Mở rộng thị trường, ổn định đầu ra nông sản

Thông qua các hội nghị, hội thảo và chương trình kết nối, nhiều hợp tác xã có thêm cơ hội trao đổi kinh nghiệm, tiếp cận doanh nghiệp, từng bước tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, tiêu thụ. Những nỗ lực này đang tạo nền tảng để nông sản Thủ đô nâng cao chất lượng, gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu.

Sơ chế và đóng gói rau sạch tại Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn (phường Chương Mỹ).

Vẫn nan giải bài toán tiêu thụ

Mặc dù Hà Nội có nhiều vùng sản xuất tập trung với quy mô lớn, song đầu ra nông sản tại không ít địa phương vẫn thiếu ổn định. Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Đông Cao (xã Mê Linh) là một ví dụ điển hình. Với hơn 200ha sản xuất, mỗi năm cung ứng khoảng 40.000 tấn rau, củ, quả và sở hữu 18 sản phẩm OCOP, Đông Cao được coi là “vựa rau” của Thủ đô. Tuy nhiên, phần lớn sản lượng vẫn tiêu thụ qua thương lái, khiến giá cả dễ biến động, nông dân khó chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất dài hạn.

Theo Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Đông Cao Đàm Văn Đua, sản phẩm hiện chủ yếu được bán ở dạng thô, chưa qua sơ chế hoặc chế biến sâu nên giá trị gia tăng thấp; mối liên kết với doanh nghiệp còn thiếu bền vững; chất lượng sản phẩm chưa đồng đều, gây khó khăn khi tiếp cận các hệ thống phân phối hiện đại như siêu thị hay chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch.

Không chỉ riêng Mê Linh, nhiều vùng chuyên canh khác của Hà Nội cũng lâm vào tình cảnh tương tự. Ông Nguyễn Văn Sơn (xã Vật Lại) là một trong những hộ nuôi ong quy mô lớn của địa phương với gần 500 đàn ong. Bên cạnh việc duy trì sản xuất mật ong, nhiều năm qua, ông Sơn còn thường xuyên tách đàn, chuyển giao và bán cho các hộ nuôi trong xã và khu vực lân cận, góp phần mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân. Mật ong bảo đảm chất lượng, thơm ngon, đặc sánh và giữ được hương vị tự nhiên. Tuy nhiên, năm nay, sản lượng tăng mạnh khiến việc tiêu thụ chậm lại, thị trường rơi vào tình trạng cung vượt cầu, kéo theo giá bán giảm so với các năm trước.

Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thành phố có nhiều nông sản, đặc sản địa phương nổi bật như mít Sơn Tây, gạo hữu cơ Đồng Phú, gà Mía Sơn Tây, bưởi Phúc Thọ, nhãn chín muộn Quốc Oai… Đây đều là những sản phẩm có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm và phù hợp với nhu cầu ngày càng khắt khe của người tiêu dùng.

Dù vậy, bài toán đầu ra còn nhiều thách thức. Vào mùa thu hoạch, sản lượng tăng cao nhưng các hộ dân và hợp tác xã chủ yếu tiêu thụ qua thương lái, chưa ký kết được hợp đồng dài hạn với doanh nghiệp. Điều này khiến lượng nông sản đi vào các kênh phân phối hiện đại như siêu thị, cửa hàng tiện ích còn rất hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu do nhiều nông dân chưa nhận thức đầy đủ về mô hình liên kết chuỗi, vẫn duy trì thói quen sản xuất nhỏ lẻ, manh mún; các hợp tác xã thiếu nguồn vốn đầu tư công nghệ, chưa đủ năng lực chuẩn hóa sản phẩm; cùng với đó, doanh nghiệp và nông dân chưa xây dựng được cơ chế chia sẻ lợi ích và rủi ro một cách rõ ràng, minh bạch.

Nông dân tính toán mùa vụ trong sản xuất

Để tháo gỡ khó khăn trong tiêu thụ nông sản và đặc sản Hà Nội, nhất là vào thời điểm chính vụ, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn An Việt Group (phường Đại Mỗ) Đỗ Hoàng Thạch cho rằng, điều kiện tiên quyết là sản xuất phải được tổ chức theo chuỗi liên kết chặt chẽ, hình thành vùng nguyên liệu tập trung, quy mô đủ lớn và đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm.

Theo các chuyên gia, bên cạnh vai trò của doanh nghiệp, các địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn nông dân chủ động tính toán mùa vụ, áp dụng canh tác rải vụ, trái vụ nhằm giảm áp lực tiêu thụ và nâng cao hiệu quả kinh tế. Đồng thời, việc hỗ trợ hợp tác xã đầu tư công nghệ sau thu hoạch, trang thiết bị và phương tiện thu hoạch, bảo quản, vận chuyển phù hợp với từng loại nông sản có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm tỷ lệ hư hỏng, thất thoát. Đầu tư kho chứa, kho lạnh và ứng dụng công nghệ cao không chỉ kéo dài thời gian bảo quản mà còn giúp nông sản giữ được chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường hiện đại.

Trước những thách thức trong khâu tiêu thụ, Hà Nội đang tập trung phát triển các vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, gắn với cơ giới hóa và truy xuất nguồn gốc. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, định hướng này không chỉ góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất mà còn tạo ra các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn của phân khúc thị trường cao cấp. Cùng với đó, ngành Nông nghiệp chú trọng hỗ trợ xây dựng vùng nguyên liệu đủ lớn, tạo điều kiện để doanh nghiệp ký kết hợp đồng bao tiêu, qua đó giảm khâu trung gian và gia tăng lợi nhuận cho người nông dân. Các địa phương cần tổ chức lại vùng sản xuất, khuyến khích ứng dụng công nghệ, thúc đẩy sản xuất an toàn và truy xuất nguồn gốc, từng bước hình thành các chuỗi giá trị bền vững.

Song song với sản xuất, Hà Nội cũng đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại thông qua việc quảng bá sản phẩm tại các hội chợ, kết nối với sàn thương mại điện tử, hệ thống siêu thị và chợ đầu mối. Các hợp tác xã được hướng dẫn gắn tem truy xuất nguồn gốc, xây dựng website, fanpage, bộ nhận diện thương hiệu và tài liệu giới thiệu sản phẩm. Khi đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, thành phố sẽ đóng vai trò cầu nối, đưa nông sản vào hệ thống phân phối lớn và mở rộng thị trường tiêu thụ, không chỉ trong địa bàn mà còn vươn ra các tỉnh, thành phố khác và hướng tới xuất khẩu.

Ngọc Quỳnh