Khơi thông sức mạnh mềm Đất Tổ

Du khách nước ngoài trải nghiệm nghề thủ công nghệ thuật làm giấy dó độc đáo tại điểm du lịch cộng đồng bản Sưng, xã Cao Sơn. Ảnh: Bùi Minh

Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới xác định yêu cầu chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng và hiệu quả; phát huy tối đa nội lực, tranh thủ ngoại lực phục vụ phát triển đất nước. Tiếp đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục nhấn mạnh nhiệm vụ phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam, đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh và động lực phát triển.

Quán triệt sâu sắc các chủ trương lớn của Trung ương, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định phát huy giá trị văn hóa Đất Tổ, nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế, khai thác các nguồn lực phục vụ mục tiêu đưa Phú Thọ trở thành một trong những cực tăng trưởng quan trọng của vùng Thủ đô, giữ vai trò trung tâm công nghiệp, dịch vụ và thương mại của khu vực trung du và miền núi phía Bắc.

Chủ động đưa nghị quyết vào cuộc sống, việc tỉnh Phú Thọ ban hành, triển khai Đề án tổ chức “Ngày hội văn hóa Phú Thọ” tại nước ngoài và “Ngày hội văn hóa nước ngoài” tại Phú Thọ giai đoạn 2026-2030 không chỉ là hoạt động đối ngoại đơn thuần mà còn thể hiện tư duy phát triển mới: Lấy văn hóa làm cầu nối, lấy giao lưu, quảng bá làm nền tảng, lấy hợp tác và phát triển làm mục tiêu.

Yêu cầu từ thực tiễn

Vùng đất cội nguồn dân tộc Phú Thọ sở hữu hệ giá trị văn hóa đặc sắc mang tầm quốc gia và quốc tế. Hai di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh là Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và Hát Xoan Phú Thọ cùng hệ thống di tích lịch sử, lễ hội truyền thống, văn hóa dân gian phong phú đã tạo nên bản sắc riêng có của vùng đất phát tích dân tộc.

Không gian phát triển mới còn hội tụ các giá trị văn hóa đặc sắc của Vĩnh Phúc và Hòa Bình. Nếu Vĩnh Phúc nổi bật với hệ thống lễ hội, làng nghề, di tích lịch sử và các loại hình văn hóa dân gian vùng trung du thì Hòa Bình là cái nôi của nền Văn hóa Hòa Bình nổi tiếng thế giới, nơi lưu giữ những giá trị đặc sắc của văn hóa Mường với Mo Mường, chiêng Mường, lễ hội truyền thống, kiến trúc nhà sàn và kho tàng tri thức dân gian phong phú.

Sự hội tụ ấy tạo nên một không gian văn hóa rộng lớn, đa dạng nhưng thống nhất trong bản sắc, là nguồn lực đặc biệt quý giá để xây dựng các sản phẩm ngoại giao văn hóa mang tầm khu vực và quốc tế. Đây cũng là lợi thế mà không nhiều địa phương có được trong quá trình xây dựng thương hiệu văn hóa và nâng cao vị thế trên trường quốc tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng diễn ra mạnh mẽ, sức hấp dẫn về văn hóa đang trở thành một yếu tố quan trọng quyết định khả năng thu hút đầu tư, phát triển du lịch, mở rộng hợp tác quốc tế và xây dựng hình ảnh địa phương. Một địa phương có bản sắc văn hóa đặc sắc, được quốc tế nhận diện rộng rãi sẽ có nhiều cơ hội hơn để tiếp cận các nguồn lực phát triển, kết nối với các đối tác chiến lược và nâng cao năng lực cạnh tranh trong quá trình hội nhập.

Những năm qua, Phú Thọ đã thiết lập quan hệ hợp tác với nhiều địa phương của Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Italia, Bungari, Lào và nhiều đối tác quốc tế khác. Tuy nhiên, các hoạt động giao lưu văn hóa vẫn chủ yếu được triển khai theo từng sự kiện riêng lẻ, chưa hình thành được một cơ chế tổ chức định kỳ, có tính chiến lược, đủ sức tạo dấu ấn và lan tỏa lâu dài.

Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cần xây dựng một mô hình ngoại giao văn hóa mới, bài bản hơn, chuyên nghiệp hơn, gắn kết chặt chẽ giữa quảng bá văn hóa với xúc tiến hợp tác quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội.

Hát Xoan Phú Thọ là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại - tài nguyên quý giá trong “Ngày hội văn hóa Phú Thọ”.

Hai chiều lan tỏa, một mục tiêu phát triển

Theo ông Nguyễn Đắc Thủy - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Ngoại vụ, mục tiêu của Đề án là đẩy mạnh triển khai ngoại giao văn hóa theo hướng chủ động, chuyên nghiệp, có trọng tâm, trọng điểm. Qua đó, quảng bá sâu rộng hình ảnh Phú Thọ - vùng Đất Tổ cội nguồn dân tộc Việt Nam cùng các giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc và môi trường phát triển năng động của tỉnh tới bạn bè quốc tế.

Điểm nổi bật của Đề án là xây dựng đồng thời hai chương trình mang tính bổ trợ và tương hỗ cho nhau: “Ngày hội văn hóa Phú Thọ” tại nước ngoài và “Ngày hội văn hóa nước ngoài” tại Phú Thọ. Nếu “Ngày hội văn hóa Phú Thọ” tại nước ngoài là cánh cửa đưa hình ảnh vùng Đất Tổ đến với bạn bè quốc tế thì “Ngày hội văn hóa nước ngoài” tại Phú Thọ lại mở ra cơ hội để người dân địa phương tiếp cận, giao lưu và trải nghiệm những giá trị văn hóa đặc sắc của thế giới.

“Ngày hội văn hóa Phú Thọ” tại nước ngoài được tổ chức như một sự kiện ngoại giao văn hóa tổng hợp. Tại đây, các giá trị văn hóa tiêu biểu gắn với thời đại Hùng Vương, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan Phú Thọ cùng các loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc của vùng trung du và miền núi phía Bắc sẽ được giới thiệu tới chính quyền, doanh nghiệp và công chúng nước sở tại.

Không gian ngày hội còn bao gồm các hoạt động trưng bày, triển lãm, quảng bá du lịch, giới thiệu sản phẩm OCOP, sản phẩm thủ công truyền thống, ẩm thực đặc sắc; đồng thời tổ chức các diễn đàn kết nối đầu tư, thương mại, giáo dục - đào tạo, giao lưu thanh niên và đối ngoại Nhân dân. Thông qua đó, các doanh nghiệp của tỉnh có cơ hội tiếp cận đối tác quốc tế, mở rộng thị trường, quảng bá sản phẩm và tìm kiếm cơ hội hợp tác mới.

Đặc biệt, chủ đề xuyên suốt “Phú Thọ - Từ cội nguồn hướng đến tương lai” (“Phú Thọ - From the Ancestral Cradle to Future Vision”) không chỉ thể hiện niềm tự hào về vùng đất phát tích dân tộc Việt Nam mà còn gửi gắm khát vọng phát triển, hội nhập và vươn lên mạnh mẽ của tỉnh trong giai đoạn mới.

Ở chiều ngược lại, “Ngày hội văn hóa nước ngoài” tại Phú Thọ với chủ đề “Bản sắc - Giao lưu - Hội nhập” (“Identity - Exchange - Integration”) sẽ trở thành không gian để các quốc gia, địa phương đối tác giới thiệu những giá trị văn hóa đặc sắc tới Nhân dân trong tỉnh. Thông qua các chương trình nghệ thuật, triển lãm, trải nghiệm văn hóa, giao lưu thanh niên và tọa đàm hợp tác, người dân Phú Thọ có cơ hội tiếp cận trực tiếp với những sắc màu văn hóa đa dạng của thế giới, mở rộng hiểu biết, tăng cường tình hữu nghị và nền tảng hợp tác quốc tế.

