Khi AI trở thành “đôi mắt” của người khiếm thị

Một buổi chiều, sau cơn mưa rào mùa hè, Nguyễn Gia Khánh cùng mẹ dạo quanh khu vườn quen thuộc của gia đình ở phố Tiến Thọ, phường Quảng Phú. Hơn 10 năm qua, từ ngày đôi mắt mất đi ánh sáng sau một trận ốm nặng, khu vườn vẫn ở đó, nhưng với Khánh, cảnh vật chỉ hiện hữu qua ký ức và lời kể của người thân.

Nguyễn Gia Khánh cùng mẹ trong khuôn viên gia đình.

Hôm nay thì khác. Chàng sinh viên 22 tuổi cầm điện thoại, hướng camera về phía khu vườn, chụp từng tấm ảnh, rồi háo hức lắng nghe AI miêu tả cảnh vật chi tiết. Công nghệ lúc này đã trở thành nhịp cầu nối tâm hồn em với thế giới muôn màu.

Khánh cho biết: “Nhờ AI, em có thêm cơ hội học tập và giao tiếp thuận lợi hơn. AI giúp em chuyển tài liệu thành file ghi âm, tìm kiếm thông tin nhanh và chính xác hơn. Những việc trước đây phải nhờ người khác hỗ trợ, giờ em có thể chủ động thực hiện”.

Nguyễn Gia Khánh sử dụng máy tính cài đặt phần mềm AI để học tập, nghiên cứu.

Hiện nay, Nguyễn Gia Khánh đang là sinh viên năm thứ 2, Khoa Khoa học Xã hội, Trường Đại học Hồng Đức, tỉnh Thanh Hoá. Em theo học ngành Công tác xã hội, với mong muốn sau này có thể giúp đỡ được những người cùng cảnh ngộ, những người yếu thế trong xã hội.

Học tập, sáng tạo bằng công nghệ

Với em Nguyễn Thị Minh, ở phố Quảng Cát, phường Quảng Phú, AI cũng đang trở thành một công cụ không thể thiếu trong học tập, tiếp cận tài liệu và thông tin trên môi trường số.

3 năm qua, Minh luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội. Đặc biệt, bản lĩnh và sự nỗ lực phi thường đã giúp em chuẩn bị tốt nghiệp sớm hơn kế hoạch gần nửa năm.

Chọn ngành Tâm lý học, Minh mong muốn sau này sẽ có dịp chia sẻ, hỗ trợ nhiều người khuyết tật vơi đi mặc cảm, tự tin vươn lên trong cuộc sống.

Video: Em Nguyễn Thị Minh ở phố Quảng Cát, phường Quảng Phú.

Câu chuyện về Minh không chỉ dừng ở giảng đường. Với tinh thần lạc quan, yêu đời và trái tim luôn khao khát hướng tới những điều tốt đẹp, dù không nhìn thấy màn hình, Minh vẫn có thể tự làm podcast dạng chữa lành, kể những câu chuyện đẹp về cuộc sống bằng chất giọng truyền cảm; hay đơn giản chỉ ghi âm lại những làn điệu chèo mà em yêu thích. Công nghệ vì thế không chỉ giúp Minh tiếp nhận thông tin. Nó còn giúp em tạo ra và lưu giữ, chia sẻ những nội dung ý nghĩa trên môi trường số.

Đó cũng là một cách để người khiếm thị khẳng định rằng họ không chỉ là người cần được hỗ trợ, mà hoàn toàn có thể trở thành những người sáng tạo, lan toả năng lượng tích cực đến cộng đồng.

Video: Công nghệ giúp Nguyễn Thị Minh tự ghi âm, lưu lại những làn điệu chèo mà em yêu thích.

Khi công nghệ trở thành công cụ tuyên truyền pháp luật

Không chỉ hỗ trợ học tập, AI còn giúp nhiều người khiếm thị làm việc, cống hiến và khẳng định giá trị bản thân.

Với anh Lê Sỹ Anh, Chủ tịch Hội Người mù xã Triệu Sơn, từ chiếc điện thoại thông minh, máy tính có phần mềm đọc màn hình đến các ứng dụng AI, công nghệ đã trở thành công cụ quan trọng giúp anh tiếp cận tài liệu, thực hiện các video ngắn tuyên truyền pháp luật.

Nhiều năm qua, trên trang Facebook cá nhân, anh đã hỗ trợ pháp lý miễn phí cho hàng nghìn người nghèo, người yếu thế và hội viên có hoàn cảnh khó khăn trên cả nước. Không chỉ vậy, anh còn thường xuyên đứng lớp, hướng dẫn hội viên tiếp cận công nghệ số và sử dụng các ứng dụng AI an toàn.

Video: Anh Lê Sỹ Anh, Chủ tịch Hội Người mù xã Triệu Sơn.

Khi công nghệ đồng hành cùng nghị lực

Giờ đây, người khiếm thị hoàn toàn có thể đọc báo, tra cứu thông tin, học tập, giao tiếp, thanh toán trực tuyến và kết nối với thế giới xung quanh nhờ các trợ lý AI thông minh.

Từ Nguyễn Gia Khánh với khu vườn sau cơn mưa, Nguyễn Thị Minh với những trang sách, podcast và câu hát chèo, đến Sỹ Anh với công việc tư vấn pháp luật và hỗ trợ cộng đồng - mỗi người đang sử dụng công nghệ theo một cách khác nhau. Nhưng điểm chung là họ không đứng ngoài dòng chảy của công nghệ. Họ đang học cách làm chủ nó. Khi công nghệ đồng hành cùng nghị lực, bóng tối không còn là giới hạn.

Với AI, nhiều người khiếm thị đang tự tin viết tiếp những ước mơ, khẳng định giá trị bản thân và chủ động vươn tới một cuộc sống ý nghĩa.