'Ghi công cho... mưa lũ!'

Nhật Lân • 16/11/2025

"Ghi công cho... mưa lũ" là ý kiến của một cử tri lớn tuổi nơi tôi sống, khi ông trao đổi về vụ việc một số trụ cầu sông Lô chỉ sau 10 năm sử dụng đã hư hỏng, lòi cốt thép hoen gỉ. Sở dĩ có trao đổi, là bởi trong khoảng thời gian chờ tiếp xúc đại biểu HĐND phường, các cử tri đã say sưa đàm luận chuyện khối, chuyện phường…, và rồi tập trung vào vụ việc cầu sông Lô đang “nóng trên báo chí, mạng xã hội Facebook, và cả tại diễn đàn Quốc hội”.

Cầu Sông Lô nhìn từ trên cao.

Vụ việc cầu sông Lô nhận được nhiều ý kiến trao đổi, nhận định. Nào tắc trách trong giám sát, yếu kém trong thi công. Nào biểu hiện của nạn nhà thầu rút ruột công trình, tình trạng quan liêu trong kiểm tra, kiểm định… Bác cử tri lớn tuổi nghe thì đã nói: “Năm nay mưa lũ gây ra bao thảm họa, nhưng riêng trong vụ này thì nên ghi công cho mưa lũ…”. Ý kiến của bác nhận lại những trao đổi, tranh luận. Thế nên, bác tiếp rằng: “Những hạng mục công trình móng trụ cầu sông Lô người ta thi công chìm trong đất, trong nước nên mình tin chắc nếu không có mưa lũ tác động, sẽ không thể lộ diện. Như thế, rõ ràng mưa lũ có công giúp phát hiện kịp thời để mà tập trung sửa chữa đảm bảo an toàn giao thông, để rồi làm rõ có hay không vấn nạn tham ô, rút ruột công trình… Chứ không may có sự cố sập, đổ cầu thì sao đong đếm hết được thảm họa…”.

Năm nay mưa lũ gây ra bao thảm họa, nhưng riêng trong vụ này thì nên ghi công cho mưa lũ…”

---

Như thông tin trên báo chí, hư hỏng của cầu sông Lô đã xác định gồm trụ T5 bị xói sâu đến lớp địa chất đá vôi, vượt 5,5m so với độ xói thiết kế; các cọc khoan nhồi phía hạ lưu chỉ còn ngập trong lớp đất, đá khoảng 4,1/17m, nhiều cọc bị bong tróc bê tông, lộ và hoen gỉ cốt thép. Các trụ T3, T4, T6 cũng ghi nhận tình trạng xói lở, trong đó, 1 cọc khoan nhồi tại trụ T6 bị suy giảm tiết diện từ đường kính 1,5m xuống còn 1,35m…

Từ tháng 12/2024, kết quả kiểm định của Trung tâm Kỹ thuật đường bộ - Cục Đường bộ Việt Nam và kết quả kiểm tra định kỳ của Công ty CP Đường bộ Phú Thọ sau mùa mưa bão năm 2024, cầu sông Lô đã xuất hiện tình trạng hư hỏng cục bộ. Tháng 8/2025 đến tháng 10/2025, do ảnh hưởng của các cơn bão số 5, 10 và 11, trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có mưa lớn kéo dài, lũ trên sông Lô dâng cao. Giai đoạn này, Sở Xây dựng tỉnh Phú Thọ đã phải phân luồng giao thông qua cầu sông Lô để bảo đảm an toàn cho người và phương tiện. Đến ngày 27/10, khi nước sông Lô rút, Sở Xây dựng tỉnh Phú Thọ kiểm tra thực tế hiện trường, đã phát hiện kết cấu cầu tiếp tục phát sinh hư hỏng, có nguy cơ mất an toàn giao thông. Từ đây, đã dẫn đến việc phải ra thông báo khẩn, từ 13h30' ngày 27/10/2025, cấm người và các phương tiện lưu thông qua cầu sông Lô. Cũng từ thời điểm này, thông tin và hình ảnh cầu sông Lô với những chiếc trụ bị bào mòn, trơ thép hoen rỉ mới xuất hiện dày trên mặt báo, mạng xã hội và có nghi vấn về chất lượng công trình!

Cận cảnh trụ cầu sông Lô (Phú Thọ) bị hư hỏng.

Đáng lưu tâm, thông tin cũng đã được báo chí đưa, là dự án cầu sông Lô trước khi bàn giao đưa vào sử dụng từng được sở chuyên ngành thẩm định kỹ thuật; ở những thời gian tiếp theo sau đó, đã có thêm không ít lần thanh, kiểm tra (“Khởi tố vụ án cầu sông Lô: Dự án từng nhiều lần được thanh tra, thẩm định kỹ thuật” - Tienphong.vn ngày 12/11/2025). Ngày 12/11/2025, đoàn khảo sát của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội khi đến hiện trường xem xét tình trạng xuống cấp của cầu sông Lô cũng đặt dấu hỏi lớn về chất lượng thi công cũng như công tác nghiệm thu, kiểm định chất lượng (“Đại biểu Quốc hội khảo sát trực tiếp cầu sông Lô, chỉ ra hàng loạt lỗ hổng pháp lý” - Vietnamnet ngày 12/11/2025).

Về công trình giao thông nói chung, chi phí đầu tư từ ngân sách là rất lớn, và có những yêu cầu rất cao về kỹ thuật để đảm bảo tuổi thọ sử dụng lâu dài. Với các công trình đường giao thông, nếu không đảm bảo chất lượng, sẽ dễ dàng nhận ra khi xuống cấp, lún sụt, hư hỏng. Nhưng ở các công trình cầu, có không ít cấu kiện như móng, trụ nằm âm dưới bề mặt đất và nước. Sau khi hoàn thành, nếu không phải là cơ quan chuyên ngành có đủ năng lực chuyên môn và thực sự công tâm, khách quan kiểm tra, thẩm định, thì chẳng ai có thể biết về chất lượng công trình.

Chính sự khắc nghiệt của thiên nhiên dẫn đến thay đổi dòng chảy, gây xói lở lại đã góp công chỉ ra những vị trí hư hỏng của trụ cầu sông Lô...

---

Khớp nối các thông tin này, ngẫm ra thì ý kiến trao đổi của bác cử tri lớn tuổi khối tôi, dù có vẻ "nghịch nhĩ" nhưng có lý. Chính sự khắc nghiệt của thiên nhiên dẫn đến thay đổi dòng chảy, gây xói lở lại đã góp công chỉ ra những vị trí hư hỏng của trụ cầu sông Lô để khẩn trương tìm giải pháp sửa chữa, khắc phục, ngăn ngừa thảm họa sập đổ. Và cũng từ đây, sẽ trở thành bài học đắt giá cho không chỉ những đơn vị thực hiện các dự án công trình giao thông, mà cho cả các nhà quản lý, các cơ quan có trách nhiệm.

Vì thế, đúng là nên một lần ghi công cho… mưa lũ!