Dòng lũ từ Himalaya cuốn phăng làng mạc, hơn 1.300 người mất tích

Lực lượng cứu hộ đang chạy đua tìm kiếm người sống sót trong khi nguy cơ xảy ra thảm họa thứ cấp vẫn hiện hữu.

Tính đến ngày 27/8, giới chức Nepal và Trung Quốc xác nhận ít nhất 168 người đã thiệt mạng trong thảm họa xảy ra một ngày trước đó tại khu vực Himalaya.

Nepal ghi nhận 165 người chết và 826 người mất tích, trong khi phía Tây Tạng, Trung Quốc, xác nhận 3 người chết và 558 người chưa được tìm thấy. Như vậy, tổng số người mất tích đã lên tới 1.384.

Lực lượng cứu hộ của Nepal và Trung Quốc đang chạy đua tìm kiếm nạn nhân sau trận lũ quét kinh hoàng. Ảnh: Reuters

Hơn 700 người nước ngoài nằm trong danh sách mất tích. Riêng tại Nepal, gần 500 du khách quốc tế chưa được xác định tung tích. Trong số này có 177 công dân Ấn Độ, 63 người Mỹ, 34 người Australia, 33 người Anh và 25 người Canada.

Phía Tây Tạng thông báo 260 trong số 558 người mất tích là người nước ngoài. Nhiều nạn nhân là khách hành hương hoặc du khách trên tuyến đường nối Kathmandu với Lhasa, qua khu vực gần núi Kailash và hồ Manasarovar - địa điểm linh thiêng đối với nhiều tín đồ Hindu và Phật giáo.

Dòng lũ xuất hiện gần như không có thời gian chạy thoát

Thảm họa xảy ra ngày 26/8 khi một khối lượng lớn băng, đá và đất từ khu vực sông băng trên dãy Himalaya đổ xuống thung lũng, tràn vào hệ thống sông Lhende Khola. Dòng vật liệu sau đó biến thành một bức tường nước, bùn và đá khổng lồ lao xuống hạ lưu với tốc độ rất lớn.

Video tại hiện trường cho thấy dòng lũ đục ngầu cuốn phăng người, ôtô và các công trình trong vài giây. Nhiều nhà cửa, đường sá, cầu và cơ sở thủy điện bị phá hủy. Tại một số khu vực của Nepal, bùn phủ tới tầng hai của các tòa nhà, trong khi xe cộ bị vùi sâu dưới lớp đất đá.

Các chuyên gia của Trung tâm Quốc tế về phát triển miền núi tích hợp tại Kathmandu cho biết mực nước sông Trishuli tại một điểm đã tăng tới 9 m chỉ trong khoảng 30 phút, cho thấy tốc độ và quy mô bất thường của dòng lũ. Nhiều người gần như không có thời gian sơ tán.

Trận lũ vùi lấp các làng mạc mà nó đi qua. Ảnh: Social Media

Ban đầu, Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) ghi nhận tín hiệu địa chấn và cho rằng khu vực xảy ra động đất. Tuy nhiên, sau khi phân tích dữ liệu địa chấn và ảnh vệ tinh, cơ quan này xác định không có trận động đất nào xảy ra.

Tín hiệu được ghi nhận thực chất phát sinh từ sự sụp đổ của một khối băng và đá khổng lồ, sau đó tạo thành dòng vật liệu đổ xuống hạ lưu.

Ảnh vệ tinh được giới chức Nepal phân tích cho thấy điểm khởi phát dòng lũ nằm trên sông Lhende, cách cửa khẩu Rasuwagadhi giữa Nepal và Trung Quốc khoảng 20 km về phía đông bắc.

Hơn 5.000 người tham gia cứu hộ

Nepal đã huy động hơn 5.000 quân nhân và cảnh sát tới các khu vực bị ảnh hưởng. Trực thăng được sử dụng để tìm người sống sót, đưa người bị thương tới bệnh viện và thả lương thực, lều bạt cùng nhu yếu phẩm xuống những cộng đồng bị cô lập.

Riêng trong ngày 27/8, lực lượng cứu hộ Nepal đã đưa được 125 người ra khỏi vùng thiên tai, trong đó có 20 người nước ngoài. Thi thể các nạn nhân được phát hiện cách khu vực xảy ra thảm họa khoảng 100 km về phía hạ lưu, cho thấy sức mạnh khủng khiếp của dòng nước.

Công tác tìm kiếm gặp nhiều trở ngại do hàng chục cây cầu bị phá hủy và khoảng 40 km đường giao thông tại Nepal bị hư hỏng. Hội Chữ thập đỏ Nepal cho biết khoảng 1.200 người tại ít nhất ba ngôi làng đã phải sơ tán.

Dòng lũ cuốn phăng người, ô tô và các công trình chỉ trong vài giây. Ảnh: Social Media

Tình hình phía Tây Tạng cũng đặc biệt khó khăn. Tại khu vực cửa khẩu Gyirong, lớp bùn trung bình dày hơn 1,5 m, một số đoạn đường bị phủ tới hơn 2 m. Đường vào khu vực cửa khẩu bị hư hại, trong khi mưa tiếp diễn làm gia tăng nguy cơ sạt lở.

Đáng lo ngại, giới chức Trung Quốc phát hiện một hồ nước bị đất đá chặn dòng ở thượng nguồn. Bộ Thủy lợi Trung Quốc đang tăng cường giám sát vì nếu đập tự nhiên này vỡ, một đợt lũ mới có thể tràn xuống khu vực đang triển khai cứu hộ.

Viện trợ quốc tế bắt đầu đổ về Nepal

Nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế đã bắt đầu hỗ trợ Nepal. Ấn Độ gửi 10 tấn hàng cứu trợ gồm nơi trú tạm, chăn, vật dụng vệ sinh, đèn năng lượng mặt trời và thuốc men. Mỹ thông báo hỗ trợ 500.000 USD và cử chuyên gia ứng phó thảm họa tới Nepal.

Liên đoàn Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế giải ngân khẩn cấp 1 triệu franc Thụy Sĩ, tương đương khoảng 1,24 triệu USD. Tổ chức Y tế Thế giới cũng chuyển thuốc, vật tư y tế và lều đa năng tới vùng thiên tai.

Thảm họa một lần nữa cho thấy mức độ mong manh của khu vực Himalaya trước các hiện tượng liên quan đến băng tan, sạt lở và lũ quét.

Hình ảnh về dòng lũ kinh hoàng tại biên giới Nepal - Trung Quốc

Các nhà nghiên cứu cho biết tốc độ mất băng tại khu vực Hindu Kush - Himalaya đã tăng mạnh trong những thập niên gần đây. Tuy nhiên, việc xác định chính xác biến đổi khí hậu đóng vai trò như thế nào trong riêng vụ sụp đổ sông băng ngày 26/8 vẫn cần thêm nghiên cứu.

Hiện ưu tiên lớn nhất của Nepal và Trung Quốc vẫn là tìm kiếm hơn 1.300 người chưa rõ tung tích. Giới chức Nepal cảnh báo số người chết có thể tiếp tục tăng khi lực lượng cứu hộ tiếp cận được những khu vực đang bị chia cắt bởi bùn đất và đường sá bị phá hủy.