Nét xuân An Phú trong 'Tết quân dân'

Bộ đội và phụ nữ Mường ở An Phú gói bánh chưng Tết. Ảnh: Kim Nhuệ

Tết Bính Ngọ, các thôn Bơ Môi, Gốc Báng, Đồi Dùng… khoác lên mình diện mạo gọn gàng, sạch sẽ. Cán bộ, chiến sĩ các đơn vị quân đội cùng lực lượng dân quân tự vệ, đoàn viên, thanh niên và người dân địa phương chung tay chỉnh trang nghĩa trang liệt sĩ, dọn dẹp khu vực Nhà lưu niệm Bác Hồ và các tuyến đường làng, ngõ xóm dịp áp Tết Nguyên đán. Những việc làm giản dị ấy khiến không khí Tết đến sớm hơn, gần hơn với từng nếp nhà.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Mỹ Đức Đặng Văn Cảnh chia sẻ, chương trình “Tết quân dân” được tổ chức nhằm tạo không gian để bộ đội, cán bộ và nhân dân cùng đón xuân, chia sẻ và gắn bó, qua đó tiếp tục bồi đắp tình đoàn kết quân - dân ngay từ cơ sở.

Bộ đội cùng phụ nữ Mường nấu bánh chưng. Ảnh: Kim Nhuệ

Không gian văn hóa Tết hiện rõ tại Nhà văn hóa thôn Đồi Dùng, nơi tiếng cồng chiêng của đồng bào Mường vang lên trầm ấm. Bên bếp lửa hồng, các chiến sĩ cùng phụ nữ Mường quây quần gói và nấu bánh chưng. Những câu chuyện cuối năm nối dài theo từng lớp lá dong, nếp mới, xóa nhòa khoảng cách giữa quân và dân trong những ngày chuẩn bị đón năm mới.

Điểm nhấn của ngày hội là trò chơi ném còn diễn ra rộn ràng giữa bãi đất rộng. Những quả còn được tung lên cao trong tiếng reo vui, ánh mắt của bộ đội và người dân cùng dõi theo, gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, no đủ. Chia sẻ về hoạt động này, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Mỹ Đức Đinh Công Võ cho biết, khi bộ đội cùng tham gia ném còn, đánh chiêng với bà con, văn hóa Mường không chỉ được giới thiệu, mà thực sự hiện diện trong đời sống hôm nay.

Lãnh đạo các đơn vị quân đội và xã Mỹ Đức chơi ném còn với người Mường ở An Phú. Ảnh: Kim Nhuệ

Với người Mường ở An Phú, những ngày Tết không chỉ là thời khắc chuyển giao năm cũ - năm mới, mà còn là dịp để cộng đồng cùng “soi lại” mình trong mạch nguồn văn hóa truyền thống. Những phong tục như gói bánh, đánh chiêng, chơi ném còn hay quây quần bên mâm cỗ lá, không đơn thuần là sinh hoạt lễ hội, mà còn là cách để các thế hệ cùng gặp gỡ, truyền lại cho nhau ký ức và nếp sống của cha ông. Trong không gian “Tết quân dân”, khi bộ đội cùng tham gia các hoạt động ấy, những giá trị văn hóa Mường càng được bồi đắp bằng sự sẻ chia và trân trọng từ nhiều phía.

Tại thôn Gốc Báng, Đội cồng chiêng vẫn đều đặn tập luyện mỗi dịp lễ, Tết. Ông Quách Công Đoan, người nhiều năm gắn bó với đội chia sẻ: “Với người Mường, tiếng chiêng là tiếng gọi cộng đồng. Tết mà thiếu tiếng chiêng thì chưa trọn vẹn. Thấy bộ đội cùng hòa vào nhịp chiêng, bà con rất vui vì văn hóa của mình được trân trọng”.

Bộ đội và người dân Mường cùng chơi trò ném còn. Ảnh: Kim Nhuệ

Bên cạnh các hoạt động hội, ẩm thực Tết của người Mường An Phú cũng mang nét riêng với cỗ lá bày trên lá chuối hơ thơm, xôi màu, bánh chưng, rượu cần. Những mâm cỗ mộc mạc gợi nhắc mối gắn bó lâu đời giữa con người với núi rừng, giữa hiện tại và truyền thống.

Cùng với đó, công tác chăm lo Tết cho các gia đình chính sách, hộ cận nghèo, người yếu thế và các quân nhân hoàn thành nghĩa vụ được địa phương và các đơn vị quân đội triển khai kịp thời. Những phần quà Tết được trao tận tay, nhưng điều đọng lại sâu sắc hơn là sự hiện diện ấm áp của người lính trong đời sống cộng đồng.

Không khí Tết ở An Phú càng đầm ấm khi tiềng cồng, tiếng chiêng vang lên. Ảnh: Kim Nhuệ

Không ít người cao tuổi ở An Phú chia sẻ rằng, Tết hôm nay đã khác xưa nhiều. Nhịp sống nhanh hơn, sinh hoạt gọn gàng hơn, con cháu đi làm ăn xa cũng đông hơn. Thế nhưng, chính trong những dịp hội xuân như “Tết quân dân”, các giá trị văn hóa truyền thống lại có điều kiện trở về đúng vị trí của mình. Trẻ em được nghe tiếng chiêng, được xem ném còn; thanh niên được tham gia gói bánh, chơi hội; người già được kể lại câu chuyện Tết xưa. Sự tiếp nối ấy khiến Tết ở An Phú không chỉ là ký ức, mà trở thành dòng chảy sống động trong đời sống hôm nay.

Giữa nhịp xuân Bính Ngọ, “Tết quân dân” ở An Phú vì thế không chỉ mang đến niềm vui sum vầy, mà còn âm thầm giữ nhịp cho những giá trị văn hóa Mường tiếp tục lan tỏa. Trong sắc áo xanh bộ đội hòa cùng tiếng cồng chiêng bản làng, mùa xuân nơi đây hiện lên bình dị, nghĩa tình - như một lời chúc đầu năm bền bỉ gửi đến cộng đồng người Mường trên vùng đất Mỹ Đức giàu truyền thống.

Kim Nhuệ