Để người làm khoa học dám làm

Sở KHCN TPHCM thường xuyên tổ chức các hoạt động trình diễn, triển lãm, xúc tiến đầu tư trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Khi thất bại không đồng nghĩa với sai phạm

Ngày 7/9, Sở Khoa học và Công nghệ (KHCN) TPHCM tổ chức tọa đàm tham vấn ý kiến về dự thảo một số cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn Thành phố.

Điểm đáng chú ý của dự thảo là cách tiếp cận đối với rủi ro trong nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Nếu tổ chức, doanh nghiệp, nhà khoa học tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật, minh bạch trong sử dụng kinh phí nhưng kết quả không đạt mục tiêu do nguyên nhân khách quan, rủi ro đó được xem xét khác với sai phạm.

Đây là vấn đề xuất phát từ đặc thù của nghiên cứu và phát triển công nghệ. Từ một ý tưởng khả thi đến sản phẩm được thị trường chấp nhận luôn có nhiều biến số. Công nghệ có thể đúng về kỹ thuật nhưng chưa đủ độ chín, hoặc sản phẩm sau nhiều lần thử nghiệm vẫn không tạo được thị trường như kỳ vọng.

Theo ông Nguyễn Hữu Yên - Phó Giám đốc Sở KHCN TPHCM, dự thảo nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong thực tiễn, tạo nguồn lực để các kết quả nghiên cứu trở thành sản phẩm, giải pháp phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

“Dự thảo được thiết kế nhằm tháo gỡ triệt để các ‘điểm nghẽn’ trong thực tiễn, thiết lập hành lang pháp lý an toàn, thông thoáng, đồng thời cung cấp nguồn lực tài chính thực chất, có trọng tâm nhằm đưa các kết quả nghiên cứu, sáng kiến đột phá trở thành các sản phẩm, giải pháp ứng dụng thiết thực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố”, ông Yên cho biết.

Đáng chú ý, dự thảo đưa ra cơ chế bảo vệ và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học. Theo Phó Giám đốc Sở KHCN TPHCM, lãnh đạo Thành phố thấu hiểu tính bất định và rủi ro khách quan vốn có của hoạt động đổi mới sáng tạo. Khi các nhà khoa học, tổ chức, doanh nghiệp tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật và các quy định về quản lý tài chính, trường hợp dự án không đạt mục tiêu do nguyên nhân khách quan thì được xem xét miễn trừ trách nhiệm và thực hiện thanh, quyết toán kinh phí theo quy định.

Hỗ trợ đúng chỗ, đi nhanh hơn đến thị trường

Cùng với cơ chế chấp nhận rủi ro, dự thảo thay đổi phương thức hỗ trợ theo hướng đáp ứng từng nhu cầu cụ thể trong quá trình nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ.

Đối với nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, một số chi phí về vật tư, linh kiện đặc thù, hạ tầng tính toán đám mây, phòng Lab đạt chuẩn an toàn thông tin có thể được hỗ trợ tối đa 50% chi phí hợp lệ, không quá 200 triệu đồng/dự án.

Đối với chuyển giao công nghệ, dự thảo đề xuất hỗ trợ 50% chi phí, tối đa 200 triệu đồng/năm cho một số dịch vụ như môi giới, thẩm định giá công nghệ, tư vấn pháp lý hợp đồng chuyển giao và đào tạo bí quyết kỹ thuật. Chi phí thuê gian hàng xúc tiến thương mại tại Techmart, Cà phê công nghệ do Thành phố tổ chức được đề xuất hỗ trợ 100%.

Với các vấn đề cấp bách của đô thị, dự thảo đề xuất cơ chế giao trực tiếp nhiệm vụ và chỉ định thầu đối với doanh nghiệp tự làm chủ công nghệ có khả năng giải quyết bài toán cấp bách của Thành phố, hoặc tổ chức sẵn sàng đối ứng 50% vốn.

Trong lĩnh vực kinh tế số, dự thảo đề xuất Sandbox đối với một số công nghệ như Blockchain, hợp đồng thông minh, ví số bảo mật và token hóa tài sản thực trên nền tảng Blockchain. Thành phố cũng dự kiến hỗ trợ một phần chi phí thuê hạ tầng tính toán và kiểm toán an ninh mạng, mã nguồn độc lập.

Thời gian xử lý hồ sơ được đề xuất tối đa 25 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Đi cùng với đơn giản hóa thủ tục là hậu kiểm. Trường hợp gian lận hoặc sử dụng kinh phí sai mục đích sẽ bị đình chỉ, công khai và buộc hoàn trả kinh phí; nếu gian lận hóa đơn nhằm chiếm đoạt ngân sách, vụ việc sẽ được chuyển cơ quan điều tra xử lý.

Điểm cốt lõi của dự thảo vì vậy không nằm ở việc bổ sung bao nhiêu khoản hỗ trợ, mà ở nỗ lực thay đổi cách ứng xử với rủi ro trong nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Nhà khoa học, doanh nghiệp được tạo điều kiện thử nghiệm, nhưng không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm.

Nếu xác lập được ranh giới rõ giữa thất bại do rủi ro khách quan và sai phạm trong sử dụng nguồn lực, chính sách có thể tháo gỡ một điểm nghẽn khó đo đếm: tâm lý sợ thất bại. Bởi để một ý tưởng vượt qua “thung lũng chết”, điều cần thiết trước tiên có thể là tạo cho người làm khoa học đủ niềm tin để dám làm.