Hậu duệ Quan Tả tướng Trần Xuân Soạn: Giữ 'lửa' Việt ở xứ hoa Tulip
Đó là anh Trần Xuân Thuyên - một người con Hà Nội - cháu đích tôn, hậu duệ đời thứ 5 của Quan Tả tướng Trần Xuân Soạn.
Giữa những ngày đông giá buốt của Amsterdam, khi những con kênh hiền hòa bắt đầu kết băng và gió lùa qua những hàng cây trụi lá, có một người đàn ông vẫn miệt mài với mớ lá dong xanh, với gạo nếp, đậu xanh và những câu chuyện về nguồn cội. Đó là anh Trần Xuân Thuyên - một người con Hà Nội - cháu đích tôn, hậu duệ đời thứ 5 của Quan Tả tướng Trần Xuân Soạn, vị lãnh tụ kiên trung của phong trào Cần Vương, phò vua Hàm Nghi chống thực dân Pháp, danh nhân lịch sử của dân tộc Việt Nam.
Dòng máu danh tướng và nếp nhà trí thức
Sinh ra và lớn lên trong một gia đình trí thức tại phố Trần Hưng Đạo (Hà Nội), có cha là một nhà giáo, từng làm giáo sư giảng dạy tại các trường đại học ở nước ngoài, từ nhỏ anh Thuyên đã có những năm tháng theo cha mình xuất ngoại.
Rời ghế nhà trường Đại học Bách Khoa Hà Nội với bao hoài bão, sau một thời gian công tác trong ngành điện lực, anh Thuyên đã quyết định ra nước ngoài và phiêu lưu sang Hà Lan, chọn nước này làm điểm đến với khát vọng và một mục tiêu: “Tôi muốn vươn lên, muốn nâng tầm bản thân để có nhiều đóng góp cho đất nước trong thời kỳ đầu đổi mới”. Những câu chuyện về khí tiết lẫm liệt, lòng yêu nước của cụ tổ Trần Xuân Soạn - danh tướng chống thực dân Pháp, đã thấm sâu vào máu thịt và tâm hồn anh, trở thành kim chỉ nam cho mọi bước đường đời và hành trình lập thân, lập nghiệp.
Anh Trần Xuân Thuyên tại nhà thờ gia tiên Thánh Hóa trong ngày giỗ cụ Trần Xuân Soạn - Ảnh: NVCC
Tới Hà Lan, anh Thuyên tiếp tục học tập và đạt thành tích xuất sắc trong học vấn: tốt nghiệp Cử nhân Công nghệ Thông tin, Thạc sỹ Quản trị Kinh doanh (MBA). Anh Thuyên đã kinh qua nhiều vị trí quản lý rất nhiều năm ở nước ngoài trong môi trường làm việc đa văn hóa tại các Tập đoàn Công nghệ lớn hàng đầu thế giới như AT&T, KPMG, HP (HEWLETT- PACKARD), TELE 2, RICOH … trước khi trở thành doanh nhân.
Dù ở bất kỳ cương vị hoặc hoàn cảnh nào anh cũng luôn đau đáu canh cánh một nỗi niềm: "Làm sao để bản sắc Việt không bị hòa tan giữa trời Tây?”, anh Thuyên chia sẻ với tôi trong những buổi gặp gỡ cuối năm, khi anh gác lại mọi công việc để về Việt Nam.
Trong dịp này với vai trò là người đứng đầu dòng tộc, anh Thuyên đã đứng ra quy tụ các thế hệ con cháu cụ Trần Xuân Soạn từ nhiều tỉnh, thành trên cả nước từ TP.HCM, Hà Nội, Kiên Giang, Huế… về nhà thờ gia tiên Thanh Hóa, tham dự ngày giỗ cụ Trần Xuân Soạn (1849 -1923) – một dịp thiêng liêng kết nối huyết mạch gia đình và gia tộc.
"Ba ơi, sao mình không mua bánh chưng ở siêu thị cho nhanh?"
Trong bài viết đoạt Giải Nhì cuộc thi "Tết Việt Nam trong tôi" 2025 do Liên hiệp Hội Người Việt Nam và Liên hiệp Hội Phụ nữ Việt Nam tại châu Âu tổ chức, anh Thuyên đã chia sẻ một câu chuyện về một khoảnh khắc khiến anh bừng tỉnh. Đó là khi con gái duy nhất của anh - vốn sinh ra tại Hà Lan và từng có lúc nghĩ mình là người bản xứ - hồn nhiên hỏi về việc mua bánh chưng cho tiện thay vì tự gói. “Ba ơi, sao mình không mua bánh chưng ở siêu thị cho nhanh?”.
