Những bước chân 'ngược ngàn'

Đoàn công tác Công an tỉnh Thanh Hóa thăm, tặng quà gia đình liệt sĩ Thao Văn Súa tại xã Pù Nhi.

Còn tại xã Nhi Sơn, câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Thao Văn Súa vẫn được nhắc lại mỗi mùa mưa. Năm 2019, khi bão số 3 đổ vào địa bàn, anh rời nơi trú ẩn, đi từng nhà vận động bà con sơ tán. Trong đêm, anh đưa được nhiều người ra khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở. Trên đường quay lại kiểm tra, anh bị đất đá vùi lấp. Cũng trong đêm đó, lũ cuốn trôi ngôi nhà của gia đình anh, để lại vợ và 3 con nhỏ giữa cảnh trắng tay.

Hai câu chuyện, hai thời điểm khác nhau nhưng cùng để lại những gia đình thiếu vắng người trụ cột. Trong nhiều năm sau đó, lực lượng công an cơ sở, các đoàn thể và đồng đội đã duy trì việc thăm hỏi, hỗ trợ, giúp đỡ các gia đình ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, việc hỗ trợ chủ yếu dựa vào từng đơn vị, từng cá nhân, chưa có sự thống nhất về cách làm và thời gian duy trì.

Từ đầu năm 2026, Chương trình số 01 của Giám đốc Công an tỉnh về đỡ đầu, hỗ trợ, chăm sóc trẻ em mồ côi, trẻ có hoàn cảnh khó khăn được triển khai đồng bộ trên toàn tỉnh. Những việc trước đây mang tính tự nguyện, rời rạc nay được tập hợp, chuẩn hóa thành một cách làm thống nhất. Từng trường hợp được rà soát từ cơ sở, lập hồ sơ cụ thể, phân công đơn vị nhận đỡ đầu, giao trách nhiệm rõ đến từng tổ chức, cá nhân. Việc hỗ trợ không dừng ở kinh phí, mà gắn với theo dõi việc học tập, sinh hoạt và định hướng lâu dài cho các em. Từ cách làm đó, việc chăm lo cho gia đình các liệt sĩ và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn không còn là những hỗ trợ ngắn hạn, mà trở thành quá trình đồng hành có kế hoạch, có người theo sát. Bình yên - vì thế không chỉ là sự yên tĩnh sau biến cố, mà là việc những gia đình phía sau được giữ lại, những đứa trẻ tiếp tục đến trường, có nơi để dựa vào.

Những bước chân “ngược ngàn” của cán bộ, chiến sĩ vì thế trở thành việc làm thường xuyên. Không chờ dịp lễ, tết, họ có mặt trong những thời điểm quan trọng của các em, ngày khai trường, lúc ốm đau, hay khi đứng trước lựa chọn đầu tiên về nghề nghiệp. Có người ngồi lại bên bếp lửa, nghe con kể chuyện học. Có người đứng ra giải quyết những việc gia đình không tự xoay xở được.

Mới đây, Thượng tá Hoàng Thị Chung, Trưởng ban Phụ nữ Công an tỉnh cùng Thiếu tá Lê Duy Linh, Trưởng ban Thanh niên Công an tỉnh và đoàn công tác đã đến thắp hương tưởng nhớ liệt sĩ Vi Văn Luân và Thao Văn Súa. Những cái ôm siết chặt thay cho lời nói. Cháu Vi Việt Dũng - con trai liệt sĩ Luân - từng là cậu bé đứng lặng trước bàn thờ cha, nay đã lớn hơn, vẫn nép vào lòng các “mẹ” khi gặp lại. Sự gần gũi ấy không đến từ một lần thăm hỏi, mà được bồi đắp qua sự có mặt đều đặn trong nhiều năm và được duy trì rõ ràng hơn từ khi có Chương trình số 01.

Từ sự đồng hành đó, mỗi đứa trẻ có một cách lớn lên riêng. Cháu Vi Ngân Thương, con gái lớn của liệt sĩ Luân, hiện là học viên Trường Văn hóa (Bộ Công an). Hành trình học tập của em được nối dài từ sự quan tâm của đồng đội cha và tiếp tục được định hình rõ hơn khi chương trình đi vào nền nếp. Thượng tá Hoàng Thị Chung, Trưởng ban Phụ nữ Công an tỉnh, cho biết: “Chúng tôi không chỉ hỗ trợ kinh phí hàng tháng, mà nhận trách nhiệm cùng gia đình nuôi các cháu trưởng thành”. Với mức hỗ trợ được xác định đến năm 2030, chương trình bảo đảm các em có điều kiện học tập ổn định. Hằng tháng, cán bộ trên địa bàn đến thăm, nắm tình hình; hằng năm, các đoàn công tác tiếp tục lên cơ sở, kiểm tra, hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn phát sinh.

Tại bản Pá Hộc, xã Pù Nhi, gia đình liệt sĩ Thao Văn Súa đã dần ổn định lại cuộc sống. Ngôi nhà sàn bị lũ cuốn năm nào được thay bằng căn nhà mới từ nguồn hỗ trợ của Bộ Công an và Công an tỉnh. Dưới mái nhà ấy, các con của anh được nhận đỡ đầu, có người thường xuyên theo sát việc học tập và sinh hoạt. Cháu Thao Thị Kía, con gái thứ hai, đã tốt nghiệp hệ trung cấp Trường Cao đẳng Cảnh sát Nhân dân I và mong muốn được trở về công tác tại quê hương nơi mình sinh ra, lớn lên. Cháu Thao Hậu Phương, con gái út, hiện là sinh viên năm thứ nhất Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa. Cán bộ công an xã vẫn đều đặn qua nhà thăm hỏi, kiểm tra việc học, nhắc nhở sinh hoạt và kịp thời hỗ trợ khi gia đình gặp khó khăn. Sự đồng hành ấy không dừng ở những lần hỗ trợ trước mắt mà hướng tới việc giúp gia đình từng bước ổn định cuộc sống lâu dài sau mất mát.

Không dừng ở việc tri ân, lực lượng Công an tỉnh từng bước chuẩn hóa các hoạt động hỗ trợ đã triển khai trước đó thành một cách làm có hệ thống. Đến nay, gần 100 trẻ em hoàn cảnh khó khăn đã được nhận đỡ đầu. Ở các xã như Mường Lát, Quan Sơn mỗi trường hợp đều có đơn vị, cá nhân phụ trách cụ thể. Công an cơ sở trực tiếp theo sát, từ việc học tập, sinh hoạt đến định hướng nghề nghiệp. Đồng thời, các nguồn lực xã hội được kết nối để duy trì hỗ trợ lâu dài. Chương trình cũng chú trọng tạo sinh kế cho người mẹ thông qua các mô hình chăn nuôi, trồng trọt, giúp các gia đình từng bước ổn định cuộc sống.

Đi dọc tuyến biên giới những ngày này, có thể nhận ra một thay đổi rõ rệt. Sự bình yên hiện lên trong ánh mắt người dân. Khi được hỏi về ước mơ, cháu Vi Việt Dũng nói muốn trở thành công an như bố. Một câu trả lời ngắn, nhưng đủ cho thấy con đường phía trước. Kết thúc chuyến đi, chúng tôi nhớ lời một lãnh đạo Công an tỉnh: “Chúng ta không thể mang các anh trở về, nhưng phải làm tròn trách nhiệm với gia đình để các anh yên lòng”.