Mở không gian phát triển đô thị mới

Từ vùng đất nghèo đến giấc mơ lên phố

Ở tuổi 80, bà Bùi Thị Thái, trú tại thôn Bến Trăm, xã Bố Hạ, tỉnh Bắc Ninh vẫn nhớ như in những năm đầu gia đình về vùng đất này khai hoang, lập nghiệp.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trao quyết định công nhận đô thị loại 1 cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Văn Thương.

Ngày ấy, cả khu chỉ lác đác vài mái nhà. Đường đi chủ yếu là đường đất, mùa nắng bụi mịt, mưa thì lầy lội. Muốn đi chợ, đưa con đi học hay sang khu xóm bên cạnh đều không dễ dàng. Lúc ấy xung quanh còn vắng, đường sá rất khó đi.

Nhiều thập niên trôi qua, vùng đất từng được bà gọi vui là nơi "khỉ ho cò gáy" nay đã đông đúc hơn. Nhà cửa mọc lên, trường lớp, điện, nước từng bước được đầu tư. Nhưng đến khi nghe tin Bố Hạ sẽ lên phường, bà vẫn thấy khó tin.

"Tôi chẳng nghĩ có một ngày chỗ mình ở lại thành phố, thành phường. Chỉ mong khi đó, đường sá được làm khang trang hơn, người dân đi lại thuận tiện hơn", bà Thái nói.

Ông Nguyễn Chí Hiếu, Bí thư Đảng ủy xã Bố Hạ cho biết, sau hơn một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, địa phương đã có những chuyển biến rõ nét. Bộ máy được tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, nhiệm vụ và trách nhiệm của từng cơ quan, cán bộ được xác định rõ hơn.

Những vấn đề thuộc thẩm quyền được xử lý chủ động tại cơ sở, nhất là trong quản lý đất đai, trật tự xây dựng, giải phóng mặt bằng và an sinh xã hội. Cải cách hành chính cũng ghi nhận kết quả tích cực khi tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn duy trì ở mức 99%.

"Mô hình mới đã tạo điều kiện để địa phương tập trung hơn cho phát triển kinh tế - xã hội và đầu tư hạ tầng", ông Hiếu chia sẻ và cho hay, việc xây dựng Bố Hạ trở thành phường không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện các tiêu chí theo quy định. Quan trọng hơn là tạo ra những chuyển biến thực chất về diện mạo đô thị, kết cấu hạ tầng, chất lượng dịch vụ, môi trường sống và đời sống của người dân.

Tạo đà mở rộng không gian đô thị

Bố Hạ là một trong 12 xã dự kiến chuyển thành phường, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình sắp xếp, mở rộng không gian đô thị của Bắc Ninh.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp tạo nền tảng mở rộng không gian, nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển các đô thị lớn. Ảnh: Văn Đạt.

Đầu tháng 8 vừa qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua việc thành lập 12 phường trên cơ sở nguyên trạng 12 xã. Sau sắp xếp, Bắc Ninh có 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 45 phường và 54 xã; tỷ lệ phường đạt 45,45%.

Cùng với việc thành lập các phường mới, Chính phủ đã trình Quốc hội Đề án thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã hiện nay.

Trong báo cáo tóm tắt đề án, UBND tỉnh Bắc Ninh khẳng định, việc thành lập thành phố trực thuộc Trung ương sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp; phát huy tiềm năng, lợi thế, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Việc này cũng được kỳ vọng tạo thêm một "đầu tàu" kinh tế mạnh về công nghiệp công nghệ cao, điện tử; tăng cường liên kết hạ tầng giao thông, công nghiệp với Hà Nội và vùng Bắc Bộ; nâng cao năng lực cạnh tranh, sức hút FDI và các tập đoàn đa quốc gia.

Tạo nền tảng cho bước chuyển mới

Nếu Bắc Ninh tạo nền tảng cho bước chuyển đô thị từ thế mạnh công nghiệp công nghệ cao và liên kết vùng, Quảng Ninh đang mở rộng không gian phát triển dựa trên lợi thế kinh tế biển, du lịch, cửa khẩu và logistics. Điểm chung là quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, củng cố chính quyền cơ sở đang tạo tiền đề cho mô hình quản trị đô thị ở quy mô lớn hơn.

Theo ông Hoàng Bá Hướng, Phó giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ninh, sau sắp xếp, từ 171 xã, phường, thị trấn, toàn tỉnh còn 54 xã, phường, đặc khu; đồng thời giảm 6 cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, 1 tổ chức hành chính và 241 đơn vị sự nghiệp công lập. Việc giảm đầu mối, tầng nấc trung gian tạo điều kiện tập trung nguồn lực và tăng quyền chủ động cho cơ sở.

Đến nay, 100% thủ tục hành chính được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến; trên 90% hồ sơ công việc được xử lý trên môi trường điện tử; tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính đúng và trước hạn đạt trên 98%.

Theo ông Hướng, việc tăng quyền chủ động trong giải phóng mặt bằng, đất đai, trật tự đô thị, đầu tư và dịch vụ công giúp cấp xã xử lý nhanh hơn những vấn đề phát sinh, tháo gỡ điểm nghẽn về mặt bằng, quản lý quỹ đất và tổ chức không gian phát triển.

Để thẩm quyền đi cùng năng lực thực thi, Quảng Ninh điều chỉnh biên chế theo hướng "giảm trên, tăng dưới". Năm 2026, tỉnh giảm 1.737 chỉ tiêu biên chế tại các sở, ngành để bổ sung cho cấp xã; hơn 200 công chức, viên chức được tiếp nhận, biệt phái về cơ sở.

Tỉnh cũng hoàn thành sắp xếp hơn 1.500 viên chức, người lao động sau khi chuyển giao các trạm y tế về UBND cấp xã, góp phần khắc phục tình trạng thừa, thiếu nhân lực cục bộ.

"Việc tinh gọn bộ máy, tăng quyền cho cơ sở và nâng cao năng lực thực thi tạo nền tảng quản trị cho Quảng Ninh trước bước chuyển sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương", ông Hướng nói.