Nông dân tập trung chăm sóc lúa xuân thời kỳ đẻ nhánh

Do nắng hạn kéo dài, sâu bệnh như ốc bươu vàng, rầy nâu… xuất hiện rải rác tại một số đồng ruộng.

Xã Hòa An - vùng sản xuất lúa trọng điểm của tỉnh đang được phủ lên một màu xanh của mạ non vừa bén rễ. Không khí lao động trên cánh đồng nhộn nhịp, khẩn trương. Vụ đông - xuân năm nay, toàn xã Hòa An gieo cấy được 548 ha, đạt gần 99% kế hoạch đề ra. Tại khu vực cánh đồng xóm 11, bà Chu Thị Chuyên đang làm cỏ cho lúa. Vụ này, gia đình bà tận dụng tối đa diện tích đất để gieo cấy các giống lúa chất lượng cao như J02 và Tam Nông.

Bà Chuyên chia sẻ về nỗi vất vả những ngày qua: Thời tiết năm nay khắc nghiệt quá. Nắng nóng, khô hạn kéo dài suốt từ trước Tết đến giờ, mãi vừa rồi mới có được một trận “mưa vàng” tưới tắm cho đồng ruộng. Cây lúa cấy xuống được hơn 20 ngày rồi, đang bước vào giai đoạn đẻ nhánh. Đây là lúc cây lúa cần chăm sóc nhất. Đến thời điểm này, gia đình tôi đã bón xong một lần đạm và một lần bón thúc rồi. Giờ phân đã no, chỉ cần đủ nước là lúa sẽ phát triển tốt.

Kinh nghiệm trồng lúa lâu năm chỉ cho bà Chuyên thấy, cái nắng giao mùa kết hợp với những cơn mưa rào bất chợt chính là môi trường lý tưởng để sâu bệnh phát sinh. Vì vậy, ngay từ sau khi cấy, bà đã chủ động phun thuốc phòng trừ bệnh vàng lá, rầy nâu và sâu cuốn lá. Do đó, bà Chuyên áp dụng phương pháp truyền thống, làm cỏ kết hợp sục bùn giúp đất tơi xốp, rễ lúa phát triển mạnh, bám sâu, kích thích cây đẻ nhánh chống lại sâu bệnh và phát quang hết bờ bụi rậm rạp quanh ruộng để bọ xít, sâu rầy không có chỗ trú ngụ.

Người dân xóm 11, xã Hòa An phun thuốc phòng trừ ốc bươu vàng cho lúa xuân cấy muộn.

Tại cánh đồng An Phú, vùng chuyên canh lúa nổi tiếng của xã, nơi không trồng cây thuốc lá mà tập trung cấy lúa chất lượng cao, như Khang Dân, Đoàn Kết, đặc biệt là các giống lúa Nhật đã trở thành thương hiệu gạo ngon được đông đảo người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh biết đến.

Gia đình ông Sầm Văn Tám vừa mới hoàn thành việc gieo cấy lúa sau khi thu hoạch xong vụ ngô xuân. Cây mạ mới cắm xuống bùn còn non nớt đã trở thành mục tiêu tấn công hàng đầu của nạn ốc bươu vàng nên ông Tám đã phun thuốc phòng trừ ốc bươu vàng tuân thủ tuyệt đối nguyên tắc "4 đúng": đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng cách. Ông Tám chia sẻ, trời đang nắng nóng, nếu phun thuốc vào buổi trưa thì thuốc bốc hơi hết, còn gây hại cho lúa. Nên từ tờ mờ sáng, hoặc đợi đến chiều muộn tắt nắng mới mang bình ra phun. Cùng với đó, Nhà nước hỗ trợ xi măng, sau tết bà con trong xóm đã tham gia ngày công làm xong tuyến kênh mương dài 250 m. Nhờ tuyến mương bê tông này mà nước từ hồ Nà Tấu được dẫn thẳng về tận chân ruộng. Dù mấy tháng qua trời hạn hán, cánh đồng An Phú vẫn duy trì mực nước ổn định để lúa phát triển.

