Tự chủ tài chính đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với các cơ quan báo chí. Tuy nhiên, kinh tế báo chí không thể là mục tiêu tự thân. Thách thức lớn nhất hiện nay là tạo ra nguồn lực để phát triển mà vẫn giữ vững tôn chỉ, mục đích, bản sắc nghề nghiệp và niềm tin của công chúng. Đó không chỉ là bài toán quản trị tòa soạn mà còn là thước đo bản lĩnh của mỗi cơ quan báo chí trong môi trường truyền thông số.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, báo chí cách mạng Việt Nam đối mặt nạn tin giả, nội dung giả mạo và yêu cầu bảo vệ bản quyền số ngày một cấp thiết.
Có một nghịch lý đang diễn ra suốt nhiều năm nay trong hệ sinh thái truyền thông toàn cầu: báo chí bỏ tiền, bỏ người, bỏ chất xám để sản xuất nội dung; còn các nền tảng công nghệ xuyên biên giới thì ngồi ở 'cửa ngõ phân phối', thu hút quảng cáo, gom dữ liệu người dùng và hưởng phần lớn lợi nhuận. Nói dân dã, báo chí là người 'đổ mồ hôi trên cánh đồng thông tin', còn nhiều nền tảng số lại trở thành kẻ 'thu tô' trên chính mùa màng ấy. Đau xót hơn, ở Việt Nam, báo chí không chỉ chịu sức ép từ bên ngoài bởi các 'big tech' toàn cầu, mà còn bị bào mòn ngay từ bên trong bởi một hệ sinh thái 'ăn theo nội dung' ngày càng hỗn tạp: từ các trang tổng hợp, fanpage, kênh YouTube, TikTok đến vô số tài khoản cá nhân chuyên 'xào nấu' tin tức để kiếm tiền. Một nền báo chí chính thống đang phải gánh chi phí làm nghề ngày càng lớn, trong khi dòng tiền quảng cáo và sự chú ý của công chúng lại chảy về nơi khác. Đó không chỉ là câu chuyện kinh tế báo chí. Đó còn là câu chuyện chủ quyền thông tin, công bằng số và tương lai của truyền thông quốc gia trong kỷ nguyên nền tảng.
Nắm chủ quyền dữ liệu số ra sao, chọn mô hình nguồn thu nào và thu bản quyền từ các nền tảng xuyên biên giới bằng cách gì. PGS.TS Trần Minh Tuấn và nhà báo Lê Thọ Bình cùng phân tích lộ trình đưa báo chí Việt Nam tới tự chủ và giữ chủ quyền thông tin trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Mãi đến gần đây vấn đề tự chủ báo chí mới được đặt ra một cách cấp thiết. Trước đây rất nhiều người quan niệm báo chí sinh ra là để phục vụ mục đích chính trị, tốn kém cũng được nhưng phải đúng, trúng, hay…