Hungary: Tiềm năng tăng thu thuế bất động sản địa phương

Nguồn thu từ thuế bất động sản địa phương của Hungary có thể tăng khoảng 10-15% mà không cần tăng thuế suất. Ảnh: ST

Hoàn thiện chính sách thuế phù hợp với điều kiện thực tiễn

Nguồn thu thuế địa phương có thể trở thành động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương nếu được xây dựng trên cơ sở một chính sách thuế phù hợp với điều kiện thực tế, khả năng chịu thuế của người dân, tổ chức, doanh nghiệp cũng như các mục tiêu phát triển của từng địa phương.

Mặc dù thuế doanh nghiệp địa phương vẫn là nguồn thu lớn nhất của chính quyền địa phương với 1.348,6 tỷ forint (khoảng 4,39 tỷ USD) trong năm 2024, các địa phương tại Hungary cũng có quyền quyết định áp dụng các loại thuế bất động sản như thuế công trình xây dựng, thuế đất và thuế cộng đồng đối với cá nhân.

Năm 2024, khoảng hai phần ba số địa phương của Hungary đã áp dụng ít nhất một loại thuế bất động sản địa phương. Các sắc thuế này mang lại 225,2 tỷ forint cho ngân sách địa phương. Trong đó, 77,2% nguồn thu đến từ thuế công trình xây dựng, chủ yếu đánh vào các công trình không phục vụ mục đích nhà ở.

SAO cho biết, thuế bất động sản là một trong những lĩnh vực thuế nhạy cảm nhất tại Hungary. Quan điểm không thiện cảm với thuế bất động sản đã tồn tại từ lâu trong xã hội Hungary do các yếu tố lịch sử, văn hóa và xã hội. Vì vậy, trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc xây dựng và thực thi chính sách thuế bất động sản là rất lớn.

Hiện nay, chính quyền địa phương Hungary vẫn có quyền chủ động đáng kể trong việc xác định thuế suất cũng như thiết kế các cơ chế miễn, giảm thuế. Mặc dù tỷ trọng nguồn thu từ thuế tài sản trên GDP không khác biệt đáng kể so với mặt bằng chung của khu vực, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trung bình của Liên minh châu Âu.

Từ các cuộc kiểm toán đã thực hiện, SAO nhận định rằng nguồn thu từ thuế bất động sản địa phương hoàn toàn có thể tăng thêm khoảng 10-15% mà không cần điều chỉnh tăng thuế suất. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là phải có các quy định về thuế phù hợp với điều kiện thực tế, mục tiêu phát triển địa phương, chính sách thuế và các quy định pháp luật hiện hành. Đồng thời, cơ quan thuế phải có đủ năng lực chuyên môn và nguồn lực để thực thi hiệu quả các quy định đó.

Nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi thuế

Dựa trên những kinh nghiệm rút ra từ các cuộc kiểm toán về thuế bất động sản của chính quyền địa phương, SAO đã đưa ra một loạt kiến nghị không mang tính bắt buộc đối với chính quyền địa phương, công chứng viên, các bộ trưởng liên quan và Kho bạc Nhà nước Hungary.

Trong số các đề xuất, SAO đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu xây dựng các mục tiêu chính sách thuế rõ ràng và một hệ thống quy định thuế thống nhất, chặt chẽ. Theo đó, mỗi địa phương cần xây dựng nghị quyết về thuế vừa bảo đảm tuân thủ pháp luật vừa phản ánh đúng ý chí và mục tiêu quản lý của chính quyền địa phương. Điều này chỉ có thể đạt được khi địa phương xác định rõ hệ thống mục tiêu và định hướng chính sách thuế phù hợp với nhu cầu cung cấp dịch vụ công cũng như định hướng phát triển kinh tế - xã hội.

Theo SAO, khi xây dựng chính sách thuế, các địa phương cần tính đến đầy đủ các yếu tố địa lý, kinh tế, xã hội học và điều kiện xã hội đặc thù; đồng thời phải xem xét khả năng chịu gánh nặng thuế của cá nhân, tổ chức nộp thuế.

Các nghị quyết về thuế cần được rà soát thường xuyên nhằm cập nhật kịp thời các thay đổi trong pháp luật về thuế địa phương, đồng thời bảo đảm tính thống nhất với chính sách thuế và điều kiện kinh tế thực tế của địa phương.