Phó Chủ tịch UBND xã Hòa An Chu Phương Thanh cho biết: Địa phương luôn chú trọng vào công tác hướng dẫn bà con chuyển đổi cơ cấu cây giống, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Xã mạnh dạn đưa các giống lúa chất lượng cao như J02, J03 (lúa Nhật) và Koshi vào gieo trồng đại trà. Giống lúa J02 là giống lúa thuần dòng Japonica có nguồn gốc từ Nhật Bản. Ưu điểm của nó là đẻ nhánh rất khỏe, bộ lá xanh đậm, hạt bầu xếp xít nhau, tỷ lệ hạt lép cực kỳ thấp. Đặc biệt, giống này chống đổ ngã và chịu sâu bệnh rất tốt. Về chất lượng, gạo J02 dẻo, thơm, cơm mềm, ngon. Nếu bà con chăm sóc đúng kỹ thuật, năng suất lúa J02 có thể đạt tới 63,7 tạ/ha, cao hơn giống lúa thường đến hơn 7 tạ. Từ năm 2021, sản phẩm gạo Nhật Cao Bằng trồng tại đất này đã được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh,

Vụ đông - xuân này, thực hiện chương trình của tỉnh, xã Hòa An tiếp tục triển khai mô hình 3 ha lúa giống mới tại xóm 11 và Nà Mè. Đồng thời, giao nhiệm vụ cho Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã bám sát đồng ruộng, hướng dẫn người dân kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh.

Theo đồng chí Đoàn Thị Thuấn, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt tỉnh, vụ xuân năm nay, toàn tỉnh gieo cấy được trên 3.324 ha lúa, đạt hơn 90% kế hoạch. Đa số diện tích đang trong giai đoạn hồi xanh, đẻ nhánh. Tuy nhiên, do diễn biến thời tiết khắc nghiệt, nắng hạn kéo dài, một số đối tượng sâu bệnh hại như ốc bươu vàng, rầy nâu, rầy lưng trắng, ruồi đục nõn, bệnh khô vằn… đã xuất hiện rải rác.

Tuy nhiên, nhờ sự chủ động phòng trừ từ sớm, mật độ sâu bệnh hiện nay phổ biến ở mức nhẹ, cục bộ chỉ từ 1 - 2 con/ m2. Tại Hòa An, mật độ ốc bươu vàng phổ biến chỉ 1 con/m2, chỗ cao nhất là 2 - 3 con/m2, diện tích nhiễm khoảng 1,5 ha, thấp hơn nhiều so với cùng kỳ năm trước và chưa đến ngưỡng gây hại nặng.

Lãnh đạo UBND xã và cán bộ nông nghiệp Hòa An kiểm tra lúa xuân đang thời kỳ để nhánh.

Để quản lý tốt dịch bệnh và dinh dưỡng cho lúa trong thời điểm đẻ nhánh, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Hòa An Lý Thị Thủy đã đưa ra những khuyến cáo kỹ thuật mang tính "cẩm nang" rất thiết thực: Nước là máu của cây lúa. Giai đoạn đầu sau khi cấy khoảng 30 ngày, bà con chỉ nên giữ mức nước xăm xắp trên mặt ruộng từ 1 - 2 cm. Mực nước nông sẽ giúp ánh nắng mặt trời làm ấm gốc lúa, kích thích cây đẻ nhánh tối đa. Tuy nhiên, từ ngày thứ 30 - 35 ngày sau cấy, bà con phải “rút cạn nước” để phơi ruộng vài ngày. Việc này nhằm không cho lúa đẻ nhánh vô hiệu (những nhánh sinh ra muộn, không thể trổ bông), ép cây tập trung dinh dưỡng nuôi những nhánh cái cho thật mập mạp. Khi bước vào giai đoạn lúa làm đòng (từ 40 ngày sau cấy), giữ mực nước ổn định để cây trổ bông. Về chế độ phân bón, phải cân đối tỷ lệ đạm - kali. Việc bón lót trước khi cấy phải ưu tiên phân hữu cơ, phân chuồng đã ủ hoai mục, không bón phân tươi để tránh ngộ độc hữu cơ cho rễ.

Đến giai đoạn cây đang đẻ nhánh như hiện nay, bà con cần chú ý công thức bón thúc: 60% đạm và 40% kali. Nhưng khi lúa bước vào giai đoạn làm đòng thì đảo ngược tỷ lệ: Chỉ còn 40% đạm và tăng lên 60% kali. Nếu bón thừa đạm lúc lúa làm đòng, lá lúa sẽ xanh mướt um tùm, mềm yếu, rầy nâu và sâu cuốn lá sẽ kéo đến cắn phá, đồng thời lúa rất dễ bị đổ rạp khi gặp mưa to gió lớn. Kali sẽ giúp thân lúa cứng cáp, hạt lúa mẩy, chắc hạt.

Cùng với những giải pháp về kỹ thuật canh tác, hiện nay Công ty TNHH Một thành viên Thủy nông tỉnh đang chỉ đạo các Trạm thủy nông tăng cường kiểm tra, tu sửa kênh mương, vận hành hợp lý các trạm bơm, hồ đập. Mục tiêu kép được đặt ra là vừa chống hạn cứu lúa, vừa sẵn sàng các phương án tiêu úng khi mùa mưa bão sắp đổ về.