Nghệ thuật định hình không gian thẩm mỹ đô thị

Du khách nước ngoài trải nghiệm nghệ thuật gốm với các nghệ nhân tại làng gốm Thanh Hà trong dịp đầu năm mới 2026. Ảnh: XUÂN SƠN

Không gian nghệ thuật truyền thống

Mới đây, làng gốm Thanh Hà (khối Nam Diêu, phường Hội An Tây) được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất năm 2025. Các thế hệ nghệ nhân ở Thanh Hà nhắc nhau gìn giữ, phát triển không gian làng gốm và giá trị nghề gốm, không chỉ dừng ở một làng nghề truyền thống mà là không gian kết hợp giữa văn hóa - nghệ thuật và du lịch bền vững.

Anh Lê Văn Nhật (SN 1988) - thế hệ người làm gốm trẻ tuổi tại làng gốm Thanh Hà nhắc lại hôm tham gia chuỗi hoạt động du lịch tại không gian bờ đông sông Hàn dịp cuối năm 2025. Ở đó những sản phẩm gốm sáng tạo của anh Nhật được nhiều du khách quan tâm với trải nghiệm nặn tò he, làm tượng nhân vật hoạt hình theo yêu cầu…

Mới đây, mô hình chùa Cầu Hội An của anh Nhật được UBND thành phố Đà Nẵng bình chọn là “Sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp thành phố Đà Nẵng năm 2025” - nhóm sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Anh cho biết đang hướng tới những sản phẩm gốm nhỏ gọn, hiện đại theo hướng lưu niệm, hợp thị hiếu khách hàng nhưng tuyệt đối mang hơi thở đặc trưng của văn hóa Hội An.

Ông Bùi Văn Dũng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Hội An Tây nhấn mạnh, địa phương định hướng làng gốm Thanh Hà không chỉ là điểm đến riêng lẻ mà là một địa chỉ quan trọng trong không gian du lịch văn hóa - làng nghề - sinh thái của phường Hội An Tây nói riêng và thành phố Đà Nẵng nói chung.

Phường Hội An Tây và các phường Hội An, Hội An Đông, xã đảo Tân Hiệp là một phần của thành phố Hội An trước đây - nay là nơi “3 phường 1 phố” sau sắp xếp đơn vị hành chính. Thành phố Hội An đã gia nhập mạng lưới thành phố sáng tạo toàn cầu của UNESCO vào năm 2023 ở lĩnh vực thủ công và nghệ thuật truyền thống. Ở đó, làng mộc Kim Bồng, làng gốm Thanh Hà, rừng dừa Bảy Mẫu… hay chuỗi hoạt động nghệ thuật truyền thống bên sông Hoài vẫn là những giá trị trường tồn trong không gian đô thị cổ.

Theo nhà nghiên cứu Hồ Xuân Tịnh, các địa phương này có thể hướng tới thành lập một không gian văn hóa từ phố cổ ra Cù Lao Chàm và những di tích trong nội thị hay ngoại ô của phố cổ. Điều này sẽ thuận lợi cho việc quản lý, tránh sự phân mảnh về mặt văn hóa.

Không gian sáng tạo và nghệ thuật cộng đồng

Những năm gần đây, hình ảnh phố thị Đà Nẵng và những ngôi làng, triền sông, con người xứ Quảng được cộng đồng nghệ thuật Đà Nẵng, đặc biệt là những người trẻ lưu giữ và lan tỏa thông qua những tác phẩm mỹ thuật và các sự kiện văn hóa đầy sáng tạo.

Hoạt động diễu hành áo dài trên phố đi bộ Bạch Đằng trong sự kiện Tà áo Việt. Ảnh: XUÂN SƠN

Mới đây nhất là triển lãm nghệ thuật “Đà Nẵng mình ơi” diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng do nhóm sáng tạo trẻ Global Shapers Community Đà Nẵng khởi xướng và tổ chức với sự phối hợp của Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng. Trước đó, trong năm 2025 có triển lãm Thương, Just Like That tại Hilton Đà Nẵng, Tà áo Việt trên Phố đi bộ Bạch Đằng hay chương trình Cơ Tu-Gether: Cùng nhau dạo bản tại Ngày hội Di sản văn hóa Đà Nẵng 2025…

Đây là những sự kiện hướng tới xây dựng một không gian nghệ thuật cộng đồng, nơi người trẻ cùng kể câu chuyện về Đà Nẵng bằng tình yêu với thành phố; đồng thời thu hút nhiều du khách tham quan, trải nghiệm. Qua đó, mở ra những hướng phát triển về một không gian nghệ thuật cộng đồng trong lòng đô thị Đà Nẵng.

Theo họa sĩ Hồ Đình Nam Kha, Chi hội trưởng Chi hội Mỹ thuật Việt Nam tại Đà Nẵng, khi Đà Nẵng được xây dựng theo mô hình “thành phố sáng tạo, xanh và đáng sống” với không gian sáng tạo và nghệ thuật cộng đồng, mỹ thuật sẽ có vai trò quan trọng trong định hình không gian thẩm mỹ đô thị.

Họa sĩ Nam Kha gợi mở hướng quy hoạch và hình thành chuỗi không gian nghệ thuật công cộng dọc sông, ven biển và trung tâm thành phố (công viên nghệ thuật, phố tranh, vườn điêu khắc, cầu ánh sáng...); hỗ trợ hình thành “Làng nghệ thuật Đà Nẵng” - nơi hội tụ nghệ sĩ, nhà thiết kế, kiến trúc sư, nhà sáng tạo, đồng thời tổ chức các hoạt động giao lưu, triển lãm, workshop nghệ thuật. Biến các khu phố cũ, nhà xưởng, kho bãi thành trung tâm sáng tạo nghệ thuật (Creative Hub), làng bích họa…

Tại đây, Creative Hub Đà Nẵng có thể được phát triển từ lợi thế “thành phố biển trẻ trung - năng động - hội nhập”, khai thác chiều sâu văn hóa Champa, mỹ thuật công cộng và du lịch sáng tạo. Không gian này có thể trở thành “bến cảng sáng tạo” kết nối nghệ sĩ địa phương và quốc tế, nơi thử nghiệm các xu hướng nghệ thuật số, trình diễn đường phố và thiết kế đương đại.

Đặc biệt việc lồng ghép mỹ thuật vào các công trình công cộng, không gian du lịch và quảng bá thương hiệu thành phố cũng hình thành hình ảnh Đà Nẵng - “phòng triển lãm mở” của Việt Nam. Những không gian này không chỉ làm đẹp đô thị mà còn tạo giá trị kinh tế, thu hút du khách và nâng cao đời sống tinh thần cộng đồng, đưa nghệ thuật gần gũi với người dân.

XUÂN SƠN