Cuốn sách anh Trần Xuân Thuyên được tặng - Ảnh: Tư liệu
Câu hỏi tưởng chừng hồn nhiên vô tư ấy khiến anh giật mình và chợt nhận ra một điều: nếu mình không kiên trì uốn nắn, con sẽ chỉ biết đến Việt Nam như một khái niệm địa lý xa xôi.
Anh đã ôm con vào lòng, dạy con soi gương để thấy mình là người Việt Nam, không phải "mắt xanh, tóc vàng" như bạn bè bản xứ, đồng thời nhẹ nhàng giải thích và kể cho con nghe về Tết Việt Nam, về những phiên chợ Tết Nguyên Đán rực rỡ, về tiếng pháo giao thừa, truyền thống Việt Nam, và về cụ tổ Trần Xuân Soạn - một danh tướng, một danh nhân lịch sử đất Việt lẫy lừng - người đã dành trọn đời mình cho đất nước và dân tộc Việt Nam.
Từ đó, bếp lửa nhà anh Thuyên tại Hà Lan mỗi độ Tết đến không bao giờ thiếu hương vị của bát canh măng, khoanh giò lụa và đặc biệt là mâm cỗ Tết cổ truyền do chính tay anh và vợ của mình - chị Vũ Ngọc Mai (hiện là Chủ tịch Liên hiệp Hội Phụ nữ Việt Nam tại Hà Lan, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Liên hiệp Hội Phụ nữ Việt Nam tại châu Âu và Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội doanh nhân Phụ nữ Việt Nam tại châu Âu) cùng con gái nấu.
Tết - sợi dây kết nối người Việt xa xứ
Từ Việt Nam, anh Thuyên gọi Zalo về Hà Lan cho tôi nói chuyện trực tiếp với chị Mai, nghe chị Mai kể về một chương trình đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, giúp mọi người cùng hướng về quê hương trong dịp Tết Bính Ngọ sắp tới, cũng như dịp A80 tháng 9.2025 với chương trình “Việt phục bộ hành - Lan tỏa văn hóa Việt, thiêng liêng ngày hội non sông”, “Ngày 20.10 và 8.3 - Tôn vinh vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam” hằng năm.
Chương trình “Việt phục bộ hành - Lan tỏa văn hóa Việt, thiêng liêng ngày hội non sông” tại Hà Lan năm 2025
Cộng đồng người Việt tại Hà Lan và châu Âu liên tục tổ chức các hoạt động văn hóa, mặc trang phục truyền thống Việt Nam
Theo chia sẻ của chị Mai, trong khoảng 2 tháng - kéo dài từ Noel, Tết Dương lịch đến Tết Nguyên Đán - vào mỗi thứ 7, Chủ nhật hằng tuần, cộng đồng người Việt tại Hà Lan và châu Âu liên tục tổ chức các hoạt động văn hóa, mặc trang phục truyền thống áo dài, chúc Tết, giao lưu ẩm thực, văn nghệ, và lì xì may mắn giữa các khu vực với nhau.
“Những trải nghiệm vô cùng ấm áp đó không những giúp con gái tôi và thế hệ trẻ trưởng thành tại châu Âu, nhận thức rõ mình là một người con Việt Nam, trân trọng, thấu hiểu giá trị của sự sum vầy, niềm tự hào về cội nguồn và dân tộc”, chị Mai vui vẻ trò chuyện và hẹn người viết có dịp sang châu Âu cảm nhận không khí Tết ở xứ sở hoa Tulip.
Với vợ chồng anh Thuyên, chị Mai, ngôi nhà nơi đất khách của anh chị tại Hà Lan luôn là điểm dừng chân ấm áp cho bạn bè và đồng hương, những người Việt xa quê hương.
Vợ chồng Trần Xuân Thuyên
Mỗi khi có khách từ Việt Nam sang hay bạn bè Việt xa quê hương ghé thăm, việc đầu tiên anh Thuyên làm không phải là mời trà hay tiệc tùng, mà là dẫn khách lên gian thờ tự gia tiên. Tại đây, anh thành kính thắp nén tâm nhang cho các cụ thân sinh và đặc biệt là tưởng nhớ cụ tổ - danh tướng Trần Xuân Soạn.
Khói hương trầm phảng phất lan tỏa giữa lòng châu Âu như một sự kết nối tâm linh bền chặt, một sự kết nối quá khứ với hiện tại, nhắc nhở mỗi người về gốc rễ và trách nhiệm với tổ tiên của người con đất Việt. Với anh, Tết chính là "sợi dây vô hình nhưng vững chãi" kết nối cộng đồng người Việt trên khắp thế giới.
