Nhằm hoàn thiện khung pháp lý, phục vụ hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm trong bối cảnh phát triển kinh tế-xã hội và hội nhập quốc tế sâu rộng, mới đây Bộ Công an đã trình Chính phủ tờ trình chính sách xây dựng dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi đề xuất thu hẹp phạm vi miễn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với luật sư không tố giác tội phạm. Theo đó, luật sư có thể vẫn được giữ bí mật đối với hành vi đã xảy ra, nhưng phải có trách nhiệm tố giác khi biết thân chủ 'đang chuẩn bị' hoặc 'đang thực hiện' tội phạm. Đề xuất này đang làm dấy lên nhiều tranh luận, đặc biệt từ giới hành nghề luật.
Hoàn thiện chính sách hình sự về không tố giác tội phạm theo hướng cân bằng giữa công lý và nhân văn
Trong tiến trình sửa đổi chính sách hình sự năm 2026, đề xuất của Bộ Công an về việc điều chỉnh chế định không tố giác tội phạm đã đặt ra một vấn đề cốt lõi: pháp luật phải xử lý như thế nào đối với 'sự im lặng' khi biết tội phạm đang chuẩn bị hoặc đang diễn ra? Đồng thời, đâu là ranh giới hợp lý giữa nghĩa vụ công dân với đạo lý gia đình?
Luật sư không phải là 'tai mắt' của cơ quan tiến hành tố tụng hình sự nhưng cũng không được trở thành 'lá chắn' cho các hành vi phạm tội xâm phạm đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.
Tiến sĩ Đào Trung Hiếu - Chuyên gia tội phạm học phân tích về đề xuất xem xét trách nhiệm hình sự đối với luật sư không tố giác hoặc che giấu tội phạm, kể cả khi biết thân chủ đang chuẩn bị phạm tội.
Bí mật nghề nghiệp của luật sư là một nguyên tắc cốt lõi của tư pháp hiện đại, nhưng không phải là giới hạn tuyệt đối. Khi tội phạm ngày càng được chuẩn bị tinh vi và có tổ chức, nhiều quốc gia đã thiết lập ranh giới rõ ràng: bảo vệ quyền bào chữa, nhưng không để nguyên tắc này bị lợi dụng để che chắn cho hành vi phạm tội. Đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự của Việt Nam vì thế không nằm ngoài xu hướng chung đó.
TS Đào Trung Hiếu cho biết, ở đây, cần khẳng định một nguyên lý: luật sư trước hết là công dân. Và với tư cách công dân, họ có nghĩa vụ tuân thủ pháp luật, trong đó có nghĩa vụ tham gia phòng, chống tội phạm.
Cơ quan soạn thảo đã đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định theo hướng thu hẹp phạm vi miễn trừ trách nhiệm hình sự đối với luật sư, người bào chữa nhằm cân bằng giữa đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ bảo mật thông tin của luật sư với trách nhiệm bảo vệ an toàn xã hội và ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa.
Bộ Công an đã hoàn thiện dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) để lấy ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức và cá nhân đến 7/5. Trong đó có nội dung đáng chú ý liên quan đến trách nhiệm của luật sư khi biết thân chủ đang chuẩn bị hoặc tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội. Đề xuất này thu hút sự quan tâm của dư luận bởi liên quan trực tiếp đến mối quan hệ đặc thù giữa luật sư và thân chủ, cũng như yêu cầu bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.
Xử lý hình sự luật sư không tố giác thân chủ chuẩn bị phạm tội nhằm ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa
Về đề xuất truy cứu trách nhiệm hình sự luật sư không tố giác thân chủ chuẩn bị phạm tội, nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng, nếu được thiết kế chặt chẽ, quy định này sẽ củng cố vai trò của luật sư như một chủ thể góp phần bảo vệ công lý.