Đà Nẵng đang dần khẳng định vai trò là điểm kết nối quan trọng của mạng lưới sáng tạo văn học nghệ thuật khu vực.
HNN - Không chỉ còn là những vấn đề của y học hay sinh học thuần túy, 'bệnh tật' và 'nỗi đau' đã trở thành những trải nghiệm phổ quát của nhân loại, thấm sâu vào văn chương, nghệ thuật, triết học, tôn giáo và các hệ hình tư duy văn hóa.
Hòa chung không khí sôi động kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng Đà Nẵng, tối 27-3 và tháng Tư lịch sử, Chi hội Nhà Văn Việt Nam tại TP Đà Nẵng và Liên hiệp Các Hội Văn học- Nghệ thuật TP Đà Nẵng tổ chức ra mắt Tuyển tập văn học 'Đất Mẹ mùa mới' trong không gian thơ mộng của Silk Beach Club Hoi An. Ấn phẩm như một tấm tình, món quà mà những người cầm bút Đà Nẵng dâng tặng quê hương.
Tối 27/3, tại phường Hội An, Chi hội Nhà văn Việt Nam tại thành phố Đà Nẵng phối hợp Liên hiệp các Hội Văn học - nghệ thuật thành phố tổ chức giới thiệu tác phẩm 'Đất mẹ mùa mới'.
Làng, dù bất cứ thời đại nào hay quốc gia nào, là nơi con người sinh ra, lớn lên để đi xa và trở về. Có lẽ vì thế, tất cả những gì là văn hóa, văn minh đều khởi sinh, phát triển, trường tồn nơi làng. Tôi đã có 2 chuyến 'về làng' ý nghĩa, một xa một gần để cảm nhận rõ hơn về điều đó.
Văn học Đà Nẵng khởi đầu năm 2026 với tin rất vui: tại Lễ trao Giải thưởng Văn học nghệ thuật năm 2025 của Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức ngày 14-1-2026 tại Hà Nội, các tác giả Đà Nẵng đã được vinh danh ở 2 thể loại văn xuôi và điện ảnh. Trong đó, tự truyện 'Ong Rừng' của nhà văn Phan Đức Nhạn được trao Giải A.
Sau năm 1975, văn học Đà Nẵng đã khẳng định mình như một bộ phận năng động của văn học Việt Nam. Trước những biến động của thế giới và đất nước, văn học Đà Nẵng đang được đặt vào thời khắc lựa chọn: Hoặc tiếp tục đi trong quán tính của mô thức cũ, hoặc dấn thân mạnh mẽ hơn vào các vấn đề thời đại, qua đó làm nên những tác phẩm có tầm vóc mới.
Cuối tuần qua, Hội Nhà Văn TP Đà Nẵng tổ chức hội thảo '50 năm văn học thành phố Đà Nẵng: Tác giả và tác phẩm' nhằm đánh giá toàn diện diện mạo Văn học Đà Nẵng giai đoạn 1975 - 2025.
Sáng 6/12, Hội Nhà văn thành phố Đà Nẵng tổ chức hội thảo '50 năm văn học thành phố Đà Nẵng: Tác giả và tác phẩm' nhằm đánh giá toàn diện về diện mạo văn học Đà Nẵng 50 năm (1975 - 2025).
Vượt 500km đường xa, chúng tôi vào Đà Nẵng theo lời hẹn với nhà văn Thái Bá Lợi. Thành phố đón chúng tôi bằng biển xanh và nắng vàng rực rỡ. Theo chỉ dẫn của ông, chúng tôi tìm đến căn nhà hai tầng giản dị với mặt tiền sơn trắng, loáng thoáng rủ xuống vài dây leo sử quân tử xanh mướt. Người đàn ông đã ngoài tuổi 80 trước mặt tôi trông chỉn chu, nghiêm túc, không hề giống với những gì tôi hình dung suốt dọc đường tới đây...
Nhiều khi nhớ lại quãng đời đã qua, tôi thấy mình may mắn khi những năm đầu đến với nghề văn đã được sống và làm việc cùng đồng đội, thủ trưởng thật tốt bụng, khi đã độ lượng, tạo cơ hội cho mình được thể hiện hết khả năng. Một trong số những thủ trưởng tài hoa, đáng kính ấy là Thiếu tướng, nhà văn Nguyễn Chí Trung (1930- 2016) và Trại sáng tác Quân khu 5, một cơ quan nửa quân sự nửa dân sự, thành lập những năm đầu sau giải phóng, do ông làm 'Trại trưởng'.
