Những mánh khóe lừa đảo trên không gian mạng: Đừng để mắc bẫy!

Lừa đảo tài chính "nở rộ"

Tình trạng người dân bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản do các đối tượng mạo danh cơ quan chức năng như: Công an; cơ quan tư pháp; cán bộ đăng kiểm... tiếp tục diễn biến phức tạp. Phần lớn nạn nhân đều tin rằng mình đang làm việc với cơ quan chức năng, hoặc bị dồn vào trạng thái lo sợ đến mức không kịp suy xét. Tuy nhiên, nhờ sự vào cuộc quyết liệt, kịp thời của lực lượng Công an và sự phối hợp của các ngân hàng, nhiều vụ việc đã được phát hiện và ngăn chặn trước khi tiền rơi vào tay các đối tượng.

Tại Nghệ An, lực lượng Công an nhiều lần kịp thời can thiệp và ngăn chặn các vụ lừa đảo có giá trị lớn. Cụ thể, vào ngày 16/11/2025 vừa qua, Công an xã Đông Lộc đã kịp thời ngăn chặn vụ việc ông N.H.Q. (SN 1948) suýt chuyển 300 triệu đồng theo yêu cầu của các đối tượng tự xưng là Công an. Các đối tượng thông báo sai sự thật về việc ông Q. có liên quan đến các vụ án lớn về ma túy và đường dây rửa tiền. Rất may, khi nhận được thông tin, cán bộ Công an xã Đông Lộc đã nhanh chóng tiếp cận, kịp thời trấn an tinh thần và giải thích để ngăn chặn ông Q. chuyển tiền.

Công an xã Đông Lộc tuyên truyền cho ông N.H.Q các hình thức lừa đảo trên mạng. Ảnh: Tư liệu

Trước đó, ngày 30/10/2025, Công an xã Quỳnh Tam cũng đã ngăn cản thành công trường hợp chị N.T.Y. trước khi chị kịp chuyển 100 triệu đồng. Các đối tượng đã mạo danh Đại tá Công an thành phố Hà Nội, thông báo chị Y. liên quan đến vụ án ma túy và rửa tiền. Đáng nói, chúng còn dàn dựng bối cảnh cơ quan điều tra đang làm việc, sử dụng hình thức gọi video đứng trước phông nền giả giống như phòng thẩm vấn với phù hiệu công an để đe dọa tinh thần nạn nhân. Nhờ nhân viên ngân hàng nhận thấy sự bất thường và báo ngay cho Công an xã, lực lượng chức năng đã kịp thời có mặt, trấn an tinh thần chị Y...

Những tình huống trên chỉ là một phần nhỏ trong hàng trăm vụ việc được lực lượng Công an trên cả nước phát hiện và ngăn chặn mỗi năm. Điểm chung là nạn nhân đều bị đẩy vào trạng thái tâm lý hoảng sợ hoặc được dẫn dắt bởi các kịch bản có chủ đích của đối tượng. Chúng thường mượn danh những cơ quan có tính pháp lý cao như Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, hoặc giả dạng nhân viên bưu điện, ngân hàng. Sau đó, bằng cách dùng lời đe dọa, gửi giấy tờ giả mạo, hoặc dựng các trường hợp “đang điều tra”, chúng yêu cầu người dân chuyển tiền để “phục vụ xác minh”. Kẻ lừa đảo tận dụng công nghệ để giả lập cuộc gọi video, tạo tài liệu giả với con dấu, logo y như thật. Có trường hợp kẻ lừa đảo còn chiếm quyền điều khiển điện thoại nạn nhân để tự chuyển tiền. Đặc biệt, tâm lý muốn “giải quyết nhanh cho xong việc”, ngại tiếp xúc với cơ quan Công an hoặc không phân biệt được quy trình làm việc, khiến nhiều người dễ dàng làm theo yêu cầu của kẻ xấu.

Mặc dù các vụ lừa đảo mạo danh cơ quan công quyền vẫn tiếp diễn, tội phạm công nghệ cao liên tục phát triển các kịch bản mới, nhắm vào nhiều đối tượng và tâm lý khác nhau.