Bên cạnh hoàn thiện chính sách thuế, SAO cho rằng, năng lực chuyên môn phù hợp và được nâng cao thường xuyên là điều kiện cần thiết để cơ quan thuế thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả và đúng pháp luật. Vì vậy, cần tổ chức các chương trình đào tạo chuyên môn định kỳ cho cán bộ cơ quan thuế địa phương cũng như cán bộ Văn phòng Chính phủ thực hiện chức năng cơ quan thuế cấp hai.

Song song với đó, việc xác định và theo dõi các đối tượng chịu thuế cần đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của cơ quan thuế. Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, SAO khuyến nghị cơ quan thuế thường xuyên khai thác các công cụ số như ảnh vệ tinh, ảnh chụp từ trên không, hình ảnh đường phố và ảnh trực giao.

Ngoài ra, các quyết định của cơ quan thuế cũng phải bảo đảm tính hợp pháp, có căn cứ rõ ràng và dễ hiểu. Điều này sẽ góp phần giảm thời gian xử lý khiếu nại của người nộp thuế cũng như các thủ tục pháp lý phát sinh. Các quyết định xác định nghĩa vụ thuế cùng các tài liệu liên quan như báo cáo dữ liệu, biên lai cần được lưu giữ trong toàn bộ thời gian quyết định còn hiệu lực pháp lý, tránh tình trạng tiêu hủy hồ sơ quá sớm.

SAO cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải kết hợp quy trình xác định nghĩa vụ thuế chuyên nghiệp với các biện pháp cưỡng chế thu thuế nhanh chóng trong thời gian ngắn. Theo cơ quan này, đây không chỉ là giải pháp tăng nguồn thu mà còn thể hiện tính công bằng đối với những người nộp thuế chấp hành đúng quy định.

Ngoài các giải pháp quản lý trực tiếp, SAO cũng đề xuất xem xét cải cách khung pháp lý về thuế bất động sản. Theo các kiểm toán viên, cần cân nhắc xây dựng môi trường pháp lý cho phép thực hiện các hoạt động kiểm tra và cưỡng chế thuế theo hướng phù hợp hơn với năng lực thực tế của các địa phương. Bởi việc thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ như kiểm tra thuế hay cưỡng chế thuế đòi hỏi trình độ chuyên môn và kinh nghiệm sâu, trong khi không phải mọi địa phương quy mô nhỏ đều có khả năng đầu tư phát triển nguồn lực này.

Cơ quan kiểm toán cũng nhận định rằng một trong những giải pháp giúp hạn chế tình trạng đánh thuế trùng lặp hoặc bỏ sót đối tượng chịu thuế là giảm số lượng sắc thuế và cơ quan quản lý thuế, qua đó đơn giản hóa các yếu tố kỹ thuật của hệ thống pháp luật thuế mà vẫn không làm thay đổi bản chất thẩm quyền quyết định và xác định nghĩa vụ thuế của chính quyền địa phương.

Đối với Kho bạc Nhà nước Hungary, SAO kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống chuyên môn hỗ trợ quản lý thuế. Theo đó, Hệ thống ASP.ADO (Phần mềm quản lý thuế điện tử của chính quyền địa phương Hungary) có thể hỗ trợ hiệu quả hơn cho việc xác định đối tượng chịu thuế và người nộp thuế, nếu được bổ sung chức năng tự động phát hiện các đối tượng tiềm năng chưa được đưa vào dữ liệu. Định kỳ ít nhất hằng năm Kho bạc Nhà nước Hungary cần rà soát, cập nhật và hoàn thiện các mẫu quyết định tích hợp trong phần mềm kế toán thuế mà hệ thống đang vận hành, từ đó hỗ trợ cơ quan thuế thực hiện tốt hơn việc xác định nghĩa vụ thuế.

Trên cơ sở các kiến nghị được đưa ra, SAO khẳng định, việc nâng cao hiệu quả hệ thống thuế địa phương có thể được thực hiện thông qua nhiều công cụ phù hợp như hoàn thiện khung pháp lý hiện hành, rà soát chính sách thuế địa phương, tăng cường hiệu quả quản lý và nâng cao năng lực thực thi của chính quyền địa phương. Các kiến nghị này không mang tính bắt buộc mà nhằm giúp các địa phương khai thác tốt hơn các cơ hội và tiềm năng sẵn có của hệ thống thuế địa phương, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về tính hiệu quả, tính kinh tế và tính phù hợp trong quản lý./.

(Theo asz.hu và tổng hợp)