Những người muôn năm cũ

Con đường làng nhuốm bụi đỏ ngày nào nay đã được bê tông hóa. Nhưng, vẫn còn đó cây xoan già, vỏ xù xì mang dấu tích thời gian, lặng lẽ tỏa mát, nở hoa khi mùa sang.

Dòng sông tuổi thơ - Ảnh Minh Linh

Rảnh rỗi, tôi vẫn đến thăm “cây xoan thời hoa nắng” của mình. Ngày ấy, học sinh cấp 1, cấp 2 (nay gọi là bậc tiểu học và THCS) đều đi bộ tới trường. Khoảng cách từ nhà tới trường tầm 2km, chúng tôi đi theo nhóm, thành từng nhóm dài, ồn ã cả góc đường. Những hôm trời nắng gắt, chúng tôi lại chọn gốc xoan đầu ngõ để nghỉ ngơi trước khi về nhà. Chưa hết, những lúc bị bố mẹ la mắng, chúng tôi lại lân la đến bên gốc xoan ngồi tỉ tê khóc. Khóc lóc chán chê, rồi về nhà.

Mới 12, 13 tuổi, nhưng lũ trẻ ở vùng nông thôn thời ấy đã biết giúp bố mẹ làm bao nhiêu việc nhà, từ chăm em, hái rau đến nấu cơm mỗi ngày. Hồi ấy, tôi thường ghen tị với các bạn cùng trang lứa được đi chăn trâu bò, bởi, chỉ cần lùa “bọn nó” ra đồng, các bạn có thể thỏa thích đọc sách. Mùa đông lạnh thì nhóm củi sưởi ấm. Được trải nghiệm không gian bao la của thiên nhiên mỗi ngày nên trí tưởng tượng của các bạn ấy rất phong phú, những câu chuyện các bạn kể luôn ly kỳ, hấp dẫn, là tâm điểm chú ý của cả lớp...

Đi chợ quê là trải nghiệm thú vị của nhiều người. Bởi, chỉ cần dạo một vòng chợ là bạn hiểu về thói quen canh tác, phương ngữ, bản sắc văn hóa con người vùng quê ấy. Từ nhỏ, tôi đã gắn bó với chợ Mỹ Đức, một ngôi chợ nổi tiếng sầm uất những năm 1980-1990 của thế kỷ XX của huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình (cũ). Bà ngoại tôi làm nghề buôn bán ở chợ, tôi thường giúp bà soạn hàng. Hồi ấy, hàng hóa chủ yếu lưu thông bằng tàu hỏa. Vì thế, mỗi khi tàu dừng tại ga Mỹ Đức, tư thương chuyển hàng xuống, chúng tôi đi nhận hàng rồi mang về cho bà ngoại.

Hàng hóa chủ yếu là đường, mì chính, mì tôm…, những thứ thiết yếu hằng ngày nhưng do cơ chế bao cấp, hoạt động giao thương chưa phát triển nên việc mua được những mặt hàng này không phải chuyện dễ. Nhưng bà ngoại tôi làm được điều đó. Các bà, các mẹ đến mua hàng của bà rất đông. Sau này, lớn lên, tôi mới hiểu do bà tính rộng rãi, thương người, bán hàng giá rẻ, lại hay cho người nghèo nên họ tìm đến bà để mua. Tiếc rằng bà ngoại tôi bị bệnh nặng nên mất sớm. Trong gia đình, không ai nối nghiệp buôn bán của bà.

Một góc chợ Mỹ Đức hôm nay - Ảnh Minh Linh

Bây giờ, hơn 35 năm đã trôi qua, chợ Mỹ Đức vẫn nằm bên sông Cẩm Lý. Trước đây, người dân ở xã Lệ Thủy (xã Lộc Thủy, An Thủy, Phong Thủy cũ) vẫn ngược thuyền theo sông đưa tôm, cá, gạo lúa lên chợ Mỹ Đức bán và mua đặc sản vùng bán sơn địa như mít, sắn, khoai về. Các loại hàng hóa ở chợ Mỹ Đức ngày ấy cũng nhiều và rẻ hơn các chợ trong vùng.

Gian hàng bà ngoại ngày xưa, nay đã được chị tiểu thương khác thay thế. Thế hệ của bà, nhiều người đã về thiên cổ. Không gian sầm uất của chợ Mỹ Đức xưa cũng chỉ còn trong quá vãng. Bởi quê tôi bây giờ đã xuất hiện nhiều cửa hàng tiện lợi, siêu thị vừa và nhỏ đang dần thay thế phương thức mua bán truyền thống xưa.

Gần chợ Mỹ Đức ngày trước là dãy quán may áo quần. Chú Bình, chú Soa là những thợ may nổi tiếng thời đó. Các con trai chú cũng bằng tuổi tôi, học xong cấp 2 các bạn vào TP. Hồ Chí Minh làm nghề may. Nghe nói bây giờ, các bạn đã thành đạt, trở thành chủ xưởng may lớn. Điều thú vị là dù tuổi già sức yếu, chú Bình, chú Soa vẫn duy trì nghề may. Khách hàng của chú vẫn là các bà, các mẹ ở quê, quen lối ăn mặc giản dị, mộc mạc. Nhìn các chú say sưa với đường kim, mũi chỉ, tôi chợt nghĩ, đôi lúc con người ta làm việc không phải vì mưu sinh mà vì thói quen, vì muốn níu kéo thời vàng son trai trẻ…

Ga Mỹ Đức hôm nay - Ảnh Minh Linh

Trong cuộc sống tất bật này, một ngày nào đó, bạn không còn gặp bác thợ sửa khóa già ngồi bên gốc bàng quen thuộc; bạn không còn thấy bà bán rau ở góc chợ… rồi bạn sẽ buồn, sẽ thấy tiếc nuối. Họ cũng như bà ngoại của tôi, cũng như chú thợ may già ngày nào… Họ là những người muôn năm cũ, là ký ức ngọt ngào của tuổi thơ.