Người nông dân 30 năm làm giàu từ cây dứa Nữ hoàng

Nghệ An là vùng đất rộng bậc nhất cả nước, thuận lợi trồng được nhiều loại cây dược liệu, ăn quả, lúa và hoa màu ở nhiều địa phương khác nhau. Trong đó, xã Quỳnh Thắng là nơi có nghề trồng dứa được xem là truyền thống với diện tích lớn nhất ở Nghệ An. Loại cây này phủ khắp mọi ngõ ngách, đường làng, ruộng nương hay những quả đồi dốc, thoai thoải đều được bà con nông dân chăm chỉ trồng dứa Queen (nghĩa là Nữ hoàng) và mới đây có thêm dứa MD2 mọc lên chi chít, cho thu nhập khá và trở thành cây làm giàu cho người dân Quỳnh Thắng từ nhiều năm qua.

Xót xa cây dứa nhưng năm được mùa mất giá

Về với Quỳnh Thắng trong một ngày tháng 7 nắng nhẹ. Dẫn chúng tôi đi thăm cánh đồng trồng dứa ngút ngàn tầm mắt là những cán bộ, người thu mua dứa cho bà con nông dân đang làm việc tại nhà máy chế biến nông sản Nafoods. Bằng sự quen biết, thuyết phục mãi qua điện thoại thì chúng tôi mới có cuộc hẹn, để nghe ông Lê Đăng Tiến (sinh năm 1968) bà Nguyễn Thị Liêu (sinh năm 1968), trú tại xã Tân Thắng cũ, bây giờ là xã Quỳnh Thắng, Nghệ An là một trong những hộ gia đình có diện tích, kinh nghiệm trồng dứa từ hàng chục năm qua.

Ngay từ đầu ông bà không muốn gặp chúng tôi vì "ngại lên báo, ngại chia sẻ" về nghề trồng dứa của gia đình mình. Thuyết phục mãi thì mới nhận được cái gật đầu từ ông Tiến, ông đã chia sẻ ngay tại nhà riêng về duyên với cây dứa suốt 30 năm qua. Từ ánh mặt mộc mạc đến dáng người nhỏ thỏ, ông thong thả rót nước mời khách và nở nụ cười phúc hậu.

Ông kể chậm rãi, làm quen với cây dứa Queen từ năm 1997, gia đình trồng thử gần 5ha gần nhà máy xi măng. Sau gần 18 tháng xuống giống, thời điểm đó cây dứa cho năng suất khoảng 30 tấn/ha. Có dứa, hai vợ chồng ông Tiến và bà Liêu vừa bán hàng ở chợ và bán cho cả nhà máy ở nơi khác về thu mua.

Cứ thế, hai vợ chồng ông Tiến bà Liêu dần dần mở rộng thêm diện tích trồng dứa. Cây dứa trở thành cây chủ lực của gia đình ông bà trong suốt 7 đến 8 năm liền.

Thế nhưng, đến năm 2004-2005, hàng chục ha dứa đến kỳ thu hoạch nhưng không thể tiêu thụ sản phẩm. Lý do nhà máy ngừng thu mua, sản phẩm chế biến từ dứa đưa ra thị trường nước ngoài bị ngưng trệ. Giá dứa rẻ bèo bọt, không đủ tiền để thuê người hái và bán cho thương lái khác. Khi chuỗi cung ứng bị đứt quãng, nguồn cung nhiều hơn cầu đã khiến rất nhiều người nông dân ở Quỳnh Thắng "khóc ròng" trên ruộng dứa ở quê hương vào những năm đó. Bình quân mỗi ha dứa cho thu hoạch từ 60 đến 70 tấn/ha.

"Nhà máy ngưng trệ sản xuất. Tiền thu dứa không đủ tiền bù công nhân thu hoạch nên bỏ cả hàng trăm tấn dứa ngoài ruộng. Lúc đó vợ chồng tôi thực sự chán cây dứa vì không có đầu ra. Cây dứa nằm lăn lóc, không thu hoạch. Nhìn vào cây dứa mà không thể tả nổi, vợ chồng hy sinh cả máu xương vì khi làm bị rách tay, rách chân chân chảy máu. Quả thật không thể tưởng tượng được, không chỉ gia đình tôi mà nhiều gia đình khác cũng bể nợ vì cây dứa. Khi đó tôi nghĩ là mình đã thất bại hẳn về cây dứa" - ông Lê Đăng Tiến nhớ lại ngày tháng gian nan nhất của những năm tháng trăn trở với cây dứa.

Ở thời điểm đó, người phụ nữ luôn ở bên chồng mình là bà Nguyễn Thị Liêu luôn an ủi, động viên ông Tiến rằng: "Con cái đang còn nhỏ. Vợ bảo là ông phải chấp nhận sự thật. Thua keo này ta bày keo khác, rồi sẽ thành công. Gắn bó cây dứa lâu nay, thật sự không thể bỏ được. Chính niềm tin, sự an ủi động viên của vợ là động lực lớn để gia đình tiếp tục vay vốn ngân hàng, tiếp tục sự nghiệp trồng dứa cho đến ngày nay".