Điều đáng chú ý là cả hai chương trình đều không dừng lại ở giao lưu văn hóa đơn thuần mà được thiết kế như một hệ sinh thái đối ngoại tổng hợp. Văn hóa là điểm khởi đầu, nhưng đích đến là hợp tác, phát triển và hội nhập.

Đánh thức tiềm năng mềm, kiến tạo động lực mới

Đồng bào dân tộc Thái, xã Mai Hạ giới thiệu sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống tại Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026.

Tư duy cốt lõi của Đề án là lấy văn hóa làm đòn bẩy cho phát triển. Mỗi ngày hội văn hóa không chỉ là nơi quảng bá bản sắc địa phương mà còn là cơ hội xúc tiến đầu tư, phát triển du lịch, mở rộng hợp tác thương mại, giáo dục - đào tạo và giao lưu Nhân dân. Thông qua các diễn đàn kết nối, các hoạt động gặp gỡ doanh nghiệp, giới thiệu môi trường đầu tư, quảng bá tiềm năng phát triển, văn hóa được chuyển hóa thành nguồn lực thực tiễn phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Đây cũng chính là tinh thần mà các cơ quan Trung ương đánh giá cao khi nhìn nhận mô hình của Phú Thọ là cách làm sáng tạo, lấy văn hóa làm đòn bẩy kinh tế, coi mỗi sự kiện văn hóa là một cơ hội phát triển.

Đề án còn thể hiện rõ tư duy hội nhập hai chiều khi phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài như một cầu nối quan trọng giữa quê hương và thế giới. Với tình cảm gắn bó cùng nguồn cội, kiều bào không chỉ là những người gìn giữ, lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam ở nước ngoài mà còn là lực lượng kết nối đầu tư, thương mại, giáo dục, khoa học - công nghệ và giao lưu nhân dân. Thông qua các hoạt động của ngày hội, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài sẽ có thêm điều kiện quảng bá hình ảnh Đất Tổ, giới thiệu tiềm năng phát triển của tỉnh và góp phần xây dựng mạng lưới hợp tác quốc tế ngày càng rộng mở.

Có thể khẳng định, Phú Thọ không chỉ tổ chức những ngày hội văn hóa mà đang từng bước xây dựng một mô hình ngoại giao văn hóa địa phương thế hệ mới, nơi văn hóa, kinh tế, giáo dục, du lịch, đối ngoại Nhân dân và hội nhập quốc tế được kết nối trong cùng một không gian phát triển.

Từ thời đại Hùng Vương dựng nước đến thời đại hội nhập và phát triển, văn hóa luôn là sợi dây bền chặt kết nối quá khứ với hiện tại, dân tộc với nhân loại. Trong dòng chảy hội nhập toàn cầu, sức mạnh của một địa phương không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế hay tốc độ tăng trưởng mà còn bằng khả năng lan tỏa các giá trị văn hóa và tạo dựng sự đồng cảm với bạn bè quốc tế.

Với Đề án tổ chức “Ngày hội văn hóa Phú Thọ” tại nước ngoài và “Ngày hội văn hóa nước ngoài” tại Phú Thọ, vùng Đất Tổ đang mở ra một cách tiếp cận mới trong công tác đối ngoại: Đưa văn hóa đi trước mở đường, để hợp tác cùng phát triển theo sau. Khi văn hóa trở thành nhịp cầu kết nối các dân tộc, những giá trị được hun đúc từ thời đại Hùng Vương sẽ tiếp tục tỏa sáng trong kỷ nguyên hội nhập, góp phần nâng cao vị thế của Phú Thọ và Việt Nam trên trường quốc tế, đồng thời khơi mở những không gian phát triển mới vì mục tiêu xây dựng quê hương giàu mạnh, đất nước phồn vinh, hạnh phúc.