Cơn sốt robot tiếp sức tham vọng công nghệ của Trung Quốc

Hơn 3.000 robot và sản phẩm công nghệ tiên tiến đã được giới thiệu tại Hội nghị Robot Thế giới 2026 khai mạc ở Bắc Kinh vừa qua, cho thấy quy mô ngày càng lớn của ngành robot Trung Quốc. Cùng lúc đó, Unitree Robotics, một trong những nhà sản xuất robot hình người nổi bật của nước này, chính thức niêm yết trên thị trường STAR Market tại Thượng Hải và chứng kiến giá cổ phiếu tăng tới 629,44% so với giá IPO.

Theo China Daily, đà tăng của Unitree không chỉ tạo nên một trong những màn chào sàn ấn tượng nhất trên thị trường chứng khoán Trung Quốc, mà còn được giới phân tích xem là phép thử đối với kỳ vọng về tương lai của robot hình người và AI hiện thân (embodied AI).

UNITREE VÀ PHÉP THỬ MỚI CỦA THỊ TRƯỜNG VỐN

Ngay trong phiên giao dịch đầu tiên, cổ phiếu Unitree có thời điểm đạt 1.100 nhân dân tệ (163 USD), tăng 629,44% so với giá phát hành. Ở mức đỉnh này, một suất phân bổ IPO thắng lớn có thể mang lại khoản lợi nhuận trên giấy lên tới 474.600 nhân dân tệ.

Dù giá cổ phiếu sau đó giảm khỏi mức đỉnh, Unitree vẫn đóng cửa ở 845 nhân dân tệ, tăng 460,3%, đưa vốn hóa doanh nghiệp lên 341,77 tỷ nhân dân tệ.

Ông Pan Helin, thành viên Ủy ban chuyên gia về kinh tế thông tin và truyền thông thuộc Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc, nhận định diễn biến này phản ánh niềm tin mạnh mẽ của nhà đầu tư vào lĩnh vực AI hiện thân của Trung Quốc.

“Dù giá cổ phiếu giảm khỏi mức cao nhất khi thị trường chịu áp lực chung, kết quả của Unitree vẫn vượt xa những kỳ vọng trước đó”, ông nói.

Đằng sau sự quan tâm đặc biệt dành cho Unitree là tham vọng lớn hơn của Trung Quốc trong việc đưa AI từ môi trường số vào thế giới vật lý.

Trong giai đoạn thực hiện Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021-2025), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhiều lần tới thăm các doanh nghiệp robot. Tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo thế giới 2026 và Hội nghị cấp cao về quản trị AI toàn cầu tổ chức tại Thượng Hải hồi tháng trước, Chủ tịch Tập Cận Bình nhận định AI đang chuyển dịch từ thế giới kỹ thuật số sang thế giới vật lý, đồng thời kêu gọi đẩy mạnh đổi mới công nghệ, phát triển công nghiệp và ứng dụng AI trong các kịch bản thực tế.

Robot chính là một trong những phương tiện quan trọng nhất để hiện thực hóa quá trình chuyển dịch này, khi có khả năng đưa các mô hình AI ra khỏi màn hình máy tính và trực tiếp tương tác với môi trường vật lý.

TRUNG QUỐC ĐẶT CƯỢC VÀO LỢI THẾ SẢN XUẤT QUY MÔ LỚN

Hội nghị Robot Thế giới 2026 quy tụ hơn 300 doanh nghiệp trong và ngoài Trung Quốc, trưng bày trên 3.000 sản phẩm. Các sản phẩm trải rộng từ robot hình người, robot công nghiệp, robot y tế đến những linh kiện cốt lõi như bàn tay robot có độ linh hoạt cao, bộ giảm tốc, cảm biến và các mô hình AI hiện thân.

Galbot giới thiệu robot hình người có khả năng học chơi tennis. Trong khi đó, Unitree trình diễn robot hình người H1 với tốc độ tối đa 10 m/giây, tương đương tốc độ của những vận động viên chạy nước rút hàng đầu.

Ông Xin Guobin, Thứ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc, cho biết doanh thu của các doanh nghiệp robot lớn đạt 165,5 tỷ nhân dân tệ trong nửa đầu năm 2026, tăng 24,5% so với cùng kỳ năm trước.

Theo ông, Trung Quốc sẽ tập trung giải quyết những điểm nghẽn về linh kiện cốt lõi của robot và AI hiện thân, đồng thời mở rộng ứng dụng robot trong nông nghiệp, chăm sóc sức khỏe, chăm sóc người cao tuổi và ứng phó khẩn cấp.