Công an xã Nghĩa Đàn và cán bộ ngân hàng đã kịp thời ngăn chặn một người dân chuẩn bị chuyển tiền cho đối tượng lừa đảo. Ảnh: CACC

Một thủ đoạn phổ biến hiện nay là "Lừa đảo đầu tư lợi nhuận siêu khủng". Các đối tượng lập ra các sàn giao dịch hoặc ứng dụng đầu tư giả mạo (forex, tiền ảo), sử dụng hình ảnh chuyên gia để mời chào. Chúng tạo lợi nhuận cao ban đầu để dụ nạn nhân nạp thêm tiền. Khi số tiền lớn đã được nạp, sàn sẽ "biến mất" hoặc đưa ra các lý do kỹ thuật để không cho nạn nhân rút tiền, dẫn đến mất trắng.

Một hình thức khác là "Tuyển cộng tác viên việc nhẹ lương cao" qua mạng xã hội, nhắm vào học sinh, sinh viên, hoặc những người muốn kiếm thêm thu nhập. Kẻ lừa đảo yêu cầu cộng tác viên thực hiện các nhiệm vụ đơn giản như đặt đơn hàng ảo, hứa hẹn hoa hồng cao. Tuy nhiên, để bắt đầu công việc, nạn nhân phải nạp một khoản tiền nhỏ (tiền ký quỹ hoặc tiền cọc đơn hàng). Sau khi nhận được tiền, đối tượng lừa đảo chặn mọi liên lạc.

Đặc biệt, thủ đoạn "Giả mạo tin nhắn/email ngân hàng" vẫn là mối đe dọa thường trực. Kẻ gian gửi tin nhắn hoặc email giả mạo, thông báo về việc tài khoản bị khóa hoặc có giao dịch bất thường, kèm theo đường link giả mạo cổng thông tin ngân hàng. Nếu người dùng không cảnh giác và nhập thông tin đăng nhập, mã OTP, kẻ xấu sẽ chiếm đoạt quyền truy cập và tự thực hiện các lệnh chuyển tiền. Những thủ đoạn này là minh chứng rõ ràng cho việc mỗi người dân cần tuyệt đối không cung cấp mã OTP, thông tin ngân hàng cho bất kỳ ai.

Nâng cao nhận thức về an ninh tài chính

Thực tế cho thấy, trong nhiều vụ lừa đảo, nạn nhân thường rơi vào trạng thái hoảng loạn và thiếu bình tĩnh, dẫn đến việc không kịp nhận diện thủ đoạn của các đối tượng. Đây chính là “điểm yếu” mà tội phạm công nghệ cao triệt để khai thác.

Giải pháp quan trọng hàng đầu lúc này là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức phòng chống lừa đảo tài chính một cách sâu rộng, liên tục và phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là đối với người cao tuổi, những người ít tiếp xúc với công nghệ. Lực lượng công an địa phương cũng cần duy trì và mở rộng các kênh cảnh báo nhanh qua mạng xã hội, Cổng thông tin điện tử, loa truyền thanh, và các tờ rơi.

Hệ thống ngân hàng cần tiếp tục nâng cấp các biện pháp xác thực, nhằm hạn chế tối đa rủi ro trong giao dịch, như tăng cường công tác bảo mật, cảnh báo các dấu hiệu bất thường như giao dịch số tiền lớn đột ngột... Đặc biệt, cần nâng cao nhận thức cho các nhân viên ngân hàng các kỹ năng phát hiện rủi ro và quy trình phối hợp khẩn cấp với cơ quan Công an khi gặp các trường hợp nghi vấn chuyển số tiền lớn bất thường.

Ở cấp độ cá nhân, mỗi người dân cần chủ động trang bị cho mình những kỹ năng cơ bản nhưng mang tính quyết định trong phòng tránh lừa đảo tài chính: Tuyệt đối không chuyển tiền theo yêu cầu của bất kỳ tổ chức nào qua điện thoại, đặc biệt khi nội dung liên quan đến pháp luật hoặc mang tính đe dọa; Không cung cấp mã OTP, thông tin ngân hàng cho bất kỳ ai; Luôn kiểm tra kỹ thông tin người nhận trước khi giao dịch, nhất là với khoản tiền lớn.

Trong bối cảnh tội phạm lừa đảo tài chính ngày càng biến hóa phức tạp, việc lực lượng Công an và hệ thống ngân hàng liên tiếp ngăn chặn thành công các vụ chuyển khoản đáng ngờ là minh chứng cho sự chủ động, trách nhiệm và hiệu quả của hệ thống phòng vệ an ninh tài chính hiện nay. Tuy nhiên, chỉ dựa vào cơ quan chức năng là chưa đủ. Mỗi người dân cần xây dựng một “lá chắn an ninh” cho chính mình, cho người thân và cho cộng đồng bằng việc nâng cao nhận thức, cảnh giác trong từng thao tác giao dịch.