Giữ rừng, giữ lấy ấm no

Tiên phong phủ xanh đất trống, đồi trọc

Dẫn chúng tôi lên một ngọn núi cao ở phía đầu bản, cựu chiến binh Hồ Văn Chờ (SN 1945), người Bru-Vân Kiều có 59 năm tuổi Đảng, ở bản An Bai, xã Kim Ngân chia sẻ: Trước đây, khu vực này đều là rừng tự nhiên. Trải qua cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, mảnh đất Kim Ngân từng bị đạn bom cày nát, thiêu rụi làm mất đi rất nhiều diện tích rừng.

Thêm nữa, do trình độ dân trí chưa cao, nhiều đồng bào còn mang nặng tư tưởng “đói chẳng lo, no chẳng mừng”, nên cứ mỗi khi thiếu ăn, họ lại ngang nhiên vào rừng “săn, bắt, hái, lượm”, “chặt, đốt, cốt, trỉa”, thậm chí trở thành “lâm tặc” tiếp tay cho nạn phá rừng trong suốt một thời gian dài. Thế rồi, nhiều khu vực trong rừng già trở thành đất trống, đồi trọc.

Vỗ tay vào một thân cây keo lai to, cựu chiến binh Hồ Văn Chờ kể: "Để chuộc lỗi với rừng xanh, giai đoạn 1990-2005, huyện Lệ Thủy (cũ) đã có chủ trương tăng cường phủ xanh đất trống, đồi núi trọc ở khu vực phía Tây của huyện. Thời điểm đó, nhiều cán bộ tại khu vực xã Kim Ngân, trong đó có tôi đã được cấp trên giao chỉ tiêu đứng ra vận động người dân mạnh dạn nhận đất trống, đồi núi trọc để trồng cây, gây rừng; lấy kết quả vận động phủ xanh đất trống, đồi núi trọc để đánh giá mức độ thực thi nhiệm vụ hằng năm".

Nhiều hộ dân xã Kim Ngân phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm từ rừng để tăng thu nhập - Ảnh: V.M

Hồi đó, với cương vị là một xã đội trưởng, đồng thời là đảng viên, ông Chờ đã kiên trì đến tận từng hộ trong bản An Bai để vận động bà con cùng tham gia trồng rừng. Để tăng tính thuyết phục, ông đã tìm đọc, sưu tầm thêm một số tài liệu, đặc biệt là những lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về hiệu quả, lợi ích của việc trồng rừng để tuyên truyền cho đồng bào.

Một số hộ sau khi được tuyên truyền đã mạnh dạn nhận 2-3ha để trồng rừng. Không ít hộ dân khi vừa nghe đến việc trồng rừng đã vội từ chối vì cho rằng, đồng bào sống ngay cạnh khu rừng tự nhiên rộng lớn với nhiều gỗ quý, hằng ngày cứ khai thác bán còn chưa đủ ăn, huống hồ bỏ công trồng mấy cây keo lai, bạch đàn phải mất nhiều năm, chất lượng gỗ không quý...

Sợ không hoàn thành nhiệm vụ được giao, thời điểm đó, ông Chờ và một số cán bộ xã như Hồ A Lai, Hồ Viết Tình, Hồ Văn Mừng (bản Cồn Cùng), Nguyễn Văn Thạch (bản Km 14), Hồ Văn Bôn (bản Còi Đá), Nguyễn Văn Thạch (bản Cẩm Ly)… đã chấp nhận “ôm” bình quân mỗi hộ hàng chục ha để trồng rừng phủ xanh đất trống, đồi núi trọc. Vừa làm vừa tranh thủ vận động thêm nhiều anh em, họ hàng cùng tham gia. "Nói chung, đã là cán bộ, đảng viên thì phải học tập Bác Hồ về tinh thần tiên phong, gương mẫu trong mọi công việc…”, cựu chiến binh Hồ Văn Chờ lý giải về việc gia đình nhận thêm diện tích rừng trồng.

