ gửi tặng ông. Không gian ấy không chỉ chứa đựng tri thức mà còn lưu giữ những giá trị nhân văn, Tôi giật mình khi thấy một chiếc hộp giấy đã cũ, bên trong là một xấp thiệp chúc mừng năm mới úa vàng vì thời gian của Trường Đại học Sư phạm Việt Bắc rồi Đại học Sư phạm Thái Nguyên được ông buộc gọn gàng giữ lại. Hóa ra, với ông, thời gian không chỉ được đếm bằng năm tháng, mà còn được đếm bằng những lời chúc của đồng nghiệp. Qua đó mới thấy Nhà thơ Túc Văn là người sống bằng ký ức và lòng biết ơn,

Túc Văn - Một tâm hồn thơ nặng tình với quê hương Thái Nguyên

Thái Nguyên hiện lên nhiều lần trong thơ ông. Quê hương trong thơ ông không phải là một khái niệm trừu tượng, mà là hồ Núi Cốc, là hương chè, là những miền đất lịch sử (Trở lại ATK, Thăm lán Nà Lừa)... đã gắn bó với cuộc đời ông. Bằng những lời thơ mộc mạc nhưng sâu lắng, giản dị mà giàu sức gợi cảm đã cho ta về một miền quê yêu dấu - nơi hình thành tâm hồn và nhân cách của con người.

“Về miền quê Tân Cương

Chiều sương buông núi Guộc

Dậy hương chè quen thuộc

Nhà ai xao ngát hương”...

(Hương Quê neo lòng)

Hay Thái Nguyên rất đời thường, gần gũi như:

“Qua rồi một thời nhà tre nứa

Đường phố không tên chẳng số nhà

Khách đến ngỡ ngàng tìm nơi hỏi

Phải đây thành phố Thái Nguyên ta...”

(Tự hào thành phố quê ta)

Túc Văn - Những lời thơ đi ra từ cuộc sống

Từ “Lời hoa” đến “Tình yêu mùa xuân” ta bắt gặp nhiều bài thơ viết về mẹ, về quê, về con cháu và những bài thơ tự bạch chiêm nghiệm đời mình. Đây là những bài thơ mang vẻ đằm thắm, chân tình hơn là tìm kiếm sự cách tân hình thức. Thơ ông như lời tâm tình, mộc mạc như một cuộc trò chuyện. Bài “Hạt thóc và giọt mồ hôi” chỉ vài khổ ngắn nhưng đủ khiến người đọc lặng đi. Chỉ là hình ảnh người mẹ gặt lúa giữa trưa tháng Năm nhà thơ viết

"Ước được làm mây trắng
Che lấp mặt trời cao
Cho mẹ tôi bớt nắng..."

Từ những bài viết về mẹ, về bạn bè, về "Tự bạch tuổi 72", "Nói ngông tuổi 75", "Suy ngẫm", "Mấy lời tri ân"..., tất cả đều như những dấu mốc của một đời sống nội tâm phong phú. Công việc của ông không đơn thuần là sáng tác văn chương mà còn có ý nghĩa như một sự lưu giữ ký ức cộng đồng. Qua những trang viết, những bài thơ và những tư liệu ông để lại, người đọc có thể nhận ra bóng dáng của một vùng đất, một thời đại và một lớp người. Đó chính là giá trị lâu dài của những sáng tác được hình thành từ tình yêu quê hương từ cuộc sống...

Nhà giáo, nhà thơ Túc Văn - người thầy gieo chữ và người thơ gieo lòng nhân ái, đã khép lại hành trình đời mình. Dẫu cuộc đời ông đã khép lại, nhưng những trang thơ, những năm tháng đứng trên bục giảng và dấu ấn ông để lại vẫn tiếp tục lặng lẽ gieo hạt trong trong đời sống văn hóa quê hương. Vẫn mãi còn đó như một dòng chảy lặng thầm mà bền bỉ. Có lẽ đó cũng chính là ý nghĩa sâu xa nhất của một đời người cầm bút.