Nghệ nhân nằm trên chiếc giường thấp trong một căn nhà gỗ, nền đất khá tuềnh toàng, chung quanh treo một vài bằng khen và một gói đồ chứa đựng các nhạc cụ, giữa nhà là bếp lửa âm ỉ đỏ. Một cán bộ văn hóa địa phương giải thích: Chính quyền đã hỗ trợ xây nhà, nhà ngay bên cạnh nhưng ông lại nhường cho con gái ở, còn ông bám lấy ngôi nhà ọp ẹp này, động viên mấy cũng cứ ở đây. Nhà văn Thái Bá Lợi đứng cạnh, chỉ vào bếp lửa và nói tiếp: Đơn giản chỉ vì ông không thể xa rời bếp lửa. Mà nhà bê-tông lót gạch làm sao có bếp lửa giữa nhà!
Tự thân, xã Bình Dương với lịch sử 3 lần được phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng là khối nam châm cực đại thu hút báo chí và giới văn nghệ sĩ tìm về. Nhưng nếu thiếu anh - Phan Đức Nhạn - cũng là người con nhiệt huyết của quê hương Bình Dương, thì số tác phẩm văn học và các bài báo, ca khúc không lần lượt ra đời nhiều đến thế, dày đến thế trong những năm gần đây.
Như một lời tri ân, sáng 24-5, tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Bình Dương (huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam), Hội Nhà văn Việt Nam, Nhà Xuất bản Hội Nhà văn phối hợp với các tác giả tổ chức ra mắt sách 'Khát vọng hòa bình'. Sự kiện có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận, Sở Văn hóa - thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam, lãnh đạo huyện Thăng Bình và đặc biệt hơn là nhiều nhân chứng, nhân vật mà sách đã đề cập.
Cho đến lúc này, tôi vẫn tự hỏi như một kẻ mộng du: Có phải trên thế gian này, có một vùng đất mang tên Bình Dương như những gì chúng ta đã được biết đến hay không?
Cho đến lúc này, tôi vẫn tự hỏi như một kẻ mộng du: Có phải trên thế gian này, có một vùng đất mang tên Bình Dương như những gì chúng ta đã được biết đến hay không?
Từ bao đời nay, văn học nghệ thuật (VHNT) luôn là mạch nguồn tinh thần bền bỉ trong hành trình dựng nước và giữ nước. Không chỉ là tiếng nói của tâm hồn dân tộc, VHNT còn là ngọn lửa nuôi dưỡng lý tưởng, là vũ khí sắc bén góp phần quan trọng trên mặt trận văn hóa - tinh thần, đồng hành cùng những bước chuyển mình của đất nước qua từng thời kỳ lịch sử.
Tiếp nối truyền thống hiếu học và văn học của vùng đất 'Ngũ phụng tề phi' Quảng Nam Đà Nẵng, đội ngũ sáng tác văn học của thành phố không ngừng lớn mạnh và cho ra đời nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật có chất lượng, đáp ứng nhu cầu bạn đọc và sự phát triển văn học nghệ thuật của thành phố.
Nghệ nhân nằm trên chiếc giường thấp trong một căn nhà gỗ, nền đất khá tuềnh toàng, chung quanh treo một vài bằng khen và một gói đồ chứa đựng các nhạc cụ, giữa nhà là bếp lửa âm ỉ đỏ. Một cán bộ văn hóa địa phương giải thích: Chính quyền đã hỗ trợ xây nhà, nhà ngay bên cạnh nhưng ông lại nhường cho con gái ở, còn ông bám lấy ngôi nhà ọp ẹp này, động viên mấy cũng cứ ở đây. Nhà văn Thái Bá Lợi đứng cạnh, chỉ vào bếp lửa và nói tiếp: Đơn giản chỉ vì ông không thể xa rời bếp lửa. Mà nhà bê-tông lót gạch làm sao có bếp lửa giữa nhà!
Nối tiếp truyền thống hiếu học và văn học của vùng đất 'Ngũ phụng tề phi' Quảng Nam - Đà Nẵng, 50 năm qua, các thế hệ nhà văn Đà Nẵng, đặc biệt là lớp nhà văn lão thành giàu kinh nghiệm sáng tác từ chiến tranh và các nhà văn trẻ sau Đổi mới 1986 năng động, nhiệt tâm, xông xáo, luôn gần gũi, gắn bó, động viên nhau cùng đi tiếp trên con đường sáng tạo văn chương nhọc nhằn mà cũng nhiều đam mê, hạnh phúc trên từng trang viết.
'Ở đây, những người chết còn sống hơn những người đang sống, bởi chúng ta mãi không quên về họ và có lý do, có động lực, có niềm tin để tiếp tục duy trì...'. Nhà thơ Trần Đăng Khoa - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đã thốt lên như vậy về đất và người Bình Dương, hy vọng chất liệu từ vùng 'cát cháy' anh hùng này sẽ là nguồn cảm xúc để Hội Nhà văn hoàn thành dự án văn học đầy tham vọng: 'Khát vọng Hòa Bình'
Sau 22 năm thành lập (2001-2023), Hội Nhà văn thành phố nỗ lực thu hút, tập hợp đội ngũ đông đảo các nhà văn đang sống và viết tại thành phố. Đến nay, có hơn 100 nhà văn các thế hệ từ trước và sau 1975, đặc biệt là lớp nhà văn lão thành giàu kinh nghiệm sáng tác trong kháng chiến và các nhà văn trẻ sau đổi mới năm 1986 năng động, nhiệt tâm, xông xáo luôn gần gũi, gắn bó, động viên nhau cùng đi tiếp trên con đường sáng tạo văn chương nhọc nhằn mà cũng nhiều đam mê, hạnh phúc trên từng trang viết.
