Iran đóng eo biển Hormuz, Mỹ mở đợt không kích thứ ba

Quang cảnh eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN

Theo Al Jazeera ngày 12/7, lực lượng hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng eo biển Hormuz cho đến khi có thông báo mới, với lý do Mỹ tiếp tục can thiệp vào khu vực và vi phạm các thỏa thuận liên quan đến hoạt động hàng hải.

IRGC cho biết lực lượng Iran đã bắn cảnh cáo một tàu đang tìm cách đi qua tuyến đường không được Tehran chấp thuận. Cơ quan này tuyên bố không tàu nào được phép di chuyển qua eo biển cho đến khi sự can thiệp của Mỹ chấm dứt, đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả mọi hành động nhằm phá vỡ quyết định trên.

Cùng thời điểm, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) thông báo nhận được báo cáo về một sự cố gần bờ biển Oman. Theo thông tin ban đầu từ lực lượng quân sự trong khu vực, phần phía sau của một tàu container bị hư hại, gây cháy trên tàu. UKMTO khuyến cáo các phương tiện hoạt động trong khu vực thận trọng khi di chuyển.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cáo buộc Iran tấn công tàu container treo cờ Cộng hòa Síp khi phương tiện này đi qua eo biển Hormuz. Vụ việc khiến tàu bị cháy, hư hỏng động cơ và không thể tiếp tục hành trình, trong khi một thành viên thủy thủ đoàn được thông báo mất tích.

CENTCOM sau đó tuyên bố bắt đầu đợt không kích thứ ba nhằm vào Iran. Quân đội Mỹ cho rằng Tehran tiếp tục vi phạm bản ghi nhớ ngừng bắn ký ngày 17/6 và không bảo đảm quyền đi lại an toàn của các tàu thương mại trong khu vực.

Washington khẳng định các cuộc tấn công nhằm làm suy giảm khả năng của Iran trong việc nhắm vào thủy thủ đoàn dân sự và tàu thương mại qua eo biển. Ông Pete Hegseth, người đứng đầu Lầu Năm Góc, tuyên bố Iran đã đưa ra một lựa chọn sai lầm và sẽ phải trả giá.

Truyền thông nhà nước Iran cùng ngày đưa tin nhiều tiếng nổ được ghi nhận tại các khu vực ven biển phía nam nước này. Đài IRIB cho biết ba vụ nổ xảy ra tại mỗi thành phố cảng Bandar Abbas và Sirik, trong khi Chabahar ghi nhận hai tiếng nổ.

Năm tiếng nổ khác được báo cáo tại thành phố Bandar-e Deyr thuộc tỉnh Bushehr và bốn tiếng nổ tại thành phố Asaluyeh. Hiện chưa có thông tin chính thức về mục tiêu, mức độ thiệt hại hoặc thương vong trong các vụ việc này.

Diễn biến mới cho thấy thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran tiếp tục đứng trước nguy cơ đổ vỡ hoàn toàn. Trong những ngày gần đây, tình trạng hoạt động tại eo biển Hormuz liên tục thay đổi, khi tuyến hàng hải này có lúc được mở lại một phần rồi tiếp tục bị hạn chế.

Iran đang thúc đẩy một cơ chế hàng hải mới, theo đó các tuyến đường qua eo biển phải được đặt dưới sự kiểm soát của Tehran và phối hợp với Oman, thay vì do các nước bên ngoài quyết định. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã gặp người đồng cấp Oman Badr al-Busaidi trong bối cảnh Muscat đề xuất thiết lập hai tuyến hàng hải riêng biệt, một qua lãnh hải Iran và một qua vùng biển Oman.

Các hoạt động trung gian của Oman, Qatar và một số quốc gia khác vẫn đang được tiến hành. Tuy nhiên, giới chức Iran đồng thời cảnh báo nước này sẵn sàng đáp trả mạnh nếu tiếp tục bị tấn công, cho thấy Tehran đang để ngỏ cả khả năng đàm phán lẫn leo thang quân sự.

Việc đóng eo biển Hormuz có thể gây ảnh hưởng lớn đến thị trường năng lượng và hoạt động vận tải biển quốc tế. Nếu tình trạng này kéo dài, giá dầu có thể tăng mạnh trở lại sau đợt giảm gần đây.