Bằng kinh nghiệm và bản lĩnh của người trồng dứa lâu năm, vợ chồng ông Tiến và bà Liêu cũng như nhiều người dân ở xã Quỳnh Thắng vẫn tiếp tục bám trụ cây dứa. Thế nhưng, lần này ngoài trồng dứa, bà con nơi đây còn trồng thêm cây keo (tràm) xen canh, phòng khi cây dứa gặp rủi ro thì cây keo sẽ cứu cánh giúp bà con không phải trắng tay như trước. Việc trồng xen canh cây keo trên đất dứa đã tạo ra thu nhập kép cho bà con nông dân nơi đây trong nhiều năm qua.

Thức xuyên đêm chăm sóc cùng cây dứa

Uống ngụm nước ép dứa ướp lạnh. Ông Lê Đăng Tiến kể tiếp, MD2 là giống dứa mới cho năng suất cao do doanh nghiệp Nafoods nhập về để bà con ở xã Quỳnh Thắng gieo trồng. Giống dứa MD2 được nhập về nhưng với số lượng có hạn, trong khi đó, nhu cầu trồng mới loại dứa này cao hơn dứa Queen truyền thống.

Khoảng 3 năm nay, cây dứa có giá ổn đỉnh, có thời điểm đầu mùa bán được giá 15 ngàn đồng/1kg. Trong thời gian gần đây, nhiều đối tác đang mua giá từ 10 đến 12 ngàn đồng/kg dứa MD2. Toàn bộ diện tích trồng dứa của hai vợ chồng ông Tiến và bà Liêu khoảng 100ha. Riêng dứa MD2, gia đình ông Tiến đang trồng khoảng 20ha, dứa Queen 7ha. Cây dứa được ông bà trồng luân phiên quanh năm, vụ này gối đầu vụ sau nên hầu hết thời điểm nào trong năm gia đình đều có dứa để bán cho khách hàng.

Bình quân mỗi ha trồng dứa, phân bón, giống, công trồng và chăm sóc đến kỳ thu hoạch hết khoảng từ 250 đến 300 triệu đồng. Sau khoảng 15 đến 16 tháng cho thu hoạch dứa trên 60 tấn/ha, nếu bán giá dứa 10 ngàn đồng/kg thì người trồng dứa lời khoảng 300 triệu đồng/ha.

"Ngoài cây dứa, trước đây gia đình có trồng 2ha lúa, mỗi năm cho thu hoạch từ 7 đến 8 tấn lúa. Trừ hết chi phí thuê người làm, chăm sóc thì trồng trồng lúa là lỗ mà không có lời đồng nào. Gia đình tôi đã bỏ trồng lúa cách đây khoảng 10 năm" - ông Tiến chia sẻ về trồng cây lúa.

Kể về thói quen làm việc của ông Lê Đăng Tiến, có lẽ hiếm có những người nông dân từ 2 giờ sáng ông đã thức giấc ra ruộng dứa làm việc, đến 6 giờ sáng là ông trở về nhà. Thói quen làm việc này được ông Tiến duy trì suốt hàng chục năm qua khi cây dứa cần chăm sóc và bảo vệ. Riêng buổi ngày, ông thuê mướn người chăm sóc, thu hoạch theo thời vụ.

"Từ trước đến nay tôi đi buôn bán đều một mình giữa rừng, tôi không sợ vào ban đêm. Bản lĩnh đi đêm nhiều nên không làm tôi sợ. Cây dứa phát triển nhanh, lớn lên mình nhìn nhiều nó thành nghiện. Mỗi sáng thức dậy ra cánh đồng thấy dứa lớn nhanh nên càng làm càng say mê. Bản thân tôi là người thức đêm cùng sự phát triển của cây dứa" - ông Tiến chia sẻ khiến nhiều người nể phục về sự chăm bẵm cây dứa mình trồng.

Đối với ông Tiến, cây dứa là loại cây chịu đựng được hạn hán. Vậy nhưng, cây dứa gặp mưa a xít, sương muối khiến cây dễ bị cháy, thối đọt nên dễ mất trắng. Cây dứa chỉ cần mưa ít, cần nắng nhiều, độ ẩm nhiều cũng không tốt và gây ra nhiều mầm bệnh.

Ngoài những công nhân gia đình ông Tiến thuê làm cỏ, thu hoạch theo từng thời vụ thì ông còn áp dụng công nghệ phun thuốc bằng Flycam để chăm sóc cây dứa. Từ khi có máy bay Flycam phun thuốc, phân bón, ông Tiến đánh giá bằng 50 người làm thủ công. Bởi, chỉ trong vòng 3 đến 4 tiếng đồng hồ Flycam có thể bay phun thuốc, phân bón trên diện tích khoảng 5ha.