Bà Xu Xiaolan, Chủ tịch Viện Điện tử Trung Quốc, cho rằng AI hiện thân đang bước vào giai đoạn quan trọng để được triển khai trên quy mô lớn. Các sản phẩm robot Trung Quốc cũng đang đứng trước bước chuyển từ thử nghiệm theo lô nhỏ sang triển khai rộng rãi.

“Các dịch vụ công và thương mại đang dẫn đầu”, bà nói, đồng thời cho biết robot đã được sử dụng tại Trung Quốc trong hướng dẫn giao thông, các điểm du lịch, trung tâm thương mại và giáo dục. Những hệ thống này khai thác các khả năng như định vị tự động, tránh vật cản động và trả lời câu hỏi.

Lợi thế của Trung Quốc không chỉ nằm ở số lượng doanh nghiệp hay quy mô thị trường, mà còn ở năng lực sản xuất và hệ sinh thái cung ứng.

Theo ông Zhang Yiming, chuyên gia phân tích trưởng ngành máy móc của Guosheng Securities, robot hình người đang trở thành một trong những mặt trận quan trọng trong cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Trung Quốc và Mỹ.

“Lợi thế của Trung Quốc ngày càng không chỉ nằm ở khả năng chế tạo những robot tinh vi, mà còn ở năng lực sản xuất chúng với quy mô lớn”, ông nhận định.

Một robot hình người tích hợp hàng loạt thành phần như động cơ, bộ giảm tốc, hệ thống servo, vít me, cảm biến, pin, bộ điều khiển và các chi tiết gia công chính xác. Phần lớn những công nghệ này có mối liên hệ chặt chẽ với các ngành mà Trung Quốc đã đầu tư xây dựng ở quy mô rất lớn trong nhiều năm, đặc biệt là xe điện, pin, điện tử tiêu dùng và tự động hóa công nghiệp.

Trong khi đó, các doanh nghiệp nước ngoài vẫn có lợi thế ở một số lĩnh vực như các thuật toán AI tiên tiến. Vì vậy, cuộc cạnh tranh trong robot hình người có thể ngày càng trở thành cuộc đua giữa năng lực AI và năng lực công nghiệp.

TỪ SẢN XUẤT ROBOT ĐẾN BÀI TOÁN THỊ TRƯỜNG

Quy mô thị trường robot hình người được dự báo sẽ tăng mạnh trong những năm tới. JPMorgan ước tính lượng robot hình người được xuất xưởng trên toàn cầu sẽ tăng từ khoảng 18.000 đơn vị năm 2025 lên 60.000 đơn vị trong năm nay, trước khi đạt 1,75 triệu đơn vị vào năm 2030. Trung Quốc được dự báo chiếm hơn một nửa nhu cầu toàn cầu.

Ủy ban Cải cách và Phát triển quốc gia Trung Quốc cũng cho biết cứ 10 robot thông minh hình người và robot bốn chân được bán trên toàn cầu thì có khoảng 8 sản phẩm được sản xuất tại Trung Quốc.

Những con số này cho thấy Trung Quốc đang sở hữu lợi thế đáng kể trong chuỗi cung ứng robot. Tuy nhiên, từ năng lực sản xuất tới thành công thương mại vẫn là một khoảng cách lớn.

Ông Wang Peng, nhà nghiên cứu tại Học viện Khoa học xã hội Bắc Kinh, cho rằng trường hợp Unitree phản ánh sự thay đổi trong cách thị trường vốn Trung Quốc định giá các doanh nghiệp công nghệ.

Nếu trước đây nhóm doanh nghiệp dẫn đầu thị trường chứng khoán Trung Quốc chủ yếu thuộc lĩnh vực tài chính và tiêu dùng, nhà đầu tư hiện ngày càng sẵn sàng định giá doanh nghiệp dựa trên năng lực công nghệ và tiềm năng tăng trưởng trong tương lai, thay vì chỉ nhìn vào lợi nhuận hiện tại.

Tuy nhiên, ông cảnh báo một thương vụ IPO thành công chưa phải đích đến cuối cùng. Mức định giá cao của Unitree đồng thời cho thấy những rủi ro liên quan đến hệ số giá trên lợi nhuận (P/E).

“Robot hình người là ngành có chu kỳ phát triển dài. Thành công không thể được đo bằng một màn chào sàn bùng nổ, cũng không thể áp dụng cách làm của thời kỳ Internet là đốt tiền để chạy theo quy mô”, ông Wang nói.

Theo ông, yếu tố quyết định cuối cùng là doanh nghiệp có thể tạo ra công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh đủ sức đứng vững trước sự kiểm chứng của thị trường hay không.