Phó Chủ tịch UBND xã Kim Ngân Nguyễn Văn Hùng cho biết thêm: "Ngoài những chủ rừng trồng lớn là người Bru-Vân Kiều, xã Kim Ngân cũng có khá nhiều chủ rừng trồng lớn gốc gác từ miền xuôi lên…”.

Đổi thay nhờ rừng

Xã Kim Ngân hiện có 67% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số (chủ yếu là người Bru-Vân Kiều), sống phân bố tại 24 thôn, bản. Tổng diện tích có rừng toàn xã gần 81.000ha (trong đó có trên 60.000ha rừng tự nhiên; gần 16.000ha rừng trồng đã thành rừng; số diện tích còn lại là rừng trồng chưa thành rừng), độ che phủ rừng trên địa bàn xã đạt 86,62%.

Rừng cao su của ông Hồ Viết Tình, nguyên Bí thư xã Kim Thủy (nay thuộc xã Kim Ngân) mang lại hiệu quả kinh tế cao - Ảnh: V.M

Gia đình ông Hồ A Lai, bản Cồn Cùng, xã Kim Ngân trồng hơn 10 ha rừng cây keo lai. Trước đây, do điều kiện khó khăn nên gia đình ông chỉ trồng được khoảng 4-5 năm thì thu hoạch, bình quân mỗi ha bán được khoảng 60 đến 70 triệu đồng. Vụ trồng rừng gần đây nhất, gia đình sử dụng giống cây keo lai dùng để trồng rừng gỗ lớn nên kéo dài thời gian thu hoạch lên 8 năm (thu hoạch vào năm 2024).

"Tuy thời gian khai thác kéo dài nhưng hiệu quả kinh tế từ trồng rừng gỗ lớn mang lại cao hơn trồng keo thông thường từ 1,5 đến 2 lần. Nói chung, nghề trồng rừng đã mang lại cho gia đình tôi một cuộc sống rất ấm no, đủ đầy và bền vững, điều mà trước đây đến “trong mơ” bản thân tôi vẫn chưa dám nghĩ tới…”, ông Lai chia sẻ.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Kim Ngân Nguyễn Văn Hùng, thực hiện lời Bác Hồ dạy, những năm gần đây, xã đã có nhiều chính sách thúc đẩy phát triển lâm nghiệp, tạo điều kiện để các doanh nghiệp, hộ gia đình phát triển rừng. Hằng năm, địa phương tổ chức “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” nhằm tuyên truyền cho người dân hiểu thêm về giá trị, lợi ích của việc trồng, bảo vệ cây xanh để bảo vệ môi trường sinh thái, phát triển kinh tế và xây dựng quê hương.

Để nâng cao chất lượng và hiệu quả từ việc trồng cây, gây rừng, các đơn vị chủ rừng và những hộ gia đình trồng rừng trên địa bàn đã từng bước tổ chức sản xuất lâm nghiệp theo chuỗi giá trị, nhân rộng các mô hình sản xuất lâm nghiệp hiệu quả. Bước đầu, nhiều đơn vị, chủ rừng đã hình thành liên kết giữa người trồng rừng và các cơ sở chế biến, tiêu thụ sản phẩm lâm nghiệp gắn với quản lý rừng bền vững; chuyển dần phương thức trồng rừng quảng canh sang trồng rừng thâm canh; xây dựng mô hình chuyển hóa rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn.

Đến nay, một số chủ rừng trên địa bàn còn hợp đồng giao khoán bảo vệ rừng để tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân; mạnh dạn khai thác tối ưu tiềm năng rừng để phát triển du lịch sinh thái trải nghiệm, mang lại hiệu quả kinh tế khá cao và thân thiện với môi trường...

Nhờ chung tay bảo vệ và phát triển rừng hiệu quả, rất nhiều hộ Bru-Vân Kiều ở xã Kim Ngân đang từng bước đánh thức tiềm năng, lợi thế của địa phương để vươn lên làm giàu, xây dựng cuộc sống ấm no, thân thiện với môi trường ngay trên mảnh đất quê hương.