Phú Thọ: Vướng mắc trong cung ứng dịch vụ công ích đô thị

Nhân viên Công ty cổ phần Môi trường và Công trình đô thị Phúc Yên chăm sóc cây hoa đường phố.

Nhiều vấn đề phát sinh trong quá trình chuyển đổi

Quản lý cây xanh, điện chiếu sáng, thoát nước, rác thải, vệ sinh môi trường, đèn tín hiệu giao thông... là những dịch vụ công ích thiết yếu ở các đô thị, diễn ra hằng ngày, không được phép gián đoạn. Tuy nhiên, việc thực hiện dịch vụ công ích đô thị tại tỉnh Phú Thọ đang bộc lộ không ít hạn chế do việc bàn giao tài sản công chưa xong, hạ tầng dịch vụ công ích có tính liên thông cao, hệ thống chiếu sáng, thoát nước và cây xanh vượt qua địa giới nhiều xã, phường.

Đơn cử, cơ quan quản lý chưa điều chỉnh định mức, đơn giá và dự toán phù hợp điều kiện thực tế, chưa xác định rõ ranh giới quản lý một số tuyến cây xanh liên xã, phường, dẫn đến tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót trong duy trì, chăm sóc. Bên cạnh đó, một số cán bộ cấp xã còn thiếu kinh nghiệm lập dự toán, tổ chức đấu thầu, ký kết và quản lý hợp đồng dịch vụ công ích, dẫn đến tiến độ triển khai không ít địa phương còn chậm.

Một số xã, phường trên địa bàn Phú Thọ phản ánh chưa được phân bổ kinh phí kịp thời để thanh toán cho đơn vị cung ứng dịch vụ.

Ông Vũ Minh Vi, Trưởng ban Quản lý dự án phường Phúc Yên cho biết, do thiếu kinh phí, phường phải ưu tiên điện chiếu sáng đối với các tuyến đường chính, duy trì thu gom rác, không để người dân phê bình, phản ánh. Việc ký hợp đồng đặt hàng theo từng tháng hoặc vài tháng cũng khiến các doanh nghiệp khó chủ động nhân lực, phương tiện và kế hoạch đầu tư dài hạn.

Vì thiếu kinh phí, các đơn vị cung ứng dịch vụ buộc phải giảm tần suất tưới, cắt tỉa cây, thay bóng điện và phải giảm số lần thu gom rác. Trên mạng xã hội, một số người dân tại khu vực Việt Trì, Vĩnh Yên bày tỏ lo ngại về việc tắt điện chiếu sáng đô thị, bóng điện hỏng không được thay kịp thời. Trong bối cảnh chuyển tiếp, việc duy trì dịch vụ công ích đô thị phụ thuộc rất lớn vào các doanh nghiệp cung ứng...

Hoàn thiện cơ chế đối với dịch vụ công ích đô thị

Sau triển khai chính quyền địa phương hai cấp, việc phân định trách nhiệm quản lý dịch vụ công ích đô thị được tỉnh Phú Thọ quan tâm chỉ đạo, thực hiện theo từng giai đoạn, ngày càng rõ ràng và hoàn thiện hơn. Trong giai đoạn chuyển tiếp từ tháng 7/2025 đến hết năm 2025, các hợp đồng dịch vụ công ích được bàn giao và tiếp nhận theo địa giới hành chính mới. Riêng các hợp đồng của thành phố Việt Trì giao Trung tâm Phát triển quỹ đất Phú Thọ tiếp nhận theo mô hình đặc thù đô thị.

Ông Hà Xuân Tưởng, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng cho biết: “Từ tháng 1/2026 đến nay, các xã, phường thực hiện quản lý dịch vụ công ích theo địa giới hành chính mới, nguồn kinh phí được phân bổ trực tiếp về ngân sách cấp xã”. Trách nhiệm quản lý được phân định theo hai tầng gồm: Ở cấp tỉnh, Trung tâm Phát triển quỹ đất Phú Thọ và Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Vĩnh Phúc chịu trách nhiệm quản lý toàn bộ dịch vụ liên xã, liên phường, hạ tầng kỹ thuật dùng chung không thể phân tách theo địa giới.

Các xã, phường chịu trách nhiệm toàn diện về lập dự toán, tổ chức lựa chọn nhà thầu, ký và quản lý hợp đồng, nghiệm thu, thanh quyết toán và quản lý tài sản công phục vụ dịch vụ công ích trên địa bàn. Sở Xây dựng giữ vai trò tham mưu, ban hành định mức, đơn giá và kiểm tra trong khi Sở Tài chính chủ trì thẩm định dự toán kinh phí, hướng dẫn phân bổ ngân sách và phối hợp hướng dẫn quy trình tài chính cho cấp xã. Sở Xây dựng đang xây dựng ba bộ định mức kinh tế-kỹ thuật đối với dịch vụ sự nghiệp công và sản phẩm, dịch vụ công ích đô thị, gồm chiếu sáng, cây xanh, thoát nước. Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng đơn giá vệ sinh môi trường, thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt.

Hiện nay, tỉnh Phú Thọ cho phép áp dụng phương thức đặt hàng tạm thời để bảo đảm dịch vụ không bị gián đoạn. Từ tháng 6/2026, các xã, phường và đơn vị cấp tỉnh chính thức chuyển sang hình thức đấu thầu. Vừa qua, một số địa phương đã hoàn thành đấu thầu như phường Vân Phú, song cũng có những đơn vị chưa đủ cơ sở lập dự toán và tổ chức đấu thầu như Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Vĩnh Phúc. Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Xuân Quang đánh giá: “Nhìn chung, trong suốt giai đoạn chuyển đổi kể từ ngày 1/7/2025, dịch vụ công ích đô thị trên địa bàn tỉnh cơ bản được duy trì liên tục, không xảy ra đứt gãy dịch vụ ở cấp độ ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và sinh hoạt của nhân dân”.

Những khó khăn trong duy trì dịch vụ công ích đô thị không chỉ là vấn đề của Phú Thọ mà là tình trạng chung của cả nước. Trong quá trình giải quyết, xử lý vướng mắc này, các địa phương cần có lộ trình tái cấu trúc mô hình quản lý đô thị theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, phù hợp đơn vị hành chính mới. Đồng thời, nghiên cứu, ban hành sớm quy định về tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ công ích và cơ chế nghiệm thu, kiểm định chất lượng thống nhất trên địa bàn; phân bổ đầy đủ kinh phí về ngân sách cấp xã và bố trí kinh phí hoàn thành phân tách kỹ thuật hệ thống chiếu sáng liên xã, phường, đào tạo cán bộ quản lý dịch vụ công ích đô thị.