Học sinh Hà Nội sáng tạo từ những giờ học STEM

Những ý tưởng được giới thiệu tại Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh, thiếu niên và nhi đồng thành phố Hà Nội lần thứ 22 năm 2026 cho thấy giáo dục STEM không chỉ khơi dậy đam mê khoa học mà còn tạo nền tảng để hình thành tư duy đổi mới sáng tạo ngay từ lứa tuổi học đường.

Từ bài học trên lớp đến những sản phẩm ứng dụng

Kể từ năm học 2023-2024, Hà Nội triển khai đại trà giáo dục STEM tại tất cả các cơ sở giáo dục. Sau hơn hai năm thực hiện, những kết quả bước đầu đã được thể hiện rõ nét qua các sản phẩm sáng tạo của học sinh tại Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh, thiếu niên và nhi đồng thành phố Hà Nội năm 2026.

Nếu trước đây các giờ học khoa học chủ yếu thiên về lý thuyết thì nay học sinh được trực tiếp quan sát, trải nghiệm, nghiên cứu và chế tạo sản phẩm. Chính cách tiếp cận này đã giúp nhiều em mạnh dạn biến những kiến thức về khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học thành các giải pháp có khả năng ứng dụng trong thực tế.

Một trong những sản phẩm thu hút sự quan tâm của Ban Giám khảo Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh, thiếu niên và nhi đồng thành phố Hà Nội năm 2026 là Vietmap 34 - Hành trình Việt Nam mới do nhóm học sinh Trường THCS Phan Đình Giót (phường Thanh Xuân) thực hiện.

Sản phẩm là bản đồ số cập nhật 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh theo mô hình mới, đồng thời tích hợp thông tin về đặc trưng văn hóa, lịch sử của từng vùng miền. Thông qua công nghệ số và giao diện trực quan, học sinh có thể dễ dàng khám phá kiến thức địa lý, lịch sử theo cách sinh động hơn so với phương pháp học truyền thống.

Chia sẻ về ý tưởng, em Phan Thế Nam, học sinh Trường THCS Phan Đình Giót cho biết, nhóm mong muốn xây dựng một công cụ học tập trực quan để các bạn học sinh có thể vừa học vừa khám phá, qua đó hiểu hơn về đất nước và văn hóa Việt Nam.

Không chỉ khai thác công nghệ để phục vụ việc học, nhiều học sinh còn lựa chọn những chủ đề gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc.

Tiêu biểu là sản phẩm Bản đồ âm thanh di sản Việt Nam của nhóm học sinh lớp 7, Trường THCS Quang Trung (xã Phú Xuyên). Trên bản đồ số, nhóm đã tích hợp 75 điểm âm thanh đặc trưng gắn với các di sản văn hóa trên cả nước. Khi truy cập vào từng địa điểm, người dùng có thể nghe âm thanh, đồng thời tìm hiểu những câu chuyện, giá trị văn hóa liên quan đến di sản đó.

Theo em Phạm Ngọc Mai Trang, học sinh Trường THCS Quang Trung, nhóm mong muốn mang đến một cách tiếp cận mới để học sinh khám phá văn hóa Việt Nam bằng cả hình ảnh và âm thanh, từ đó tạo hứng thú học tập và góp phần gìn giữ các giá trị truyền thống.

Điểm chung của các sản phẩm là đều xuất phát từ những kiến thức được học trong chương trình STEM, sau đó được học sinh chủ động nghiên cứu, phát triển thành những sản phẩm hoàn chỉnh, có tính ứng dụng rõ rệt.

Khơi dậy tư duy đổi mới sáng tạo cho thế hệ trẻ

Lĩnh vực phần mềm tin học tại Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh, thiếu niên và nhi đồng thành phố Hà Nội năm nay thu hút hơn 100 sản phẩm đến từ học sinh nhiều trường trên địa bàn thành phố. Đáng chú ý, hầu hết các sản phẩm đều được xây dựng từ chính nền tảng kiến thức STEM mà học sinh đang được tiếp cận trong nhà trường.

Đó là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc triển khai giáo dục STEM tại Hà Nội, nơi việc học không còn dừng lại ở ghi nhớ kiến thức mà hướng tới giải quyết những vấn đề thực tiễn bằng tư duy khoa học và công nghệ.

Theo ông Bùi Thu Lâm, Chủ tịch Hội đồng Giám khảo lĩnh vực Phần mềm tin học, nhiều sản phẩm năm nay cho thấy học sinh không chỉ thành thạo kỹ năng công nghệ mà còn biết phát hiện vấn đề từ thực tiễn, đưa ra giải pháp và từng bước hoàn thiện sản phẩm. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy giáo dục STEM đang phát huy hiệu quả trong việc hình thành năng lực sáng tạo và nghiên cứu khoa học cho học sinh.

Khác với phương pháp dạy học truyền thống, STEM tích hợp kiến thức của nhiều lĩnh vực, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, khuyến khích học sinh tự tìm tòi, khám phá, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm. Trong quá trình đó, các em không chỉ học kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề và kỹ năng sử dụng công nghệ.

Điều đáng ghi nhận là nhiều ý tưởng của học sinh không còn dừng ở mô hình minh họa mà đã hướng tới những sản phẩm có thể tiếp tục hoàn thiện để đưa vào ứng dụng trong học tập, giáo dục, quảng bá văn hóa hay phục vụ đời sống.

Thông qua Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh, thiếu niên và nhi đồng, những giờ học STEM trên lớp đã được nối dài bằng những công trình khoa học nhỏ nhưng giàu tính thực tiễn. Đây không chỉ là sân chơi để phát hiện tài năng mà còn góp phần nuôi dưỡng niềm đam mê nghiên cứu, khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo trong thế hệ trẻ.

Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc đầu tư cho giáo dục STEM chính là đầu tư cho tương lai. Từ những “mầm xanh công nghệ” được nuôi dưỡng hôm nay, Thủ đô kỳ vọng sẽ hình thành đội ngũ nhân lực chất lượng cao, sẵn sàng làm chủ khoa học công nghệ và đóng góp vào sự phát triển nhanh, bền vững của thành phố trong những năm tới.