Một sự kiện đặc biệt đối với giáo dục ở Sơn Cẩm Hà xưa, mà cũng là nét mới đặc sắc trong lịch sử giáo dục Việt Nam đầu thế kỷ 20 là việc mở trường tân học, được khởi phát bởi cụ Lê Cơ, lý trưởng làng Phú Lâm.
Qua khỏi đèo Hải Vân, trên đường Nam tiến của ông cha ta, là xứ Quảng. Các cuộc di dân rầm rộ ở các thời điểm 1471 theo Lê Thánh Tông hay 1602 theo Nguyễn Hoàng đã mở ra thời thịnh trị và đưa giang sơn đến tận mũi Cà Mau chỉ sau hai thế kỷ…