Việt Nam đang từng bước hình thành các mạng lưới chuyên gia, trí thức người Việt trên toàn cầu, hướng tới huy động nguồn lực chất lượng cao cho những bài toán công nghệ chiến lược.
Trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao (CLC) ngày càng gay gắt, việc thu hút và giữ chân người tài đang trở thành yêu cầu đặt ra đối với nhiều địa phương. Với Ninh Bình, đây là nền tảng để thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, xây dựng tỉnh theo hướng hiện đại, xanh và giàu bản sắc trong giai đoạn mới.
Trước những yêu cầu đặt ra đối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cũng như mục tiêu lọt vào top 200 thành phố đổi mới sáng tạo toàn cầu vào năm 2030 mà thành phố Hải Phòng hướng tới, các cơ quan quản lý nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp trên địa bàn đang tập trung giải bài toán nguồn nhân lực chất lượng cao.
Nghị quyết của Bộ Chính trị nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh thu hút, kết nối và phát huy hiệu quả đội ngũ chuyên gia, trí thức, nhà khoa học và nhân tài người Việt Nam ở nước ngoài trong các lĩnh vực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học…
Thay vì tập trung thu hút nhân tài vào khu vực hành chính, Việt Nam đang định hướng xây dựng hệ sinh thái phát triển nhân tài quốc gia, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực. Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các ngành công nghệ chiến lược và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (HANOISME) nhận định, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cần trở thành những 'trạm kết nối chiến lược' giữa nguồn lực quốc tế với nhu cầu phát triển trong nước.
Để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển, Việt Nam không chỉ cần cơ chế đột phá mà còn phải kiến tạo một hệ sinh thái đủ hấp dẫn để nhân tài phát huy năng lực và cống hiến lâu dài.
Trong cuộc cạnh tranh nhân tài toàn cầu, lợi thế không chỉ đến từ chính sách đãi ngộ mà còn từ khả năng kết nối tri thức. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy đối ngoại đang trở thành một mắt xích trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của nhiều quốc gia.
Ông Steve Bùi, Chủ tịch Tập đoàn Delta E&C, Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Việt-Trung nhận thấy, Việt Nam đã có những bước đi đúng hướng trong việc hình thành các chiến lược để thu hút và phát triển ngoại giao nhân tài.
TPHCM triển khai đồng bộ các cơ chế mới của Chính phủ về thu hút chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực chất lượng cao đến làm việc.
Từ thị thực dành cho chuyên gia đến mạng lưới kết nối học giả và nhà khoa học toàn cầu, nhiều quốc gia đang đẩy mạnh thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua đối ngoại, hình thành xu hướng mới được gọi là Talent Diplomacy (ngoại giao nhân tài).
Trong cuộc đua làm chủ trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học… lợi thế cạnh tranh của mỗi quốc gia ngày càng phụ thuộc vào chất lượng nguồn nhân lực hơn là tài nguyên thiên nhiên. Những đề xuất về cơ chế đãi ngộ đặc biệt dành cho đội ngũ tham gia phát triển công nghệ chiến lược được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong thu hút và giữ chân nhân tài.
Để thu hút và giữ chân chuyên gia, trí thức Việt Nam ở nước ngoài, cần xây dựng một hệ sinh thái phát triển toàn diện, nơi người tài được trao niềm tin, cơ hội, điều kiện cống hiến lâu dài.
Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài phải tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Đây là yêu cầu của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khi làm việc với Bộ Nội vụ chiều 14/7, cho ý kiến vào Đề án Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài trong kỷ nguyên mới. Phó Thủ tướng đánh giá Bộ Nội vụ đã chuẩn bị Đề án rất công phu, trách nhiệm, đầy đủ và kỹ lưỡng.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu Đề án Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài phải xác định đúng các lĩnh vực, nhóm nhân tài trọng điểm, phục vụ phát triển nhanh, bền vững; đồng thời xây dựng cơ chế liên thông giữa khu vực công và tư để phát hiện, thu hút và phát huy hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao.
Dự thảo Luật Phát triển đô thị đã mở ra hướng đi mới nhưng vẫn cần thêm các cơ chế đủ mạnh để Thành phố Hồ Chí Minh thật sự trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và đô thị toàn cầu của khu vực.
Hiện nay, việc thu hút được người tài mới chỉ là bước khởi đầu để trí tuệ Việt Nam phát triển và vươn xa. Điều quan trọng hơn là xây dựng một hệ sinh thái đủ mạnh để các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nhân Việt Nam ở khắp năm châu có môi trường nghiên cứu, sáng tạo và cống hiến lâu dài cho sự phát triển của đất nước.
Chính sách thu hút, sử dụng nhân tài còn thiếu đồng bộ, chế độ đãi ngộ chưa đủ cạnh tranh, tiềm ẩn nguy cơ 'chảy máu chất xám'.
Các cơ chế vượt trội về tiền lương, thu nhập, quyền tự chủ học thuật và hỗ trợ nghiên cứu đang mở ra cơ hội mới để thu hút, giữ chân đội ngũ nhân tài khoa học công nghệ. Cùng với việc hoàn thiện hành lang pháp lý, khâu tổ chức thực hiện được kỳ vọng sẽ quyết định hiệu quả của các chính sách trong thực tiễn.
Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo của khu vực, TPHCM không chỉ cần cơ chế đột phá hay hạ tầng hiện đại mà trước hết phải sở hữu nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong kỷ nguyên kinh tế số và trí tuệ nhân tạo, con người chính là lợi thế cạnh tranh cốt lõi, là yếu tố quyết định năng lực phát triển bền vững và tầm vóc của một đô thị toàn cầu.
Trong cuộc cạnh tranh nhân lực toàn cầu, đào tạo người giỏi mới là bước khởi đầu. Muốn biến nhân lực chất lượng cao thành động lực phát triển, Việt Nam cần một hệ sinh thái đủ mạnh để thu hút chuyên gia, trọng dụng nhân tài, gắn nhà trường với doanh nghiệp và mở rộng hợp tác quốc tế, qua đó khơi thông nguồn lực trí tuệ cho mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
Tuy nhiên, nước này cũng đang đối diện với bài toán giữ chân nhân tài...
Trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu, trí tuệ nhân tạo (AI), chip bán dẫn và các ngành khoa học mới đang trở thành thước đo sức mạnh quốc gia. Cùng với đó, dòng di cư chất xám cũng dịch chuyển mạnh, mở ra cuộc đua mới trong thu hút và giữ chân nhân tài.
Để không chỉ dừng lại ở vai trò một quốc gia tiêu thụ hay gia công, Việt Nam cần một chiến lược tổng thể và táo bạo thông qua việc thu hút nhân tài, cải cách giáo dục và thắt chặt hợp tác quốc tế.