'Thay áo mới' cho đất sản xuất kém hiệu quả

Khu vườn 2ha của anh Pơ Loong Niêm trồng nhiều loại cây ăn quả. Ảnh: TRẦN TRÚC

Mạnh dạn chuyển đổi cây trồng

Tại xã Sông Kôn, mô hình kinh tế vườn của anh Pơ Loong Niêm được xem là điểm sáng trong phong trào chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Từ 2ha đất vốn chỉ trồng lúa và hoa màu bấp bênh, hơn 3 năm qua, anh Niêm đã mạnh dạn cải tạo để phát triển cây ăn quả. “Trước đây, mảnh đất này cấy lúa vất vả lắm mà thu nhập chẳng đáng là bao. Tôi trăn trở mãi, đất mình rộng, nước mình có, tại sao không trồng những loại cây có giá trị cao hơn”, anh Niêm bộc bạch.

Được sự tiếp sức kịp thời từ Nghị quyết 35 của HĐND tỉnh Quảng Nam (cũ) về phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại với số tiền hỗ trợ 80 triệu đồng, cùng các lớp tập huấn kỹ thuật bài bản, anh Niêm đã có thêm động lực để chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Đến nay, khu vườn của anh có 100 gốc sầu riêng, 120 cây mít, hơn 1.000 cây cau cùng 200 cây chuối và cam sành.

Với phương châm “lấy ngắn nuôi dài”, anh lấy nguồn thu từ chuối, hoa màu để tái đầu tư chăm sóc cho sầu riêng và cau - được xem là “của để dành” cần thời gian dài. “Dù trồng cây lâu năm phải chờ 5 năm mới có thu hoạch ổn định và luôn thấp thỏm lo thiên tai, nhưng tôi tin vào tiềm năng đất này. Sắp tới, tôi dự định trồng thêm 5.000 cây cau, quyết tâm biến đất khó thành tài sản bền vững”, anh Niêm chia sẻ.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Lanh (xã Tây Hồ) lại chọn hướng trồng cây với mô hình xen canh tiêu và cau trên diện tích 4.000m2. Trên nền đất trồng cây tạp kém hiệu quả trước đây, ông đã cải tạo và xuống giống 500 gốc tiêu từ năm 2018. Đặc biệt, ông trồng xen 600 cây cau để vừa làm bóng mát cho tiêu, vừa gia tăng thu nhập. “Trồng tiêu bằng trụ xi măng rất nóng, mùa hè cây dễ mất sức. Tôi nghĩ ra cách trồng xen cây cau, vừa tận dụng tầng không gian, vừa làm bóng mát tự nhiên cho tiêu”, ông Lanh nói.

Ông Lanh trải qua những ngày đầu gian khó khi năng suất chưa cao, nhưng nhờ sự kiên trì học hỏi kỹ thuật, tuân thủ quy trình “thu hoạch xong vào phân liền, cắt nước, tỉa cành”, vườn cây của ông giờ đây đã cho “trái ngọt”. Ông cho hay: “Về nguồn nước, nhờ sự hỗ trợ hệ thống tưới nhỏ giọt và giếng khoan từ chính quyền, vườn cây của tôi đã cho năng suất vượt trội. Hiện tại, với sản lượng 2,5 tạ tiêu khô/vụ, tôi thu về hơn 70 triệu đồng. Riêng 600 cây cau bước sang năm thứ 5 chuẩn bị cho thu hoạch rộ, kỳ vọng mang lại hiệu quả kinh tế cao. Nhẩm tính, từ năm thứ 5, thứ 6 trở đi, tổng thu nhập của khu vườn có thể đạt trên 80 triệu đồng - con số mơ ước so với trồng cây tạp trước kia”.

Khu vườn của ông Nguyễn Văn Lanh sử dụng hệ thống nước tưới nhỏ giọt. Ảnh: TRẦN TRÚC

Đồng bộ quy hoạch, liên kết tiêu thụ

Tại xã Duy Xuyên, trong năm 2025, diện tích chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa sang trồng cây hằng năm là 51,5ha (đạt 100% kế hoạch đề ra). Xã chủ yếu chuyển từ lúa sang sản xuất các loại cây như đậu phộng, sen, bắp, các loại rau màu… với hiệu quả tăng lên từ 1,5 - 3 lần so với trồng lúa.

Ông Nguyễn Chí Công, Phó Chủ tịch UBND xã Duy Xuyên cho biết, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng không những mang lại hiệu quả kinh tế, mà còn giải quyết được việc làm, tăng thu nhập cho người dân trên đơn vị diện tích, giúp hạn chế được tình trạng hoang hóa đất nông nghiệp do thiếu nước bỏ vụ kéo dài.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện còn gặp nhiều khó khăn như tình hình thời tiết diễn biến phức tạp, đầu vụ đông xuân thường có mưa lớn kéo dài, vụ hè thu nắng nóng ảnh hưởng rất lớn đến thời vụ gieo giống. Bên cạnh đó, do tập quán nông dân sản xuất cây lúa dễ, ít đầu tư công, giống và khoa học kỹ thuật; thị trường không ổn định, luôn được mùa mất giá, được giá mất mùa.

Chuyển đổi cây trồng giúp nông dân Đà Nẵng nâng cao thu nhập bền vững. Ảnh: TRẦN TRÚC

Thời gian đến, xã tiếp tục rà soát, tổng hợp nhu cầu chuyển đổi cơ cấu cây trồng, quan tâm những diện tích đất lúa kém hiệu quả, khuyến khích nhân dân chuyển đổi cây trồng có hiệu quả kinh tế cao hơn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025 nhiều địa phương đã duy trì diện tích chuyển đổi của các năm trước và tiếp tục chuyển đổi đất trồng lúa kém hiệu quả sang sản xuất cây trồng cạn có hiệu quả cao hơn. Tổng diện tích chuyển đổi cây trồng năm 2025 hơn 1.156ha. Loại hình chuyển đổi khá đa dạng, cây trồng có diện tích chuyển đổi lớn như: dưa các loại (319,9ha), bắp (hơn 252,1ha), đậu phộng (214,1ha), quế (81,2ha), rau các loại (52,7ha).

Bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng để chuyển đổi cơ cấu cây trồng đạt hiệu quả, cần triển khai đồng bộ từ quy hoạch vùng trồng, lựa chọn đối tượng trồng phù hợp để từ đó áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật, liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Theo đó, về quy hoạch vùng, các địa phương phải có quy hoạch cụ thể vùng trồng để xác định được quy mô diện tích có thể chuyển đổi. Bên cạnh đó cần có chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật để xác định đúng đối tượng để trồng cho phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu; phải có quy trình thử nghiệm, trình diễn đối tượng được chọn qua một vài vụ trước khi khuyến cáo ra diện rộng.

Sau khi hình thành được vùng chuyển đổi phù hợp, địa phương và các cơ quan chuyên môn cần liên kết có chính sách quảng bá tiêu thụ sản phẩm, từ đó giúp người dân chuyển đổi hiệu quả đối tượng cây trồng và có thể nhân rộng ra các địa phương có điều kiện.

TRẦN TRÚC