Đi xa để chính sách đến gần

Chị Phạm Thị Thanh Loan, Chuyên viên BHXH cơ sở A Lưới, bám bản, bám dân để tuyên truyền, vận động tham gia BHXH tự nguyện. Ảnh: NVCC 

Bám bản, bám dân

17 giờ, khi nhiều người bắt đầu rời công sở, chị Phạm Thị Thanh Loan, Chuyên viên BHXH cơ sở A Lưới lại chuẩn bị cho công việc thứ hai trong ngày. Chị lọc danh sách, liên hệ cộng tác viên địa bàn cho việc chuẩn bị đường đến tận nhà dân tuyên truyền, vận động tham gia BHXH tự nguyện.

Có những địa chỉ chỉ cách cơ quan vài cây số, nhưng cũng có trường hợp cách hơn 40km.

Khoảng 80% người dân chị Loan tiếp cận là đồng bào dân tộc thiểu số. Đời sống còn nhiều khó khăn, thu nhập không ổn định; công việc chủ yếu là làm nương rẫy, kiếm củi, phụ hồ, trồng keo tràm, dệt zèng... Khi cuộc sống hiện tại còn nhiều khoản phải lo, việc dành một phần thu nhập để tích lũy cho tuổi già chưa phải là ưu tiên của nhiều người.

“Tháng có tiền, tháng không có nên không dám cam kết đóng” là câu trả lời chị Loan thường gặp. Có người đã tham gia nhưng khi khó khăn thì tạm dừng rồi không tiếp tục. “Có những hoàn cảnh khó khăn quá khiến mình cũng ái ngại, không biết có nên vận động bà con tham gia BHXH không. Nhưng suy đi nghĩ lại, bây giờ còn sức lao động mà cuộc sống đã khó khăn như vậy thì khi tuổi già, sức lao động giảm sút, lại không có lương hưu, cuộc sống sẽ còn khó khăn hơn”, chị Loan chia sẻ.

Thay vì chỉ nói về quy định, chị tìm hiểu hoàn cảnh từng người để tư vấn mức đóng, phương thức tham gia phù hợp với khả năng. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, chị Loan đã vận động tăng mới 124 người tham gia BHXH tự nguyện.

Trong những trường hợp từng vận động, chị nhớ nhất câu chuyện của chú Châu. Trước đây, chú có 14 năm đóng BHXH trong thời gian làm cán bộ xã. Đến tuổi nghỉ hưu, thời gian tham gia chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu. Chị Loan nhiều lần gặp gỡ, giải thích, vận động chú tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện để nối thời gian đã đóng. Sau đó, chú Châu quyết định tiếp tục tham gia và rồi đủ điều kiện hưởng lương hưu. Khoản tiền nhận đều đặn mỗi tháng giúp cuộc sống tuổi già của chú có thêm “đồng ra, đồng vào”.

Chị Phạm Vũ Đoan Trang, Chuyên viên BHXH cơ sở Phú Lộc, cũng quen với những chuyến đi về tận thôn, đến từng nhà tuyên truyền chính sách. Theo chị Trang, vận động tham gia BHXH tự nguyện khó hơn BHYT. Với BHYT, người dân dễ nhìn thấy nhu cầu khám, chữa bệnh trước mắt; còn BHXH tự nguyện đòi hỏi họ nghĩ đến một tương lai xa hơn, khi tuổi cao, sức lao động giảm sút.

Đối tượng chị tiếp cận chủ yếu là người buôn bán nhỏ lẻ, làm rừng, sản xuất nông - lâm nghiệp. Thu nhập không ổn định khiến nhiều người còn cân nhắc. “Công tác tuyên truyền phải kiên nhẫn, cần nhiều thời gian. Phải về tận thôn, đến tận nhà nhiều lần để nói cho bà con hiểu”, chị Trang cho biết.

Những “cánh tay nối dài”

Cùng với cán bộ BHXH, cộng tác viên tại cơ sở đang trở thành những “cánh tay nối dài” đưa chính sách đến người dân. Bà Lương Thị Hồng (phường Thủy Xuân), ngoài công việc tại nhà bếp của một công ty may mặc còn tham gia làm cộng tác viên BHXH. Buổi tối hay ngày cuối tuần, bà lại tranh thủ gặp gỡ, vận động người dân tìm hiểu về BHXH tự nguyện.

Có trường hợp bà Hồng hỗ trợ, giải thích cho một cụ bà 82 tuổi trên địa bàn lựa chọn tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện theo phương thức phù hợp, hướng đến quyền lợi an sinh theo quy định. “Nhiều cụ cả đời làm lụng, lúc về già chỉ mong không trở thành gánh nặng cho con. Còn có thể đóng thì họ cố gắng tham gia để sau này bản thân và gia đình có thêm một điểm tựa”, bà Hồng nói.

Lợi thế của những cộng tác viên như bà Hồng là gần gũi, am hiểu địa bàn. Họ biết hoàn cảnh từng gia đình, ai đang tham gia, ai đã ngắt quãng, ai chưa từng tham gia để cùng cán bộ BHXH tiếp cận, tư vấn.

Theo ông Nguyễn Trung Hiếu, Phó Giám đốc BHXH cơ sở A Lưới, để người dân hiểu chính sách, biết cách đóng và quyền lợi được hưởng, cán bộ, cộng tác viên không thể chỉ tuyên truyền một, hai lần mà phải “mưa dầm thấm lâu”.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, cán bộ BHXH cũng tận dụng các nền tảng công nghệ để tiếp cận, giải đáp, hướng dẫn người dân. Tuy nhiên, ở vùng sâu, vùng xa, những cuộc gặp trực tiếp vẫn rất cần thiết. Bởi chỉ khi ngồi cùng người dân, nghe họ kể về công việc, thu nhập và những khó khăn trong cuộc sống, người làm công tác tuyên truyền mới có thể tư vấn phù hợp.

Tại TP. Huế, năm 2025, tổng số người tham gia BHXH đạt 160.912 người, chiếm 29,97% lực lượng lao động trong độ tuổi, tăng 6.372 người so với năm 2024. Trong đó, BHXH bắt buộc đạt 137.864 người; BHXH tự nguyện đạt 23.048 người, tăng gần 8%.

Phía sau mỗi người tham gia BHXH tự nguyện không chỉ là một con số tăng thêm trong danh sách, mà còn là một người lao động đang chủ động tích lũy cho tuổi già, để khi sức lao động giảm sút, họ có thêm một điểm tựa an sinh.