Đất nông nghiệp từ lâu được nhìn nhận chủ yếu như tư liệu sản xuất, nhưng những biểu hiện thoái hóa, xói mòn, suy giảm độ phì đang đặt ra yêu cầu thay đổi cách ứng xử. Các chuyên gia cho rằng cần chuyển từ tư duy “quyền đối với đất” sang “quyền của đất”, qua đó đề cao trách nhiệm của con người trong bảo vệ, phục hồi và duy trì sức khỏe đất.
Đất nông - lâm nghiệp Việt Nam đang đối mặt với tình trạng suy thoái. Sự kiệt quệ của tài nguyên đất không chỉ đến từ thiên tai hay biến đổi khí hậu, mà nguy hiểm hơn, nó bắt nguồn từ tư duy canh tác "bóc tách" ngắn hạn và sự buông lỏng quản lý kỹ thuật trong các chính sách hiện hành.
Thoái hóa đất đang đe dọa nền tảng của sản xuất nông nghiệp, sinh kế và an ninh lương thực. Từ thực tế này, các chuyên gia cho rằng cần thay đổi cách nhìn và ứng xử với đất, tôn trọng giới hạn sinh thái, coi đất là nguồn vốn tự nhiên cần được bảo vệ cho các thế hệ tương lai.
Khoảng 12 triệu ha đất Việt Nam đang bị thoái hóa, trong đó khoảng 5 triệu ha đất nông nghiệp. Thực trạng này đặt ra yêu cầu nhìn lại cách sử dụng, quản lý và bảo vệ đất.