26 năm định cư, lập nghiệp ở xứ người, với 5 cuộc triển lãm tranh cá nhân trong nước và 17 lần ở Tây Ban Nha chứng tỏ sức sáng tạo dồi dào không ngừng nghỉ của họa sĩ Nguyễn Phạm Thúy Hương (1969) - người phụ nữ Việt Nam quê gốc Đà Nẵng. Cô đã xác lập một kỷ lục khó ai bì kịp!
Những con đường dọc, ngang thành phố bỗng một ngày trở thành nỗi nhớ bởi sắc lá, màu hoa hay niềm kỳ vọng về hàng cây rợp bóng. Ở Đà Nẵng, đã không còn nhiều những hàng cây cổ thụ, nhưng cũng không thiếu sự trẻ trung, tươi mới của tán lá non tơ đang vươn mình chờ nắng…
Bây giờ chuyện thanh niên hay trung niên đột nhiên mến cảnh chùa muốn thoát tục xuống tóc đi tu là chuyện bình thường. Nhưng đã từng có một nhà văn, trưởng thành từ chiến tranh chống Mỹ, và cũng bước ra văn đàn từ những năm tháng ác liệt ấy, mà chợt... đi tu, mới lạ! Đó là nhà văn Thái Bá Lợi, bạn tôi.
Đến bây giờ, khi chiến tranh đã lùi xa gần nửa thế kỷ, người dân Bình Dương vẫn còn lưu truyền câu 'Đường về Bình Giang, đàng về Bình Dương'. Lối lái chữ đậm chất Quảng ấy sinh ra từ một thời khói lửa. Con sông Trường Giang nối từ cửa biển An Hòa (Núi Thành) ra Cửa Đại (Hội An) như 'đường mòn' 70 cây số trên nước, là lối đi về quen thuộc của cách mạng, để tránh đồn bốt dày đặc của địch. Đoạn giữa Trường Giang chảy qua Bình Giang và Bình Dương của vùng đông khốc liệt của Thăng Bình, phân đôi bờ Đông - Tây. Từ đây, cán bộ cách mạng về cơ sở ở Chợ Được (Bình Giang) hay về Bàu Bính, Lạc Câu (Bình Dương), một 'đường' một 'đàng' là thế.
Hội tụ tài hoa, niềm tin và sự khác lạ để làm nên cái Đẹp là dấu ấn 'Viết và Đọc' mang đến cho công chúng. Đến nay, ấn phẩm này đã đi trọn vẹn được 4 năm với 16 số, một chặng đường chưa quá dài nhưng không hề đơn giản, dễ dàng...
Chú Nguyễn Văn Giai - người nhen lên ngọn lửa, người ghi dấu công đầu trong việc thành lập Nhà xuất bản Đà Nẵng năm 1984, Giám đốc, Tổng Biên tập đầu tiên của Nhà xuất bản - đã ra đi ngày 31-10 -2022 sau thời gian chống chọi với bệnh tật.
Tôi còn nhớ, lần đầu tiên tôi biết nhạc rap là nhờ đọc TT&VH. Hồi đó chỉ biết chứ chưa thể nghe nhạc rap, vì đâu có phương tiện gì để nghe, nghe từ đâu? Hay như nhạc punk, tôi cũng biết được khi đọc báo TT&VH…
NXB Hội Nhà văn vừa ra mắt Tuyển tập Thái Bá Lợi gồm 5 quyển, tập 1: Truyện ngắn, bút ký; tập 2: Tiểu thuyết Thung lũng tình yêu, Thung lũng thử thách; Tập 3: Tiểu thuyết Bán đảo, Họ cùng thời với những ai, Trùng tu; Tập 4: Tiểu thuyết Khê ma ma, Minh sư; Tập 5: Tiểu thuyết Câu chuyện Đà Nẵng và những bài viết về nhà văn Thái Bá Lợi. Đây được xem là tuyển tập đầy đủ nhất các tác phẩm của nhà văn Thái Bá Lợi.
Thái Bá Lợi được xem là một trong số ít nhà văn viết về chiến tranh được bạn đọc chú ý và giới nghiên cứu lý luận văn học đánh giá cao. Bởi từ rất sớm, những năm sau 1975, ông đã có những tác phẩm về chiến tranh bằng một lối viết, một nhãn quan mới mẻ, vượt thoát khỏi không khí lãng mạn sử thi nặng về tuyên truyền, ca ngợi của dòng văn học chiến tranh thời bấy giờ.