"Cả cuộc đời tôi gắn bó với cây dứa đến nay đã gần suốt 30 năm. Vụ này trồng dứa lời nhưng vụ sau thì chưa biết. Đặc tính cây dứa là dễ trồng, dễ chăm sóc, bệnh tật dễ chữa. Là cây thuần tính dễ trồng ở Nghệ An. Năm nay thời tiết nắng nóng kéo dài, ít mưa làm cho quả dứa không ngọt bằng mọi năm" - ông Lê Đăng Tiến kể, nhu cầu trồng dứa MD2 rất nhiều nhưng nguồn cung chưa đủ. Mỗi mầm dứa bán ra 3 ngàn đồng, chưa kể các mầm dứa xung quanh ở thân gốc. Bình quân mỗi ha cần 50 ngàn cây giống.

Cây dứa làm giàu bền vững ở xã Quỳnh Thắng

Trao đổi với phóng viên, ông Hồ Anh Thắng - Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Quỳnh Thắng, Nghệ An cho biết, cây dứa là cây truyền thống, có mặt ở xã Quỳnh Thắng từ 60 năm nay. Đến nay, trên địa bàn xã có khoảng 1.700 hộ trồng dứa trên diện tích 2.100ha, trong phát triển nông nghiệp, dứa là cây chủ lực mang lại thu nhập chính cho bà con nông dân.

Bây giờ, xã Quỳnh Thắng đang quy hoạch, mở rộng diện tích trồng dứa lên từ 2.500 đến 3.000ha. Đây là chủ trương chung của tỉnh Nghệ An khi chuẩn bị có thêm nhà máy dứa mới Đồng Giao (ở Ninh Bình).

"Quỳnh Thắng có diện tích đất đai, thổ nhưỡng vượt trội để trồng dứa, phong tục, tập quán trồng dứa có từ lâu đời. Có thể những vùng đất khác tốt hơn nhưng chất lượng quả dứa thì ở Quỳnh Thắng được đánh giá là ngon nhất tỉnh Nghệ An" ông Thắng tự tin khẳng định, cây dứa là cây làm giàu ở địa phương.

Cũng theo ông Thắng, bình quân mỗi năm sản lượng dứa cho thu hoạch khoảng 60 ngàn tấn, tính giá 7.000 đồng/1kg giống dứa Queen thì doanh thu khoảng 420 tỷ đồng. Riêng giống dứa MD2 thì cho giá cao hơn nhưng diện tích bà con đang trồng khoảng trên 50ha. Trên toàn xã có khoảng 7 đến 8 hộ dân có diện tích trồng dứa lớn như gia đình ông Tiến và bà Liêu kể trên.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Quỳnh Thắng còn tự hào, bà con nhân dân ở đây không chỉ trồng riêng cây dứa mà còn trồng xen cây keo sau 3 tháng xuống giống. Mục đích là tận dụng thức ăn dư thừa của cây dứa. Sau hơn 1 năm 3 tháng thì cho thu hoạch quả dứa. Riêng cây keo trồng xen canh thì chỉ cần 3 năm là cho thu hoạch, bình quân mỗi ha trồng xen cây dứa cho thu nhập thêm 100 triệu đồng/ha.

Mong rằng, cây dứa không chỉ bén duyên ở xã Quỳnh Thắng mà còn sẽ được nhân rộng ở khắp các địa phương ở Nghệ An, sớm giúp nhiều bà con nông dân có thêm hướng đi mới và có đầu ra sản phẩm được đảm bảo ổn định.

Chú thích ảnh:

Cây dứa 1. 2. Ông Lê Đăng Tiến mở lòng trao đổi, kể chuyện về nghề trồng dứa của gia đình mình và những quả dứa có giá trị về kinh tế cao. Ảnh: Quốc Huy

Cây dứa 3.4. Ông Lê Anh Tiến trao đổi cùng phóng viên Tạp chí Công dân và Khuyến học. Ảnh: Thanh Thủy

Cây dứa 5. Quả dứa vàng ươm mọng nước cho vị ngọt thơm dễ chịu. Ảnh: Quốc Huy

Cây dứa 6. Ứng dụng Flycam trong phân bón, phun thuốc cho diện tích trồng dứa gần 100 ha của gia đình ông Lê Đăng Tiến. Ảnh: Quốc Huy

Cây dứa 7.8. Cây dứa trồng xen canh với cây keo (tràm) ở xã Quỳnh Thắng giúp bà con nông dân có thu nhập kép trên cùng một diện tích. Ảnh: Quốc Huy

Cây dứa 9.10.14. Cây dứa là loại cây làm giàu bền vững trên mảnh đất xã Quỳnh Thắng. Ảnh: Quốc Huy

Chia sẻ:

Đã copy link